İdare Hukuku

Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

anayasa-mahkemesine-bireysel-basvuru

Türkiye Cumhuriyeti Devleti 1954 yılından beri temel hak ve özgürlükleri koruma altına alan Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine taraf devletlerden biridir. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne ilişkin hak ihlalleri ve uyuşmazlıkları Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi aracılığıyla çözmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 1987 yılında bireysel başvuruda bulunma hakkını, 1990 yılında zorunlu yargılama yetkisini kullanmaya başlamıştır. Bu süreç içerisinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti 2004 yılında temel hak ve özgürlüklere ilişkin usulüne uygun yürürlüğe giren uluslararası sözleşmelerin, Hans Kelsen’in normlar hiyeraşisinde, kanunlardan üstün olduğunu ve kanunların işbu sözleşmelere aykırı olamayacağını kabul etmiştir. Anayasa’da yapılan 2010 değişikliği ile beraber 23 Eylül 2012 tarihinden itibaren Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuruda bulunmanın hukuki yolu açılmıştır.

’ne kamu gücü tarafından temel hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes bireysel başvuruda bulunabilmektedir. 23 Eylül 2012 tarihinden sonra verilen idari ve adli hak arama yolları tamamlanmış ve kesinleşmiş nihai işlem ve kararlara karşı kararın tebliğinden; ihlal ile ilgili başvurulabilecek hukuk yolu bulunmuyorsa ihlalin öğrenilmesinden itibaren 30 (otuz) gün içinde başvuru yapılmalıdır. Haklı bir mazeretin (mücbir sebep, ağır hastalık gibi) varlığı sebebiyle başvurunun süresinin geçmiş olması halinde mazeretin ortadan kalkmasından itibaren en geç 15 (on beş) gün içinde gecikmiş başvuruda bulunulabilir. Adli tatil döneminde Anayasa Mahkemesi işlemlerini yürütmeye devam ettiğinden başvuru süresi de işlemeye devam edecektir.

Başvurular; Anayasa Mahkemesi’nde bulunan noktalarından, Mahkemelerden ve Cumhuriyet Başsavcılıklarından ya da yurt dışı temsilciliklerinden yapılabilir. Başvuru harcı Maliye veznelerinden yahut bireysel başvuru noktasından ödenebilir. Muhtarlıktan alınacak fakirlik belgesi ya da SGK, tapu kayıtlarından maddi yetersizliği ispatlayacak belgeler ile adli yardım talebinde bulunmak mümkündür.

Gerçek kişiler ve temsilcilerinin, özel hukuk tüzel kişilerinin haklarının ihlal edilmesi durumunda bireysel başvuruda bulunma imkânı mevcut iken kamu tüzel kişiliklerinin bireysel başvuru imkânı bulunmamaktadır.

elektronik formu https://www.anayasa.gov.tr/tr/bireysel-basvuru/bireysel-basvuru-elektronik-formu/ adresinden indirme kılavuzunda belirtilen şekilde edinilebilmektedir.

Başvuru formundaki başvurucu bilgileri ve varsa temsilci bilgileri eksiksiz şekilde doldurulmalıdır. İhlale neden olan idari işlem, eylem, ihmal, olay ve iç hukuk yollarının tüketilmesi aşamaları kronolojik olarak kısa ve öz biçimde açıklanmalıdır. İç hukukta hak ihlaline ilişkin herhangi bir hukuk yolu olmaması halinde ihlalin öğrenildiği makam/mercii/mahkeme kararı/işleminin tarih ve sayısı belirtilmelidir. Ardından ihlal edildiği iddia edilen hak belirtilip gerekçelendirme ve temellendirilmesi yapılmalıdır. Deliller ile hak ihlali somutlaştırılmalıdır. Birlikte incelenmesinde menfaat bulunan başka bir dosya veya mükerrer bir bireysel başvurunun varlığı halinde Anayasa Mahkemesi numarasının yazılmasında fayda bulunmaktadır.

Gecikmiş başvuru yapılmışsa mazeret açıklanır. Tedbir talep edilmişse neye ilişkin olduğu ve sebepleri izah edilir. Kimliğin gizli tutulma talebi varsa gerekçelendirilir. Adli yardım talebinde bulunulmuşsa buna ilişkin dayanaklar gösterilir. Sonuç ve istem kısmı açık ve net bir biçimde ortaya konulduktan sonra beyan kısmı imzalanarak form tamamlanır.

Başvuru formu ile dayanılan delilleri gösterir belgeler, ihlale sebep işlem veya kararın aslı ya da onaylı örnekleri, başvurucunun kanuni temsilci var ise yetki belgesi, başvurucu avukat ile temsil edildiği takdirde baro pulu ve vekâlet harcının ödendiğini gösterir vekâletname, harç ödemesine dair makbuz, kimliği tespite yarar belgenin onaylı örneği, tüzel kişi ise temsile yetkili olduğunu gösterir belge, nihai karar veya işlemin tarihini gösteren belge, ihlal iddialarını temellendirecek belgelerin onaylı örnekleri, talebi var ise uğranılan zarara ilişkin belgeler, olağan ve olağanüstü kanun yolu başvuru dilekçelerinin onaylı örnekleri, başvuru süresinde yapılmadıysa mazereti ispatlayan belgeler, adli yardım talebi varsa yargılama giderlerini karşılayamayacak olduğunu ispatlayan belgeler birlikte teslim edilmelidir. Şekil bakımından eksiklik içeren başvuru kesin süre verilerek tamamlatılır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine taşınacak davalarda Anayasa Mahkemesine yapılan bireysel başvuru etkin bir iç hukuk yoludur. Adil yargılanma hakkının ihlali, işkence yasağının ihlali, suç ve cezaların kanuniliği ilkesinin ihlali, düşünce ve ifade özgürlüğünün ihlali, din ve vicdan hürriyetinin ihlali gibi birçok konuda Anayasa mahkemesine bireysel başvuruda bulunulabilmektedir.

Scroll Up