Bilişim Hukuku

İnternetten İçerik Kaldırma

internetten-icerik-kaldirma

Son yıllarda gelişen teknoloji ile birlikte paralel olarak artan internet kullanımı ve sosyal medya kullanımı ile insanlar internet sosyal medya uygulamaları üzerinden içerik, fotoğraf paylaşımı ve yayın yapmakta ve bunlardan bazıları hukuka aykırı olduğu için paylaşımların yapıldığı internet sitesi ya da sosyal medya kullanıcılarına ya erişim engellemekte ya da söz konusu içerikler tamamen kaldırılmaktadır. Sosyal medya ve internete erişimin engellenmesi veya içeriklerin kaldırılmasının yasal dayanağı 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkındaki Kanun dikkate alınmaktadır.

İnternetten İçerik Kaldırma Veya Erişime Engellenmesi Şartları

5651 sayılı Kanun’un 8 ve 9.maddelerinde internet ortamında paylaşılan içeriklerin hangi durumlarda çıkarılacağı veya erişime engelleneceği düzenlenmiştir. Buna göre:

  • İnternetten paylaşılan içeriğin suç oluşturması nedeniyle kaldırılması veya erişimin engellenmesi,
  • İçeriğin kişilik haklarını ihlal etmesi sebebiyle kaldırılması veya erişiminin engellenmesi,
  • İçeriğin Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nu ihlal etmesi sebebiyle kaldırılması veya erişiminin engellenmesi,
  • İçeriğin özel hayatın gizliliğini ihlal etmesi sebebiyle kaldırılması veya erişiminin engellenmesi,
  • İçeriğin kamu yararını ihlal etmesi veya kamu düzenini bozması nedeniyle içeriğin kaldırılması veya erişiminin engellenmesi,
  • İçeriğin internette unutulma hakkının kullanılması nedeniyle içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi.

Kanunda belirtilen bu şartların dışında yarıca belirtmek gerekir ki internetteki içerikler nedeniyle mağdur olan kişiler içerik veya yer sağlayıcısına başvurarak erişimin engellenmesini veya içeriğin kaldırılmasını talep edebilirler.

Suç Oluşturması Nedeniyle İçeriğin Kaldırılması Veya Erişimin Engellenmesi

İnternet ortamında paylaşılan içerikler suç oluşturduğu gerekçesiyle kaldırılabilir ya da erişim engellenebilmektedir. Bunun için paylaşılan içeriğin suç oluşturduğuna dair aynı zamanda ceza muhakemesine göre de savcının iddianame yazabilmesi için bulunması gereken ‘’yeterli şüphenin’’ varlığı gerekmektedir. 5651 sayılı Kanunun ilgili maddesinde hangi suçlar bakımından yeterli şüphenin varlığı durumunda içeriğin kaldırılması ya da erişimin engellenmesi yoluna gidilebileceği belirtilmiştir.

Bu karar soruşturma evresinde Sulh Ceza Hakimi, kovuşturma evresinde ise görevli ve yetkili mahkeme tarafından verilecektir. Ancak Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre soruşturma evresinde gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda Cumhuriyet Savcısı da bu kararı verebilir. Cumhuriyet Savcısı tarafından verilen karar 24 saat içinde Sulh Ceza Hakimi ’nin onayına sunulur, hakim tarafından da 24 saat içerisinde bir karar verilmesi gerekir. Aksi durumda Cumhuriyet Savcısı vermiş olduğu içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi kararını iptal etmek zorundadır. İçeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi kararında yetkili sulh ceza hakimliği ise; paylaşımı yapan internet sitesinin Türkiye’de merkezi varsa o yerin sulh ceza hakimi ya da genel hüküm olan mağdurun yerleşim yeri veya oturduğu yer sulh ceza hakimi tarafından karar verilecektir.

Sulh ceza hakimi, Cumhuriyet Savcısı veya mahkeme tarafından verilen içeriğin kaldırılması veya erişimin kaldırılması kararı Bilgi Teknoloji ve İletişim Kurumu’na gönderilir. Kurum kendisine gelen kararın gereğini 4 saat içerisinde yerine getirmelidir.

Kural olarak kurumun içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi kararı verme gibi bir yetkisi olmamakla birlikte içeriği suç oluşturan paylaşımları yapan içerik veya yer sağlayıcısının yurt dışında bulunması veya Türkiye’de bulunsa bile suç oluşturan eylemlerin fuhuş, çocukların cinsel istismarı ve müstehcenlik olması durumunda içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi kararını kurum kendi başına da alabilir. Bu durumda da kararın gereğinin içerik ya da yer sağlayıcısı 4 saat içerisinde yerine getirmelidir.

Kişilik Haklarını İhlal Etmesi Nedeniyle İçeriğin Kaldırılması Veya Erişimin Engellenmesi

İnternet ortamında paylaşılan içeriğin kişilik haklarını ihlal etmesi durumunda yetkili sulh ceza hakimliği içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi kararı verir (yetkili mahkemeye yukarıda ayrıntılı olarak yer verilmiştir). Sulh ceza hakimliği, kişilik haklarının ihlal edilmesi nedeniyle kararını en geç 24 saat içerisinde ve duruşma yapmaksızın karar verir ve bu karara karşı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği itiraz yoluna gidilebilecektir.

Sulh ceza hakimliği, internette paylaşılan içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi kararını zorunlu olmadıkça sadece internetteki ilgili kısmı kaldırarak ya erişimini engelleme kararı verir. Yani internet sitesinin tamamının kaldırılması ya da erişiminin engellenmesi kararı verilemez. Zorunlu olduğu durumlarda bunun aksi geçerlidir.

Sulh ceza hakimliği tarafından verilen bu kararlar Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne gönderilir ve birlik tarafından 4 saat içerisinde kararın gereği yerine getirilir. Sulh ceza hakiminin verdiği kararda belirtilen internet adresinin dışında başka internet adreslerinde de eğer içerik paylaşılıyorsa mağdurun Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne başvurması üzerine karar o internet adreslerine de uygulanır.

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nu İhlal Etmesi Nedeniyle İçeriğin Kaldırılması veya Erişimin Engellenmesi

İnternet ortamında paylaşılan içeriğin başkasına ait yazı, müzik, resim, makale vs. içermesi durumunda 5846 sayılı FSEK 4.maddesi uygulama alanı bulacaktır. Bu durumda mağdur olan kişi ilk önce sunduğu hizmeti durdurması için içerik sağlayıcısına başvurmalı; eğer içerik sağlayıcısı ihlali gidermez ise bu durumda savcılığa başvurmalıdır. Ancak belirtmek gerekir ki FSEK telif hakkının ihlali nedeniyle erişimin engellenmesi kararı verilemeyeceğini kabul etmiştir. Ancak savcılığın vereceği karar üzerine içerik sağlayıcısının hizmeti durdurması bunun dışındadır.

Özel Hayatın Gizliliğini İhlal Etmesi Nedeniyle İçeriğin Kaldırılması Veya Erişimin Engellenmesi

İnternet ortamında paylaşılan içerik nedeniyle özel hayatının gizliliği ihlal edilenler Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) avukatlar aracılığıyla veya bizzat kendileri başvurabilirler. BTK yapılan başvuru üzerinde en geç 4 saat içeriğinde içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi için gereken tedbirleri içerik sağlayıcılarının veya yer sağlayıcılarının alması gerekir.
Mağdur olan kişiler başvuru anından itibaren 24 saat içerisinde sulh ceza hakiminin kararına sunar, hakim en geç 48 saat içerisinde kararını açıklamalıdır ve doğrudan BTK ’ya göndermelidir. Aksi durumda tedbir kendiliğinden ortadan kalkar.

Özel hayatın gizliliğinin ihlal edilmesi durumunda BTK Başkanı, gecikmesinden sakınca olan bir durumun varlığı halinde kendiliğinden karar verebilir. Ancak bu durumda kararını en geç 24 saat içinde sulh ceza hakiminin onayına sunar. Sulh ceza hakimi de en geç 48 saat içerisinde kararını vermelidir.

Kamu Yararını İhlal Etmesi veya Kamu Düzenini Bozması Nedeniyle İçeriğin Kaldırılması veya Erişimin Engellenmesi

Yaşam hakkı, kamu düzeninin korunması, genel sağlığın korunması, milli güvenlik, suç işlenmesinin önlenmesi ve kişilerin can ve mal güvenliğinin korunması gibi durumlarda, bakanlıkların talebi üzerine BTK tarafından internet ortamında paylaşılan içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi kararı verilebilir. Bu şekilde içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi sadece idari yollardan olan ve talep etme yetkisi sadece bakanlıklarda olan bir yoldur. Ancak bazı durumlarda bakanlıklar böyle bir ihlalin farkında olmayabilirler. Bu durumda gerçek ve tüzel kişiler de bakanlığa talepte bulunarak bakanlığın harekete geçmesini sağlayabilirler.

Bakanlıkların talebi üzerine BTK tarafından verilen karar, Başkan tarafından onaylanmak üzere 24 saat içerisinde sulh ceza hakimine sunulur. Sulh ceza hakimi içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesine ilişkin kararı 48 saat içerisinde vermek zorundadır. Aksi bir durumda karar kendiliğinden ortadan kalkacaktır.

Bu kapsamda verilen içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi kararı kural olarak sadece ihlalin yapıldığı kısım ile ilgilidir. Ancak sadece o kısmın kaldırılarak ya da erişiminin engellenerek ihlalin önlenemediği durumlarda internet sitesinin tamamının erişiminin engellenmesine karar verilebilir.

İnternette Unutulma Hakkının Kullanılması Nedeniyle İçeriğin Kaldırılması veya Erişimin Engellenmesi

Kişinin geçmişte yaşadığı bir olaya ilişkin haber, görüntü vs. kaydının internet üzerinde paylaşımının yapılması suretiyle kişinin mağduriyetinin giderilmesi için unutulma hakkı önemlidir. Bu bakımdan unutulma hakkı, geçmişte yaşanmış bir olayın üzerinden uzunca bir süre geçmesine rağmen kişiye ilişkin haberler, görüntüler, videolar hala internet ortamında durduğu ve kamuoyu bu bilgilere hala ulaşabildiği için güncelmiş gibi etki göstermesi ve kişinin bu yüzden yaşadığı mağduriyeti ifade etmektedir.

Belirtmek gerekir ki, unutulma hakkı internet gazete arşivlerindeki her haber için değil birtakım olgular içeren haberler bakımından olduğunu söylemek gerekir. Zira, basın ve ifade özgürlüğü gereği gazeteler arşivlerinde haber saklama hakkına sahiptir ve bu arşivlerde saklanan haberler özellikle tarihçiler, araştırmacılar ve hukukçular açısında önemli bir kaynak oluşturur. Unutulma hakkının uygulanabilmesi için olması gereken somut olgular:

  • Haberin kamu yararına katkısı,
  • Haber veya makalenin konusu, bu bağlamda haberin olgusal gerçekler ya da değer yargısı içerip içermediği,
  • Tarihsel bir veri olarak kabul edilememe,
  • Yayının içeriği,
  • Habere konu kişinin siyasetçi veya ünlü olup olmadığı,
  • Halkın ilgili veriye yönelik ilgisi,
  • Yayının içeriği,
  • Yayında kaldığı süre.

Burada da 5651 sayılı Kanun’un ilgili hükmüne göre zorunlu olmadıkça ihlalin gerçekleştiği kısmın içeriğinin kaldırılması veya erişimin engellenmesi kabul edilmiştir. Zorunlu durumlarda ise internet sitesinin tamamına erişimin engellenmesi mümkündür.

Ayrıca belirtmek gerekir ki, unutulma hakkı çerçevesinde talep edenin yerleşim yeri sulh ceza hakimliğine başvurarak internet ortamında paylaşılan içeriğin kaldırılmasını veya erişimin engellenmesini talep edebilir.

Erişimin Engellenmesi Kararına İtiraz

Erişimin engellenmesi kararı, ceza muhakemesi hukukundaki koruma tedbirleri gibi hukuki sonuç doğurur. Bu bakımdan bu karara itiraz da koruma tedbirlerine karşı yapılan itirazda olduğu gibi kararın tebliğ edildiği veya öğrenilmesi tarihinden itibaren 7 gün içerisinde ve kararı veren sulh ceza hakiminin numarasından bir sonraki numaralı sulh ceza hakimliğine itiraz edilir.