Makale Başlıkları
Kanun yolu, yargılama sürecinde verilen kararların hukuka uygunluğunu denetlemek amacıyla başvurulan hukuki mekanizmalardır. Adalet Bakanlığı, kanun yararına bozma yoluna başvurulması için Yargıtay ilgili ceza dairesine talepte bulunabilir. Bu süreçte, ilk derece mahkemeleri tarafından verilen kararlar, istinaf tarafından incelenir. Bu kararlar, ilgili ceza dairesinin denetimine sunulur. Eğer hukuka aykırılık tespit edilirse, Yargıtay ilgili ceza dairesi kararı bozarak hukuki hataların düzeltilmesini sağlar.
Kanun yolunun amacı nedir?
Ceza yargılamasının amacı gerçeği ortaya çıkartmaktır. Ceza yargılamasının amacına ulaşabilmesi için yargılama hukukuna ilişkin kurallara eksiksiz biçimde ulaşmak gerekir.
Ceza muhakemesinde kanun yollarının bulunması verilen hatalı veya yanlış kararların yeniden incelenmesini sağlar. Kanun yollarının bir diğer amacı ise içtihat birliği oluşmasını sağlamaktır. Çünkü ayni hukuki olaylarda farklı kararlar verilmesi hakkaniyete zarar vermektedir.
Kanun yollarının sağladığı faydalar nelerdir?
- Yanlış karar veya hüküm veren yargı makamının daha dikkatli hareket etmesini sağlar.
- Şüpheli veya sanığın, davayı daha dikkatli takip etmesini sağlar.
- Kanunların ülke genelinde tek bir şekilde uygulanmasını sağlar.
- Verilen karar veya hükmün yeniden incelenmesi nedeniyle, önce verilen karar ile sonradan tekrar incelenmesi sonucu verilen kararın karşılaştırılmasına imkân sağlar.
- 5-Aynı olayın, birden çok incelenmesi maddi gerçeğin ortaya çıkmasına imkân sağlar.
Kanun yoluna kimler başvurabilir?
Ceza muhakamesi kanunu madde 260’da kimlerin kanun yoluna başvurusu düzenlenmiştir. Cumhuriyet savcısı, şüpheli, sanık ve katılan sıfatını alabilecek kişiler için kanun yolları açıktır.
- Asliye ceza mahkemesinde bulunan cumhuriyet savcıları, mahkemenin yargı çevresindeki sulh ceza hakimliğinin kararlarına karşı,
- Ağır ceza mahkemelerinde bulunan cumhuriyet savcuları ise ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yargı çevresi içerisindeki asliye mahkemesi ve sulh ceza hakimliğinin kararlarına karşı,
- Bölge adliye mahkemesinde bulunan cumhuriyet savcıları ise bölge adliye mahkemelerinin kararlarına karşı kanun yoluna başvurabilirler.
Ceza muhakemesi kanunu madde 261’de ise avukatın başvurma hakkı düzenlenmiştir. Avukat müdafiiliğini veya vekilliğini üstlendiği kişilerin açık isteğine aykırı olmamak şartıyla kanun yoluna başvurabilir.
Ceza muhakemesi kanunu madde 262’de ise yasal temsilci ve eşinin başvurma hakkı düzenlenmiştir. Şüpheli veya sanığın yasal temsilcisi ve eşi şüpheli veya sanığın açık olan kanun yollarına süresi içinde başvurabilirler.
Tutuklu kanun yoluna nasıl başvurabilir?
Tutuklu bulunan şüpheli veya sanık, zabıt katibine veya tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu ve tutukevi müdürüne beyanda bulunarak veya bir dilekçe vererek kanun yollarına başvurabilir.
Kanun yollarına başvurma usulü nasıldır?
Kural olarak başvuruların yazılı olması gerekir. Ancak istisnai olarak mahkemenin zabıt katibine sözlü beyanda bulunarak başvuru yapılabilir. Sözlü beyan tutanağa geçirilmelidir. Ve tutanakta yer alan beyan ve imzayı hakim onaylamalıdır.
Hangi kanun yoluna karşı gidildiği açıkça anlaşılmalıdır. Dolayısıyla şarta bağlı kanun yoluna başvurulamaz.
Başvurulacak makam neresidir?
Başvurulacak makam kararı vermiş olan makamdır. Ancak itiraz yolunda acele hallerin varlığı durumunda itirazı inceleyecek makama başvuru yapılması da mümkündür.
Kanun yoluna başvurudan vazgeçilmesi halinde ne olur?
Başvuruda bulunan tarafın isteği nedeniyle yapıldığı için ilgili tarafın iradesi önemlidir. Dolayısıyla kanun yollarından vazgeçme veya geri alma kabul edilmiştir. Kanun yolundan vazgeçilmesi hususu Ceza Muhakemesi Kanunu madde 266’da düzenlenmiştir.
Bu maddeye göre kanun yoluna başvurulduktan sonra vazgeçilmesi, mercii tarafından karar verilinceye kadar geçerlidir. Ancak cumhuriyet savcısı tarafından sanık lehine yapılan başvurudan onun rızası olmadan vazgeçilemez. Başvurudan vazgeçme, süresi geçmemiş ve henüz yapılmamış başvurunun artık yapılamayacağını ifade eder. Geri alma ise, yapılmış başvurunun kanun yoluna başvurma hakkı olan kişi tarafından geçersiz sayılmasının istenmesidir.
Kanun yoluna başvurmanın sonuçları nedir?
- Yargılamaya devam olunur.
- Kararın yaygınlaşmasına engel olur.
- Ceza infazının geriye bırakılmasını sağlar veya durdurur.
- Mahkumiyet kararlarından başka kararlarında alınmasını mümkün kılar.
- Yargılama isteğe bağlıdır.
- Verilecek karar kesindir.
- Verilecek karar kanun yoluna başvurmayanlara etki etmez.
- Sanık aleyhine gidilen kanun yolunda sanık lehine karar verilmesi mümkündür.
- Aleyhte değiştirmeme zorunluluğu doğar.
Kanun yollarının çeşitleri nelerdir?
Kanun yolları olağan ve olağanüstü kanun yolları olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Olağan kanun yolları; itiraz, istinaf ve temyizdir. Olağanüstü kanun yolları;Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı, kanun yararına bozma ve yargılamanın yenilenmesidir.
Kanun yararına bozma nedir?
Kanun yararına bozma, hakim veya mahkemelerin verdiği kararlarda hukuka aykırılıkları düzeltmek için bir yoldur. Bu kararlar, istinaf ve temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşir.
Genelde Adalet Bakanlığı bu yola başvurur. Ancak bazı özel durumlarda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı da başvurabilir. Bu durum, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 309 ve 310. maddelerinde düzenlenmiştir.
Kanun yararına bozmaya hangi durumlarda Gidilebilir?
Kural olarak Adalet Bakanlığı’nın istemi üzerine ve istisnai durumlarda doğrudan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından gidilebilir. Yani ancak ciddi durumlarda hukuka aykırılıkların giderilmesi için bu yola başvurulmaktadır. Kural olarak sanığın aleyhine sonuç doğurmaz ve Yargıtay bozma istemindeki nedenlerle bağlıdır.
Adalet bakanlığı kanun yararına bozma isteminde hangi durumlarda bulunur?
Adalet bakanlığı hukuka aykırılık durumunu ya resen öğrenir ya da ilgili tarafın talebiyle bilgi sahibi olmaktadır. İlgili taraf talebi herhangi bir süreye bağlı olmaksızın Bakanlığa yapabilmektedir. Talebin reddedilmesi halinde bunu tekrarlamak mümkündür. Bakanlık bu talebi kabul etmeyebilir bu durum idari işlem olduğundan dolayı ret kararına karşı idari yargıya başvuru yapılabilir.
Hangi kararlara karşı kanun yararına bozma yoluna başvurulamaz?
Henüz kesinleşmemiş, olağan kanun yolunun açık olduğu karar veya hükümler aleyhine kanun yararına bozma yoluna başvurulamaz. Verildiği anda kesin olan veya olağan kanun yoluna başvurulmadan kesinleşen karar veya hükümler aleyhine kanun yararına bozma kanun yoluna başvurulabilmektedir.
Kanun yararına bozma kanun yolunun konusu nedir?
Hakim veta mahkemeler tarafından verilen ve istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen karar ve hükümler kanun yararına bozma kanun yolunun konusunu oluşturmaktadır. Olağan kanun yoluna başvurmanın mümkün olduğu hallerde kanun yararına bozma yoluna başvurulamaz.
Kanun yararına bozma kanun yolunun amacı nedir?
Kanun yararına bozma kanun yolunun amacı hakim veya mahkemeler tarafından verilen karar veya hükümlerdeki hukuka aykırılıkları birey ve toplumun menfaatine giderilmesi ve ülke genelinde uygulama birliğini sağlamaktır.
Amaçlanan istinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşen hakim veya mahkeme kararlarının Yargıtayca yeniden incelenmesi ve bu sayede karar ve hükümlerdeki maddi ve usul hukukuna ilişkin hukuka aykırılıkların giderilerek hukuk birliğinin sağlanmasıdır. Ayrıca kanun yararına bozma sanığın lehinedir.
Kanun yararına bozmanın koşulları nelerdir?
- Karara karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulmamış ya da istinaf veya temyiz yolu kapalı olmalıdır. İstinaf veya temyiz incelemesinden geçerek kesinleşen hükümler kanun yararına bozma yoluna konu olamazlar. Dolayısıyla, istinaf ya da temyiz için kanunda öngörülen süreler dolmadan bu kanun yoluna başvurulamaz.
- Kanun yararına bozma isteğinin Adalet Bakanlığı tarafından ve istisnai durumlarda Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından yapılması gerekir.
- Sanık aleyhine sonuç vermemelidir. Çünkü, yargılama duruşmasız yapılmaktadır ve sanığın savunması alınmamaktadır.
- Kesinleşen karar ceza yargılaması sonucu verilmelidir. Kesinleşme kararı tüm detayları ile araştırılmalıdır.
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı kanun yararına bozma yasa yolunun konusunu oluşturmaz.
- Yargılama makamlarının asıl ceza davasını çözmeye devam etme olanakları bulunmamalıdır.
- Hukuka aykırılığı çözmek için başka bir yol bulunmamalıdır.
- Hükümden sonra gerçekleşen yasa değişiklikleri kanun yararına bozmanın konusu yapılamaz.
- Gösterilen gerekçenin doğruluğu bu yasa yolu kullanılarak denetlenemez.
- Delillerin takdir edilmesi ve değerlendirilmesinde yanılgıya düşüldüğünde veya eksik kovuşturma sonucu karar verildiğinde bu yasa yoluna başvurulamaz.
- Kanun yararına bozulması talep edilen karar yargılama masraflarına ilişkin olmamalıdır.
- Hakkında kanun yolu öngörülmeyen ara kararlara karşı kanun yararına bozma yasa yoluna başvurulamaz.
Kanun yararına bozma yoluna başvuru usulü nasıldır?
Dava başsavcının tebliğnamesiyle birlikte açılır. Tebliğnamede Adalet Bakanlığının, başsavcının, kanun yararına bozma yoluna başvurması için gerekli olan nedenlere yer verilir. Başsavcı bu nedenlere ekleme yapamaz. Kural olarak kanun yararına bozma kanun yoluna başvurulması isteğe bağlıdır.
İnfaz edilmiş bir hükme karşı kanun yararına bozma kanun yoluna başvurulabilir mi?
Kanun yararına bozma kanun yoluna başvurmak için kesinleşen karar veya hükmün infaz edilip edilmediğinin bir önemi yoktur. İnfaz edilmiş olan hüküm aleyhine karşı da bu kanun yoluna başvurulabilir.
Kesinleşmiş görevsizlik kararlarına karşı kanun yararına bozma yoluna gidilebilir mi?
Kesinleşmiş görevsizlik kararlına karşı kanun yararına bozma yoluna gidilmesinde bir sakınca yoktur. Yargıtaya getirilen kararı ilk kez inceleme ve değerlendirme yetkisi Yargıtay Ceza Dairesine aittir.
Kanun yararına bozma yoluna başvurma yetkisi kime aittir?
Kanun yararına bozma kanun yoluna başvurma yetkisi kural olarak Adalet Bakanlığı, istisnai olarak da Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı’na aittir. Bunlar dışında herhangi bir makam veya kişinin kanun yararına bozma yoluna başvurması söz konusu değildir. Ancak menfaati ihlal edilen kişiler bu yola başvurması için Adalet Bakanlığı veya Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığını harekete geçirebilirler.
Kanun yararına bozmanın taraf olmayanlara etkisi nedir?
Kanun yararına bozma kararı, hangi şüpheli, sanık, hükümlü veya ilgili için başvurulmuş ise bozma kararı sadece o karar veya hükmün ilgili tarafı için souç doğurur ve bozma kararı sadece bu ilgilileri etkiler.
Kanun yararına bozmanın sonuçları nedir?
Yargıtay Ceza Dairesi’nin ileri sürülen sebepleri uygun görür ise bozma kararı verir. Yargıtay bozma sebepleri konusunda önüne gelen nedenlerle bağlıdır.
Bozma nedenleri davanın esasını çözmeyen bir karara ilişkin ise, kararı veren hakim veya mahkeme yaptığı araştırma sonunda yeniden karar verilir. Esası çözmeyen hüküm türlerine örnek olarak; durma, düşme ve görevsizlik kararları verilebilir. Bu durumlardan birinin olması durumunda bozma kararı üzerine söz konusu kararı veren hakim yeniden inceleme yapar ve karar verir gerekirse de işin esasını çözer.
Yargılama sonucu verilecek karar davanın esasını çözümleyen bir karar ise kesin hüküme sahiptir. Ceza Muhakemesi Kanunu madde 309/4-a kapsamındaki kararlar, keisn hükme sahip olmadıkları için aleyhe bozma yasağına konu teşkil etmezler ve kanun yararına bozulması kazanılmış bir hak olmayacak, aleyhe sonuç doğurabilecektir.
Kanun yararına bozma kararı verildikten sonra bu kararı veren hakim veya mahkeme tarafından bozma kararı doğrultusunda yeni bir karar vermek zorundadır.
Kanun yararına bozma kararına karşı direnilebilir mi?
Ceza Muhakemesi Kanunu madde 309/5 gereğince kanun yararına bozma kararlarına karşı direnilmez. Ancak direnilememesi bu kararın kesin nitelikte olduğunu göstermemektedir. Bu nedenle mahkemenin vermiş olduğu yeni karar kesin nitelikte de olabilir, itiraz, istinaf veya temyiz kanun yollarına da tabi olabilir . Şartları oluşursa yeni verilen karar da kanunun yararına bozulabilir.
Kanun Yararına Bozma Dilekçesi Örneği
Kanun yararına bozma, hukuken kesinleşmiş olan bir karara karşı, hukuka aykırılık gerekçesiyle Adalet Bakanlığı’nın başvurusu üzerine Yargıtay tarafından kararın incelenmesi anlamına gelir. Bu başvuru, olağanüstü kanun yollarından biridir ve maddi hata ya da hukuka aykırılığın düzeltilmesi amacı taşır. Aşağıda bir kanun yararına bozma dilekçesi örneği sunulmuştur.
ADALET BAKANLIĞI CEZA İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
GÖNDERİLMEK ÜZERE
ANKARA ….. AĞIR CEZA MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA
DOSYA NO :
KANUN YARARINA BOZMA
TALEP EDEN SANIK : (TCKN: )
MÜDAFİ :
ADRES :
KONU : Ankara … Ağır Ceza Mahkemesi’nin …/…/…. tarih, …. Esas ve …. Karar sayılı kararıyla kesin olarak verilen mahkumiyet kararının kanun yararına bozulması istemiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurulması talebimizden ibarettir.
AÇIKLAMALAR :
Müvekkil hakkında Ankara … Ağır Ceza Mahkemesi’nin …/…./…. tarih, …./…. E. …./…. K. Sayılı ilamı ile ……… suçu nedeniyle yapılan yargılama sonucunda kesin olmak üzere ……… hapis cezası/adli para cezasına hükmedilmiştir.
1-Dosya kapsamında suç unsurları oluşmamış olup müvekkilin beraati gerekirken hakkında verilen ceza kesin niteliktedir. Bu nedenle müvekkil kanun yoluna başvuramamış olup kanun yararına bozma istemiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurulması adına tarafınıza başvurma zaruretimiz hasıl olmuştur.
2-Ankara …… Ağır Ceza Mahkemesi’nin …/…./…. tarih, …./…. E. …./…. K. Sayılı kararı usule ve yasaya aykırıdır. Şöyle ki;
3-(Kanun yararına bozma başvurusuna dair hukuki gerekçeler sırasıyla yazılır)
SONUÇ VE İSTEM : Yukarıda açıkladığımız ve re’sen gözetilecek nedenlerle Ankara … Ağır Ceza Mahkemesi’nin …/…./…. tarih, …./…. E. …./…. K. Sayılı ilamın bozulması için kanun yararına bozma talebiyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurulmasını saygılarımızla arz ve talep ederiz…./…/…..
Kanun Yararına Bozma Talep Eden
Sanık Müdafi
Bu dilekçe örneği, genel bir format sunar ve duruma göre kişiselleştirilmelidir.
Kararın içeriğine ve hukuka aykırılık iddialarına dair spesifik detaylar eklenmelidir.
Dilekçeyi sunmadan önce, ilgili kararın ve dosyanın hukuki gerekçelerini doğru bir şekilde analiz etmek önemlidir.
Kanun Yolu İle İlgili Emsal Kararlar
Kanun Yolu ile İlgili Emsal Kararlar başlığı altında paylaşılan Yargıtay kararları, hukukun çeşitli yönlerine ışık tutmaktadır. Özellikle “kanun yararına bozma” müessesesiyle ilgili bu kararlar, bazı temel ilkeleri ortaya koymaktadır.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi Kararı – 2017/7835 T. 9.10.2017:
- Bu kararda, sanıkların HAGB kararına yer verilmemesine rağmen hapis cezasının ertelenmesi hukuki açıdan çelişkili bulunmuş ve Yargıtay, kanun yararına bozma talebinin reddine karar vermiştir.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi Kararı – 2023/9646 T. 6.12.2023:
- Yargıtay, sanığın savunma hakkının kısıtlanması ve usulsüz tebligat yapılması gerekçeleriyle, kanun yararına bozma istemi doğrultusunda hareket etmiş, ancak dosyada yer alan usulsüzlük nedeniyle bozma istemini reddetmiştir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi Kararı – 2022/12442 T. 15.6.2022:
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının usulüne uygun kesinleşmediği ve bu nedenle bozma talebinin reddine karar verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
