İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

MDM Hukuk & Danışmanlık

Faaliyet Alanları

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku

İş hukuku, bir iş sözleşmesine dayanarak ücret karşılığında, bir başkasının ad ve hesabına bağımlı olarak iş gören işçiler ile bunları çalıştıran işverenler arasındaki bireysel ve toplu iş ilişkilerini düzenleyen hukuk dalıdır. Sosyal güvenlik hukuku ise sosyal sigortalar, sosyal yardımlar ve sosyal hizmetler aracılığıyla bireylerin sosyal güvenliğini sağlamak üzere devletçe düzenlenen sistemi ve bu sistem içindeki kişilerin hak ve yükümlülüklerini konu alır.

MDM Hukuk ve Danışmanlık Bürosu, Ankara merkezli olarak işçi ve işveren taraflarına yönelik hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. İş sözleşmesinin kurulmasından sona ermesine, işçilik alacaklarından iş kazası tazminatına ve sosyal güvenlik uyuşmazlıklarına kadar her aşamada mevzuata ve yargı kararlarına dayalı hukuki destek verilir.

Bu sayfada iş ve sosyal güvenlik hukukunun temel başlıkları, başvuru süreleri ve dava öncesi zorunlu arabuluculuk süreci genel çerçevede açıklanmıştır. Sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir uyuşmazlıkta değerlendirme, olaya ilişkin belgeler incelendikten sonra yapılabilir.

Hizmetlerimiz

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Alanındaki Hukuki Hizmetlerimiz

Büromuz, iş ve sosyal güvenlik hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda hem işçi hem de işveren yönünde çalışmaktadır. Hukuki hizmetlerin kapsamı aşağıda başlıklar halinde gösterilmiştir.

01

Hukuki Danışmanlık

İş ve sosyal güvenlik hukukuna ilişkin her türlü danışmanlık; iş sözleşmelerinin, fesih işlemlerinin ve işyeri uygulamalarının hukuka uygunluk yönünden değerlendirilmesi.

02

Toplu İş Sözleşmeleri

Toplu iş sözleşmelerinin hazırlanması, müzakere sürecinin yürütülmesi ve sözleşme hükümlerinin uygulanmasının takibi.

03

İşçilik Hak ve Alacakları

Ücret, fazla çalışma, yıllık izin, hafta tatili ve genel tatil alacaklarından kaynaklı davaların açılması ve takibi.

04

İşe İade Davaları

Geçerli bir sebep gösterilmeden feshedilen iş sözleşmelerine karşı arabuluculuk başvurusu ve işe iade davasının açılması ve takibi.

05

Kıdem ve İhbar Tazminatı

Kıdem ve ihbar tazminatlarının tahsiline yönelik işlemler; hesaplama, ihtarname, arabuluculuk ve dava süreçlerinin yürütülmesi.

06

Hizmet Tespiti Davaları

Sigortasız veya eksik bildirimle çalıştırılan kişilerin fiili çalışmalarının tespitine yönelik davaların açılması ve takibi.

07

İş Kazası Alacak Davaları

İş kazası ve meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davalarının açılması ve takibi.

08

İşçi, İşveren ve Taşeron Uyuşmazlıkları

İşçi ile işveren, işçi ile taşeron (alt işveren) arasındaki tüm ihtilafların çözümüne yönelik işlemler.

Mevzuat

İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunun Dayandığı Temel Mevzuat

Ülkemizde iş hukukunun yasal çerçevesini büyük ölçüde 4857 sayılı İş Kanunu, 854 sayılı Deniz İş Kanunu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu oluşturmaktadır. Sosyal güvenlik alanında ise 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu esas alınır. Bu kanunlar, işyerlerinin faaliyet konusuna bakılmaksızın işverenlerin, işveren vekillerinin ve işçilerin çalışma şartlarına ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenler.

KanunDüzenlediği Başlıca Konular
4857 sayılı İş Kanunuİş sözleşmesi, çalışma süreleri, fazla çalışma, ücret, yıllık izin, iş sözleşmesinin feshi, işe iade, alt işverenlik
1475 sayılı İş Kanunu (m. 14)Yürürlükte kalan hükümle kıdem tazminatı
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunuİşverenin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, risk değerlendirmesi, çalışanların hak ve yükümlülükleri
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi KanunuSendikal örgütlenme, toplu iş sözleşmesi, grev ve lokavt
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası KanunuSigortalılık, prim, iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık, analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, hizmet tespiti
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunuİş mahkemelerinin görevi ve yargılama usulü, dava şartı olarak arabuluculuk
6098 sayılı Türk Borçlar KanunuHizmet sözleşmesine ilişkin genel hükümler, tazminat, zamanaşımı

İş ve sosyal güvenlik hukukuna hâkim ilkeler arasında işçinin korunması, işçi lehine yorum, nispi emredici hukuk kuralları, işçinin kişiliğinin korunması, işçinin yönetime katılması, bireysel hukukun toplu hukuka dönüşmesi ve toplu iş hukukunda tarafların özerkliği yer alır. İş sözleşmeleri, toplu iş sözleşmeleri ve işyeri iç yönetmelikleri bu ilkeler ve mevzuat esas alınarak hazırlanır; işyeri uygulamaları ise yargı kararlarında önemli bir değerlendirme ölçütüdür.

İş İlişkisinin Sona Ermesi

İş Sözleşmesinin Feshi ve Fesih Türleri

İş sözleşmesi belirli veya belirsiz süreli olarak kurulabilir. Belirsiz süreli sözleşmelerde taraflar, kanunda öngörülen bildirim sürelerine uyarak sözleşmeyi feshedebilir. Fesih hakkının kullanılış biçimi, işçinin hangi hak ve alacakları talep edebileceğini doğrudan belirler. Bu nedenle fesih bildiriminin yazılı olması, sebebinin açıkça belirtilmesi ve fesih tarihinin tespit edilebilir olması, ileride doğabilecek uyuşmazlıklarda önem taşır.

Fesih TürüDayanakBaşlıca Sonuçları
Bildirim süreli fesih4857 sayılı Kanun m. 17Bildirim süresine uyulmazsa ihbar tazminatı; şartları varsa kıdem tazminatı
Geçerli nedene dayalı fesih4857 sayılı Kanun m. 18-21Geçerli neden bulunmazsa işe iade davası açılabilir
İşçinin haklı nedenle feshi4857 sayılı Kanun m. 24Bildirim süresi beklenmeden fesih; kıdem tazminatı
İşverenin haklı nedenle feshi4857 sayılı Kanun m. 25İhbar tazminatı ödenmez; kıdem tazminatı ise ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık hâli (m. 25/II) dışında ödenir

İşverenin geçerli nedenle feshinde, feshin işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından kaynaklanması hâlinde işçiye savunma hakkı tanınması gerekir. Haklı nedenle fesih hakkı ise fesih sebebinin öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde ve her hâlde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü nitelikte olduğundan, süre kaçırılması hak kaybına yol açabilir.

İşe İade

İşe İade Davası: Şartlar, Süreler ve Sonuçları

İş Kanunu’nun 18 ila 21. maddeleri, iş güvencesi kapsamındaki işçilere feshin geçersizliğinin tespitini ve işe iadeyi talep etme hakkı tanır. İş güvencesinden yararlanmak için işyerinde en az otuz işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdeme sahip olması ve iş sözleşmesinin belirsiz süreli olması gerekir. İşyerinin bütününü sevk ve idare eden işveren vekilleri ile bunların yardımcıları ve işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekilleri bu korumadan yararlanamaz. Ayrıntılı bilgi için işe iade davası nedir, şartları nelerdir başlıklı yazımıza başvurabilirsiniz.

Başvuru Yolu ve Süreler

İşe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. İş sözleşmesinin feshine ilişkin bildirimin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamaması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır. Bu süreler hak düşürücü olduğundan, süre kaçırılması hâlinde işe iade hakkı kaybedilir. Arabuluculuk süreci hakkında iş davalarında arabuluculuk yazımız ayrıca incelenebilir.

Feshin Geçersizliği Hâlinde Doğan Sonuçlar

  • İşçi, mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren on iş günü içinde işverene başvurarak işe başlatılmasını talep eder.
  • İşveren, başvurudan itibaren bir ay içinde işçiyi işe başlatmak zorundadır.
  • İşçi işe başlatılmazsa, mahkemece belirlenen dört ila sekiz aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ödenir.
  • Mahkeme, feshin geçersizliği hâlinde işçiye en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ve diğer haklarının ödenmesine hükmeder.
  • İşe başlatma ve tazminat sonuçlarının uygulanması ayrıca işe iade davasının sonuçları bakımından incelenir.
  • Feshin sendikal nedenle yapıldığı ispatlanırsa, işçi ayrıca sendikal tazminata hak kazanabilir.

Önemli: Fesih bildiriminin işçiye ulaştığı tarih, sürelerin başlangıcını belirler. Fesih bildirimi ve tebliğ belgesi saklanmalı, işyerinde çalışılan süre ve çalışan sayısı belgelerle ortaya konulmalıdır.

Tazminatlar

Kıdem Tazminatı ve İhbar Tazminatı

Kıdem Tazminatı

Kıdem tazminatı, aynı işverenin işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olan işçiye, iş sözleşmesinin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesi durumunda ödenir. İşverenin haklı neden olmaksızın feshi, işçinin haklı nedenle feshi, askerlik nedeniyle ayrılma, yaşlılık, malullük veya emeklilik nedeniyle ayrılma, kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması ve işçinin ölümü bu hâller arasındadır. Tazminat, çalışılan her tam yıl için otuz günlük ücret esas alınarak hesaplanır; yılı dolmayan süreler için oranlama yapılır. Ödenebilecek tutar, her yıl Ocak ve Temmuz aylarında güncellenen kıdem tazminatı tavanı ile sınırlıdır. Konuya ilişkin ayrıntılı açıklamalar için kıdem tazminatı ve kıdem, ihbar ve fazla çalışma tazminatı davası yazılarımız incelenebilir.

İhbar Tazminatı

Belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden taraf, karşı tarafa önceden bildirimde bulunmak zorundadır. Bildirim süresine uymayan taraf, bu sürenin ücreti tutarında ihbar tazminatı öder. Bildirim süreleri işçinin kıdemine göre değişir. Bildirim süresine uyulmaksızın yapılan fesih, ihbar tazminatının yanında, kötü niyet tazminatı gibi sonuçlar da doğurabilir. Daha geniş bilgi için ihbar tazminatı nedir ve ihbar süresi nedir başlıklı yazılarımıza bakılabilir.

İşçinin KıdemiBildirim Süresi
Altı aydan az2 hafta
Altı ay ile bir buçuk yıl arası4 hafta
Bir buçuk yıl ile üç yıl arası6 hafta
Üç yıldan fazla8 hafta

Bu süreler asgari nitelikte olup iş sözleşmeleriyle artırılabilir; ancak azaltılamaz. Kıdem ve ihbar tazminatı alacakları için genel zamanaşımı süresi beş yıldır.

İşçilik Alacakları

İşçilik Hak ve Alacakları

İş ilişkisi devam ederken veya sona erdikten sonra işçinin talep edebileceği başlıca alacak kalemleri şunlardır:

  • Ücret alacağı: Ödenmeyen veya eksik ödenen ücretler, prim, ikramiye ve sözleşmeden doğan diğer ödemeler.
  • Fazla çalışma ücreti: Haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar için her saat başına normal ücretin yüzde elli zamlı ödenmesi; fazla çalışma için yıllık üst sınır iki yüz yetmiş saattir.
  • Hafta tatili ücreti: Haftada en az yirmi dört saatlik kesintisiz dinlenme hakkının kullandırılmaması durumunda doğan alacak.
  • Ulusal bayram ve genel tatil ücreti: Çalışılan resmî tatil günleri için ödenmesi gereken ücret.
  • Yıllık izin ücreti: Kullandırılmayan yıllık iznin ücreti; izin süresi kıdeme göre 14, 20 veya 26 günden az olamaz.
  • Diğer alacaklar: Kötü niyet tazminatı, sendikal tazminat, ayrımcılık tazminatı ve eşit davranma borcuna aykırılıktan doğan alacaklar.

İşçilik alacaklarının büyük bölümü için zamanaşımı süresi beş yıldır. Fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil alacaklarının ispatında bordrolar, banka hesap kayıtları, puantaj ve giriş çıkış kayıtları ile tanık beyanları belirleyici olur. Bordroya ihtirazi kayıt konulmadan imza atılması, fazla çalışma ücretinin ödendiği yönünde delil oluşturabileceğinden, bordro imzalanırken dikkatli olunması gerekir. Alacak ve tazminat taleplerinin dava şartı arabuluculuk kapsamında olduğu ve bunun süreye etkisi iş davalarında arabuluculuk başlığı altında ele alınmıştır. Ayrıca işyerinde psikolojik taciz iddiası bulunan hâllerde mobbing ve ispat şartları da değerlendirilir.

İş Kazası ve Hizmet Tespiti

İş Kazası, Meslek Hastalığı ve Hizmet Tespiti Davaları

İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Tazminat

5510 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle veya işveren tarafından görevle başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçirdiği zamanlarda meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır. İş kazasının, kazadan sonraki üç iş günü içinde işveren tarafından Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi gerekir. Meslek hastalığı ise sigortalının çalıştığı işin niteliği nedeniyle tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici ya da sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlidir.

İşverenin iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması veya kusurlu davranması hâlinde, iş kazasına uğrayan işçi ya da hayatını kaybeden işçinin hak sahipleri maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Maddi tazminat kapsamında tedavi giderleri, kazanç kaybı, iş göremezlik nedeniyle oluşan zararlar ve destekten yoksun kalma tazminatı değerlendirilir. Manevi tazminat ise kazanın niteliği, kusur oranı ve tarafların durumu gözetilerek belirlenir. Sosyal Güvenlik Kurumu’nca bağlanan gelirlerin peşin sermaye değeri, hesaplamada dikkate alınır. Ayrıntılar için iş kazası tazminat ve iş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle tazminat davası yazılarımıza bakılabilir. Tazminat hukukunun genel esasları için tazminat hukuku sayfamız da incelenebilir.

Hizmet Tespiti Davası

Sigortasız çalıştırılan, prim gün sayısı veya prime esas kazancı eksik bildirilen kişiler, fiilen çalıştıkları sürenin tespiti için 5510 sayılı Kanun’un 86. maddesi kapsamında hizmet tespiti davası açabilir. Bu davada işveren ve Sosyal Güvenlik Kurumu birlikte davalı olarak yer alır. Dava, hizmetin geçtiği yılı izleyen takvim yılı başından itibaren beş yıl içinde açılmalıdır; bu süre hak düşürücüdür. Hizmet tespiti davası kamu düzenini ilgilendirdiğinden, mahkeme delilleri re’sen de değerlendirir. Çalışmanın ispatında tanık beyanları, işyeri kayıtları, banka hesap hareketleri, işyerinden alınan yazışmalar ve komşu işyeri çalışanlarının beyanları önem taşır. Hizmet tespiti davaları genel kural olarak zorunlu arabuluculuğa tabi değildir.

Sosyal Güvenlik

Sosyal Güvenlik Hukuku ve Sosyal Sigorta Uyuşmazlıkları

5510 sayılı Kanun, sigortalıları çalışma biçimlerine göre sınıflandırır: hizmet akdine bağlı olarak çalışanlar ile kendi adına ve hesabına çalışanlar farklı sigortalılık statüsünde değerlendirilir. Sigortalılık başlangıcı, prim ödeme gün sayısı ve prime esas kazanç, bu statüye göre tespit edilir. Sosyal sigorta kolları, iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortalarından oluşan kısa vadeli sigorta kolları ile malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından oluşan uzun vadeli sigorta kollarına ayrılır. Bunlara genel sağlık sigortası eklenir. Kurumun uygulamalarına ilişkin güncel bilgiler Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanır.

Sosyal güvenlik hukukunda uyuşmazlıklar çoğunlukla Kurum işlemlerine karşı açılan davalarda ve sigortalılık süresinin tespitine ilişkin taleplerde ortaya çıkar. Başlıca uyuşmazlık konuları şunlardır:

  • Yaşlılık aylığı için sigortalılık süresi ve prim gün sayısına ilişkin hak kazanma şartlarının tespiti; bu konuda kademeli emeklilik şartları yazımıza bakılabilir.
  • Askerlik, doğum ve yurt dışı hizmetlerin borçlanılması ile hizmet birleştirme işlemleri.
  • Malullük ve iş göremezlik hâllerinde sigortalının çalışma gücü kaybının tespiti.
  • Ölen sigortalının hak sahiplerine bağlanacak ölüm aylığı ve gelirlerine ilişkin uyuşmazlıklar.
  • Prim borçlarına ve Kurum’un idari işlemlerine karşı itiraz ve dava yolları.
  • İş kazası ve meslek hastalığı nedeniyle Kurum’un işverene rücu davaları ile sigortalıya bağlanan gelirlere ilişkin itirazlar.

Sosyal güvenlik uyuşmazlıkları iş mahkemelerinde görülür. Kurum işlemlerine karşı süresinde başvuru yapılması ve dava açılması, hakkın korunması bakımından önem taşır.

Toplu İş Hukuku

Toplu İş Hukuku: Sendika, Toplu İş Sözleşmesi ve Grev

Toplu iş hukuku, işçi ve işveren sendikalarının kuruluşunu, işleyişini ve denetimini; işçilerin ve işverenlerin ekonomik ve sosyal durumları ile çalışma şartlarını belirlemek üzere toplu iş sözleşmesi yapmalarını; uyuşmazlıkların barışçı yollarla çözümünü ve grev ile lokavta ilişkin usul ve esasları düzenler. Bu alandaki temel kanun 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’dur.

Toplu iş sözleşmesi yapılabilmesi için sendikanın yetki şartlarını sağlaması gerekir. Yetki tespiti, işkolunda ve işyeri veya işletmede aranan üyelik oranlarına göre yapılır. Toplu iş sözleşmesinin hükümleri, kapsamındaki işçilerin iş sözleşmelerinin de içeriğini oluşturur ve iş sözleşmesiyle işçi aleyhine değiştirilemez. Sendikal nedenle iş sözleşmesinin feshi hâlinde işçi, bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminat talep edebilir. Toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde uyuşmazlık çıkması hâlinde sırasıyla arabulucu, özel hakem veya Yüksek Hakem Kurulu ile grev ve lokavt süreçleri gündeme gelir. Büromuz, toplu iş sözleşmelerinin hazırlanması ve takibi ile işyeri iç yönetmeliklerinin düzenlenmesi konusunda hizmet vermektedir.

İşveren Tarafı

İşverenlere Yönelik Hukuki Danışmanlık

İş hukuku uyuşmazlıklarının önemli bölümü, işyeri uygulamalarının başlangıçta hukuka uygun biçimde kurgulanmamasından kaynaklanır. Bu nedenle işverenlere yönelik danışmanlık hizmeti, uyuşmazlık doğmadan önce risklerin tespit edilmesine odaklanır. İşveren tarafına sunulan hukuki hizmetler şunlardır:

  • Belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmelerinin, deneme süresi ve rekabet yasağı gibi hükümlerin hazırlanması.
  • İşyeri iç yönetmeliği ile disiplin süreçlerinin ve savunma alma usullerinin düzenlenmesi.
  • Fesih öncesi hukuki risk analizi; geçerli ve haklı neden değerlendirmesi.
  • Alt işverenlik ilişkisinin asıl işveren yönünden hukuka uygunluk denetimi ve muvazaa riskinin değerlendirilmesi.
  • İşyeri devri, toplu işçi çıkarma ve iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine ilişkin mevzuat uyumu.
  • İş mahkemelerinde ve dava öncesi arabuluculuk süreçlerinde işveren adına temsil.

İşçi lehine yorum ilkesi ve nispi emredici kuralların yaygınlığı nedeniyle, iş sözleşmesi hükümlerinin kanuna aykırı biçimde işçi aleyhine düzenlenmesi çoğu hâlde sonuç doğurmaz. Sözleşme hükümlerinin baştan mevzuata uygun hazırlanması, ilerideki dava ve tazminat yükünü azaltır. Sözleşme hazırlığına ilişkin genel esaslar için sözleşmeler hukuku sayfamız incelenebilir.

Süreç

İş Davalarında Süreç, Süreler ve Gerekli Belgeler

İş hukuku uyuşmazlıklarında en sık karşılaşılan hak kaybı sebebi, sürelerin kaçırılmasıdır. Bu nedenle uyuşmazlığın ilk aşamasında hangi sürenin işlediğinin belirlenmesi gerekir. İş davalarında hukuki süreç genel olarak aşağıdaki adımlarla ilerler:

  1. Ön değerlendirmeİş sözleşmesi, fesih bildirimi ve diğer belgeler incelenerek uyuşmazlığın niteliği belirlenir.
  2. Süre ve hak kontrolüHak düşürücü süreler ile zamanaşımı süreleri hesaplanır; talep edilebilecek alacaklar tespit edilir.
  3. Zorunlu arabuluculukDava şartı olan uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurulur; anlaşma sağlanamazsa son tutanak alınır.
  4. Dava dilekçesiYetkili ve görevli iş mahkemesinde dava açılır; deliller dilekçeyle birlikte sunulur.
  5. YargılamaTanık dinlenir, gerektiğinde bilirkişi incelemesi yapılır ve alacak hesabı raporlanır.
  6. Karar ve kanun yollarıKarara karşı istinaf ve temyiz yollarına başvurulabilir; kesinleşen karar icra yoluyla uygulanır.

Uyuşmazlıklarda Başlıca Süreler

Talep veya İşlemSüreSürenin Başlangıcı
İşe iade için arabulucuya başvuru1 ayFesih bildiriminin tebliği
İşe iade davası2 haftaArabuluculuk son tutanağının düzenlenmesi
İşe başlatılma başvurusu10 iş günüİşe iade kararının kesinleşmesi
Haklı nedenle fesih hakkı6 iş günü (her hâlde 1 yıl)Fesih sebebinin öğrenilmesi (en geç fiilin gerçekleşmesi)
İşçilik alacakları ile kıdem ve ihbar tazminatı5 yıl (zamanaşımı)Alacağın muaccel olması
Hizmet tespiti davası5 yıl (hak düşürücü)Hizmetin geçtiği yılı izleyen takvim yılı başı
İş kazası ve meslek hastalığı tazminatıOlayın niteliğine göre değişirZararın ve sorumlunun öğrenilmesi
Arabuluculuk süreci3 hafta (zorunlu hâllerde 1 hafta uzatılabilir)Arabulucunun görevlendirilmesi

Başvuru Öncesinde Hazırlanması Gereken Belgeler

  • Yazılı iş sözleşmesi ve varsa ek protokoller.
  • Fesih bildirimi, ihtarname ve tebligat evrakı.
  • Maaş bordroları ve banka hesap dökümleri.
  • e-Devlet üzerinden alınabilen SGK hizmet dökümü.
  • Puantaj, vardiya ve giriş çıkış kayıtları.
  • İşverenle yapılan yazışmalar ve mesajlar.
  • Tanık olabilecek kişilerin ad ve iletişim bilgileri.
  • İş kazasında kaza tespit tutanağı, sağlık raporları ve Kurum yazıları.

İş mahkemelerinin yetkisi, görev ve yetki kuralları ile uyuşmazlığın arabuluculuk kapsamında olup olmadığı somut olaya göre değişebilir. Bu konuda Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı kaynaklarından da bilgi alınabilir.

SSS

İş ve Sosyal Güvenlik Hukukunda Sık Sorulan Sorular

İş ve sosyal güvenlik hukuku nedir?

İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki bireysel ve toplu iş ilişkilerini; sosyal güvenlik hukuku ise sigortalıların hastalık, iş kazası, malullük, yaşlılık ve ölüm gibi sosyal risklere karşı korunmasına ilişkin hak ve yükümlülükleri düzenler. İki alan birbirini tamamlar; örneğin bir iş kazasında hem iş hukuku hem de sosyal güvenlik hukuku hükümleri birlikte uygulanır.

İşe iade davası açabilmek için hangi şartlar aranır?

İşyerinde en az otuz işçinin çalışması, işçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması, iş sözleşmesinin belirsiz süreli olması ve feshin geçerli bir nedene dayanmaması gerekir. İşçinin, işyerinin bütününü sevk ve idare eden bir işveren vekili konumunda bulunmaması da şarttır.

İşe iade için başvuru süresi nedir?

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılır.

Kıdem tazminatına hangi hâllerde hak kazanılır?

Aynı işverenin işyerlerinde en az bir yıl çalışan işçi; işverenin haklı neden olmaksızın feshi, kendisinin haklı nedenle feshi, askerlik nedeniyle ayrılma, emeklilik veya malullük nedeniyle ayrılma, kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde ayrılması ya da ölümü hâllerinde kıdem tazminatına hak kazanır. İşçinin haklı bir neden bulunmaksızın kendi isteğiyle istifa etmesi hâlinde kıdem tazminatı ödenmez.

İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?

İhbar tazminatı, işçinin kıdemine göre belirlenen iki ile sekiz hafta arasındaki bildirim süresine karşılık gelen ücret tutarı üzerinden hesaplanır. Hesaplamada çıplak ücretin yanı sıra sürekli nitelik taşıyan para veya para ile ölçülebilen menfaatler de dikkate alınır.

İşçilik alacaklarında zamanaşımı süresi kaç yıldır?

Ücret, fazla çalışma, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin ücreti alacakları ile kıdem ve ihbar tazminatı için genel zamanaşımı süresi beş yıldır. Sürenin başlangıcı alacağın türüne göre farklılaşabileceğinden, somut olayda ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.

Fazla mesai ücreti nasıl ispatlanır?

Fazla çalışma; bordrolar, puantaj ve giriş çıkış kayıtları, banka hesap hareketleri ve tanık beyanlarıyla ispatlanabilir. Fazla çalışma ücreti bordroda tahakkuk etmişse ve işçi ihtirazi kayıt koymadan imzalamışsa ödeme yapıldığı kabul edilebilir. Tanık beyanına dayanılan hâllerde mahkeme, hakkaniyet indirimi uygulayabilir.

İş davalarında arabulucuya başvurmak zorunlu mudur?

Evet. Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacak ve tazminat talepleri ile işe iade talepleri bakımından dava açmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculuk süreci, arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren üç hafta içinde tamamlanır; zorunlu hâllerde bu süre bir hafta uzatılabilir. Anlaşma sağlanamazsa dava açılabilir.

İş kazasında hangi tazminatlar talep edilebilir?

Kazazede veya hak sahipleri, işverenin kusuru bulunması hâlinde maddi tazminat (tedavi gideri, kazanç kaybı, iş göremezlik ve destekten yoksun kalma) ile manevi tazminat talep edebilir. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından bağlanan gelir ve ödenekler, tazminat hesaplanırken dikkate alınır.

Hizmet tespiti davası ne zaman açılabilir?

Sigortasız çalıştırılan veya eksik bildirilen çalışma sürelerinin tespiti için, hizmetin geçtiği yılı izleyen takvim yılı başından itibaren beş yıl içinde dava açılabilir. Bu süre hak düşürücü nitelikte olduğundan, süre geçtikten sonra dava açılamaz.

İşçi iş sözleşmesini haklı nedenle nasıl feshedebilir?

İşçi; sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık, zorlayıcı sebepler ve ücretin kanuni sürede ödenmemesi gibi 4857 sayılı Kanun’un 24. maddesinde sayılan hâllerde, bildirim süresini beklemeden iş sözleşmesini feshedebilir. Fesih hakkı, kural olarak sebebin öğrenilmesinden itibaren altı iş günü içinde kullanılmalıdır. Haklı fesih sebebinin ispatı işçiye aittir.

Taşeron işçisi kime karşı dava açabilir?

Alt işveren işçisi, alt işverene ve asıl işverene karşı birlikte dava açabilir; asıl işveren, alt işverenin yükümlülüklerinden yaptırdığı iş ile sınırlı olarak alt işverenle birlikte sorumludur. Alt işverenlik ilişkisinin muvazaalı olduğu tespit edilirse, işçi başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır.

Yıllık izin süresi kaç gündür?

Hizmet süresi bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dâhil) olan işçilere on dört gün, beş yıldan fazla ve on beş yıldan az olanlara yirmi gün, on beş yıl ve daha fazla olanlara yirmi altı günden az olmamak üzere yıllık ücretli izin verilir. On sekiz yaş ve daha küçük ile elli yaşın üzerindeki işçilere verilecek izin süresi yirmi günden az olamaz.

İşveren fesih öncesinde nelere dikkat etmelidir?

İşveren; fesih sebebini somut olgulara dayandırmalı, gerekli hâllerde işçinin savunmasını almalı, yazılı şekle ve bildirim süresine uymalı ve işçilik alacaklarını zamanında ödemelidir. Fesihten önce iş sözleşmesi, işyeri iç yönetmeliği ve önceki uygulamalar birlikte incelenerek işe iade ve tazminat riski değerlendirilmelidir.

Bize Ulaşın

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Uyuşmazlıklarında Hukuki Destek

Fesih bildirimi, ödenmeyen alacaklar, iş kazası veya Sosyal Güvenlik Kurumu işlemleriyle ilgili belgeleriniz için büromuzla iletişime geçebilirsiniz. Süreler işlediği için başvurunun gecikmeden yapılması önemlidir.

Hemen Ara
WhatsApp