Asker Ve Polis Hukuku

Askeri Ceza Kanununda Düzenlenen Temel Kavramlar Nelerdir?

askeri-ceza-kanununda-duzenlenen-temel-kavramlar-nelerdir

Askeri Ceza Kanunu 1930 tarihinde kabul edilen “1632 Sayılı Askeri Ceza Kanunu”  asker bireylerin suç ve cezalarını düzenlemektedir.

Askeri disiplin, bir ülkenin varlığını devam ettirebilmesi için son derece önemli unsurlardan birisidir. Bir ülke, kendisine tehdit unsuru oluşturan varlıklara karşı varlığını ancak güçlü bir askeri disipline sahip olarak devam ettirebilir. İşte bu saydığımız amaçlar doğrultusunda ihtiyaç duyulan 1632 Sayılı Askeri Ceza Kanunu, kanun metni hazırlanırken bir bölümünde Türk Ceza Kanununun metinlerine atıf yapılmış, bir bölümündeyse kendisi cezalara yer vermiştir. Bunun başlıca sebeplerinden birisi ise askeri disiplinin, sadece belirli statüde bulunan kişiler için sadece genel ceza kanunlarında bulunmayan suç tipleri ve cezalarının gerekli olmasıdır.

Askeri Ceza Kanunundaki Temel Kavramlar

Askeri Ceza Kanunu özü itibariyle sadece askerlikle ilişkili kişilere uygulanacak bir kanun olması itibariyle birçok özel terim ve kavram içermektedir. 1632 Sayılı Kanuna yeteri kadar hâkim olabilmek için bu kavramların özünün ne ifade etmek istediğini benimseyebilmemiz son derece önem taşımaktadır.

Nizam:

Nizam temel anlamıyla “düzen, kural” anlamlarına gelmektedir. Bu kavrama hukuki bir açıdan bakacak olursak ise; nizamlar, idarenin düzenleyici işlemleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu kavramdan idare tarafından oluşturulan hukuk kurallarının bütününü anlamamız gerekir. Nizam kavramının en önemli özellikleri yazılı olması ve tüzük, yönetmelik, kararname, talimname gibi alt kavramlarını da kapsıyor olmasıdır.

Hizmet:

Silahlı kuvvetlerin işleyişinde icra edilen faaliyetler bütünüdür. Hizmet kavramının hem kanunlarda yazılı olan konuların icrası anında hem de amir tarafından verilen emirlerin yapılması sırasında söz konusu olduğunu söyleyebiliriz. Öte yandan hizmetin “yapma” eylemi ile söz konusu olabileceği gibi “yapmama” eylemi ile de söz konusu olabileceği unutulmamalıdır.

Vazife:

Türk Silahlı Kuvvetlerinin İç Hizmeti Hakkında Kanun uyarınca “vazife” kavramının “Hizmetin gerektirdiklerini yapmak ve yasakladıklarını yapmamaktır.” şeklinde tanımlanması mümkündür. Şüphesiz şunu da belirtmek gerekmektedir ki; amire verilen vazife yaratma yetkisi, sınırsız bir yetki değildir. Bu yetki sadece kanun ve nizamda herhangi bir düzenleme bulunmuyorsa veya kanun ve nizamda amire açıkça böyle bir yetki tanınmışsa geçerlidir.

Disiplin:

211 Sayılı Kanunun 13. Maddesinde “Disiplin: Kanunlara ve yazılı diğer bütün kurallara ve amirlere mutlak bir itaat ve astının ve üstünün hukukuna uygun şekilde davranması”  demektir.

Nöbetçi:

Askeri Ceza Kanununun uygulanmasında nöbetçi, savaşta ve barışta güvenlik, koruma, disiplin ve gözetleme amaçlarıyla silahlı bir şekilde bir yerde görevlendirilen ve kesin olarak belirlenmiş bir talimatı olan askerlerdir.

Ast – Üst:

Askeri disiplin sisteminde rütbede ve kıdemde büyüklük şeklinde karşımıza çıkmaktadır. Ast ve üst arasındaki ilişkinin sadece hizmet süresince değil hizmet bittikten sonra da devam ettiğine dikkat edilmelidir.

Makam:

Amirlerin işgal etmiş olduğu ve emretme yetkisine de sahip olan bir memuriyet mevkisini ifade eder. Bunun sonucu olarak askeri sistemde makam sahibi olan amirlerin görevi, kendilerine verilen bu yetkileri aşmayacak şekilde ve kanuni sınırlar içerisinde kullanmaktır.

Amir:

Emretme yetkisine sahip olan makam ve mevkidekilere verilen isimdir. Amirin altında bulunan ve o emirlerle bağlı olan kişilere ise “maiyet” denilmektedir. Maiyetler, amirlerinin vermiş oldukları emirleri yerine getirmekle yükümlüdürler.

Emir:

Görülen herhangi bir hizmetle ilgili olan bir talebin veya yasağın daha alt kademedeki görevlilere yazıyla, sözle ve başka herhangi bir yolla iletilmesidir. Bu tanımdan yola çıkarak şunları belirtmeliyiz ki; i) emir yetkili amir tarafından verilmiş olmalıdır ii) emri alan ast bu emri ifaya mecburdur iii) emir, yasada ifade edilen içerik ve şekille ilgili özellikleri içermelidir.