Karşılıksız Çek Keşide Etme Suçu Ve Cezası İle Çek Hesabı Açma Yasağının Kaldırılması

Makale Başlıkları

Karşılıksız çek düzenleme fiili, ticaret hayatında ciddi hukuki sonuçları olan bir eylemdir. 5941 sayılı Çek Kanunu’na göre, bir çekin üzerinde yazılı tarih itibarıyla kanuni ibraz süresi içinde bankaya ibraz edildiğinde, çekin karşılığının bulunmaması durumunda “karşılıksızdır” işlemi yapılır. Bu durumda, çek hamilinin şikayeti üzerine hukuki süreç başlatılabilir.

Çek keşide etme yetkisi, karşılıksız çek veren kişiye mahkeme tarafından yasaklanabilir. Bu yasak, genellikle kişi hakkında verilen ceza sonrası uygulanır ve çek hesabı açma veya mevcut çek hesabını kullanma hakkı elinden alınır. 5941 sayılı Çek Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu çerçevesinde çekle ilgili düzenlemeler netleştirilmiştir. Bu yazımızda, özellikle karşılıksız çek keşide etme suçuna ve bunun cezai sonuçlarına odaklanacağız.

Karşılıksız Çek Düzenleme Keşide Etme Suçu Nedir?

Karşılıksız çek düzenleme keşide etme suçu, bir çekin karşılığının bankada bulunmaması ve bu çekin ibrazı üzerine hamilin şikayeti ile oluşur. Çek Kanunu madde 5’e göre:

(1) Üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanuni ibraz süresi içinde ibrazında, çekle ilgili olarak “karşılıksızdır” işlemi yapılmasına sebebiyet veren kişi hakkında, hamilin şikâyeti üzerine, her bir çekle ilgili olarak, bin beş yüz güne kadar adli para cezasına hükmolunur. Ancak, hükmedilecek adli para cezası; çek bedelinin karşılıksız kalan miktarından az olamaz.

Bu suçun amacı, ticaretin güvenliği sağlamak ve çek hamillerini korumaktır. Çekle ilgili cezalar sadece adli para cezasıyla sınırlı olmayıp, kişinin çek hesabı açma yasağı ve çek düzenleme yasağı gibi cezalarla da karşılaşabileceğini unutmamak gerekir.

Karşılıksız çek düzenlemenin cezası, adli para cezası ile sınırlıdır. 5941 sayılı Çek Kanunu’nun 5. maddesine göre, karşılıksız çek keşide eden kişi hakkında hamilin şikayeti üzerine her bir çek için 1500 güne kadar adli para cezasına hükmedilir. Ancak, bu ceza çek bedelinin karşılıksız kalan kısmından az olamaz.

Karşılıksız Çek Keşide (Düzeneleme) Etme Suçunun Unsurları

Karşılıksız çek keşide etme suçunun oluşması için bazı şartların sağlanması gereklidir. Bu unsurlar şunlardır:

Çekin Kanuni İbraz Süresi İçinde Bankaya Sunulması: Çek Türk Ticaret Kanunu’na göre belirlenmiş ibraz süreleri içinde bankaya sunulmalıdır.
Çekin Bankaya İbrazında Karşılıksız İşlemi Yapılması: Çekin karşılıksız olduğu tespit edildiğinde, bankada “karşılıksızdır” işlemi yapılmalıdır. Diğer işlemler bu suçu oluşturmaz.

Karşılıksız Çek Keşide Etme Suçunun Cezası

Karşılıksız çek keşide eden kişi, 5941 sayılı Çek Kanunu’na göre adli para cezası ile cezalandırılır. Çek bedelinin karşılıksız kalan kısmı adli para cezası olarak belirlenir ve bu tutardan daha düşük bir ceza verilmesi mümkün değildir.

Çek hesabı açma yasağı da cezalar arasındadır. Mahkeme, çek hesabı açma yasağına karar verebilir ya da bu yasağın devamına hükmedebilir. Ayrıca sanığın ekonomik durumuna göre taksitlendirme talebi de dikkate alınabilir.

Karşılıksız Çek Keşide Etme Suçu İçin Şikâyet Hakkı ve Süresi

Karşılıksız çek keşide etme suçu, hamilin şikayetine tabi bir suçtur. Çek Kanunu’na göre hamil, çekin ibrazından itibaren üç ay içinde şikayette bulunmalıdır. Bu süre fiilin işlendiği tarihten itibaren bir yıl geçtikten sonra sona erer ve şikayet hakkı düşer.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Bu suçla ilgili davalar, İcra ve İflas Kanunu’na atıfla İcra Ceza Mahkemesi tarafından görülür. Yetkili mahkeme ise çekin ibraz edildiği veya hesabın açıldığı yer mahkemesidir.

Çek Hesabı Açma Yasağının Kaldırılması

Çek hesabı açma yasağı, mahkeme tarafından verilen ceza sonrası uygulanır. Ancak yasaklı kişi, cezanın infazı ya da çek bedelinin ödenmesi durumunda bu yasağın kaldırılmasını talep edebilir. Yasağın kaldırılması için yasağın konulmasından itibaren en az 3 yıl geçmelidir.

Çek Hesabı Açma ve Düzenleme Yasağı

Karşılıksız çek keşide eden kişiye ayrıca çek hesabı açma ve çek düzenleme yasağı da uygulanır. Bu yasak, mahkeme tarafından koruma tedbiri olarak da verilebilir ve yasaklılık süresince bu kişiler sermaye şirketlerinde yönetici olamazlar.

Çekin İbraz Süresi ve Yasal Şartlar

Çekin kanuni süresi içinde bankaya ibraz edilmesi gerekir. Türk Ticaret Kanunu’na göre, çek düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün, başka bir yerde ödenecekse 1 ay içinde bankaya ibraz edilmelidir.

Şikayet Süresi

İcra ve İflas Kanunu‘na göre, karşılıksız çek düzenlendiğini öğrenen hamil, üç ay içinde şikayette bulunmalıdır. Aksi halde şikayet hakkı düşer.

Çek Ödenmezse Ne Olur 2024?

Çek ödenmezse, çek hamilinin bankaya başvurusu sonucunda çekin karşılıksız olduğu tespit edilirse, karşılıksızdır işlemi yapılır. Çekin ödenmemesi durumunda hamil, çeki icraya koyabilir ve alacağını talep edebilir. Ayrıca, karşılıksız çek düzenleyen kişi hakkında adli para cezası uygulanabilir ve çek düzenleme yasağı getirilir. Banka, çekin karşılıksız kalan kısmını ödemezse, hamilin şikayeti üzerine mahkemeye başvurulabilir.

Karşılıksız Çekten 5 Yıl Ceza Alan Ne Kadar Yatar?

Karşılıksız çekten verilen adli para cezası, ödenmediği takdirde hapis cezasına çevrilebilir. Eğer mahkeme 5 yıl hapis cezası verdiyse, genellikle infaz rejimi gereği bu cezanın bir kısmı denetimli serbestlik kapsamında erken tahliye ile sonuçlanabilir. Türkiye’deki ceza infaz sistemine göre, 5 yıl hapis cezası alan biri genellikle 3 yıl civarında cezaevinde yatar. Ancak bu süre, kişinin sabıka kaydına, iyi haline ve cezanın türüne göre değişebilir.

Karşılıksız Çek Cezasından Kurtulmanın Yolu Var mı?

Karşılıksız çek cezasından kurtulmanın bazı yolları vardır:

Çek bedelinin ödenmesi: Mahkeme aşamasında çek bedelinin ödenmesi durumunda, genellikle ceza ortadan kalkar.
Şikayetten Vazgeçme: Çek hamilinin şikayetten vazgeçmesi halinde davanın düşmesi mümkündür.
Taksitlendirme: Adli para cezası, mahkeme tarafından belirli şartlarda taksitlendirilebilir ve bu taksitlerin düzenli ödenmesi ceza yükümlülüğünden kurtulmayı sağlar.

Karşılıksız Çekten Kim Sorumludur?

Karşılıksız çeki düzenleyen kişi, yani çek keşidecisi (çek sahibi), doğrudan sorumludur. Eğer çeki düzenleyen kişi bir tüzel kişi adına hareket ediyorsa, tüzel kişiliğin yönetiminde olan ve mali işlerini yöneten kişiler de sorumluluk altına girebilir.

Karşılıksız Çek Mahkemesi Ne Kadar Sürer?

Karşılıksız çek davaları genellikle İcra Ceza Mahkemelerinde görülür ve süreç mahkemenin iş yüküne, delil durumuna ve davanın karmaşıklığına bağlı olarak değişir. Basit çek davaları 3-6 ay arasında sonuçlanabilirken, daha karmaşık davalar bu süreyi uzatabilir. Davaların ne kadar süreceği mahkemeye ve tarafların itiraz süreçlerine bağlıdır.

Karşılıksız Çek Suçunda Suç Yeri Neresidir?

Suç yeri, çekin ibraz edildiği banka şubesi veya çek hesabının açıldığı yer olabilir. Ayrıca, çek düzenleyen kişinin yerleşim yeri ya da çek hamilinin ikametgahı da suçun yargılamasında yetkili mahkeme olabilir.

Çekin Arkası Yazılırsa Ne Olur?

Çekin arkasının yazılması, çekin bankaya ibraz edilip karşılıksız olduğunun tespit edilmesi anlamına gelir. Bu durumda çek hamiline, bankada karşılıksız kaldığına dair bir karşılıksızdır kaşesi basılır. Bu işlem, çekin hukuki yolla takip edilebilmesi için gereklidir ve çekin icra takibi başlatılmasına olanak sağlar.

Çekte Adli Para Cezası Kaç Taksit Olur?

Mahkeme, sanığın ekonomik durumunu göz önüne alarak, adli para cezasının taksitlendirilmesine karar verebilir. Genellikle mahkemeler adli para cezasını 12-24 aya kadar taksitlendirebilir, ancak bu süre ve taksit sayısı mahkemenin takdirindedir.

Karşılıksız Çek Adli Para Cezası Nereye Ödenir?

Adli para cezası, cezanın verildiği mahkemenin bağlı bulunduğu adliye veznesine veya ilgili vergi dairelerine ödenir. Ayrıca, ceza online ödeme yöntemleriyle de ödenebilir.

Çek Kırdırma Yüzde Kaç?

Çek kırdırma, çekin vadesinden önce nakde çevrilmesidir. Çek kırdırma oranları, çekin vadesine, bankaya, meblağa ve kredi riskine bağlı olarak değişir. 2024 yılı için çek kırdırma oranları genellikle %5 ile %15 arasında değişmektedir, ancak bu oran finansal piyasalara ve çekin bulunduğu duruma göre farklılık gösterebilir.

Ödenmeyen Çekten Kim Sorumludur?

Çek ödenmezse, ilk olarak çeki düzenleyen kişi (çek keşidecisi) sorumludur. Eğer çek, ciranta (çek üzerinde imzası olan) tarafından devredildiyse, devralan cirantalar da belirli ölçüde sorumlu olabilir.

Çek Yazıldıktan Kaç Gün Sonra İcraya Verilir?

Çek yazıldıktan sonra bankaya ibraz edildiğinde karşılıksız olduğu tespit edilirse, ibraz tarihinden itibaren 3 iş günü içinde bankadan karşılıksızdır kaşesi alındıktan sonra, hamil icra takibi başlatabilir. Çek, karşılıksız olduğunun tespit edilmesinden sonra derhal icraya verilebilir