Ceza Hukuku

Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar Nedir? Nasıl İtiraz Edilir?

kovusturmaya-yer-olmadigina-dair-karar-nedir-nasil-itiraz-edilir

Cumhuriyet savcısı bir suç işlendiğini öğrendiğinde veya kendisine şikâyet dilekçesi ile suç bildirildiğinde olayın gerçeğini araştırmakla yükümlenir.

Suç işlendiğine ilişkin araştırma sonucu Cumhuriyet savcısı herhangi bir delil elde edemez veya suçun işlenmiş olup olmadığına bakılmaksızın kovuşturma olanağı yoksa Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verecektir. Bu karar Cumhuriyet Savcısının suç iddiasının peşini ve suça dair takip ve soruşturmayı bıraktığını ifade eder.

Bu durumda suçun tekrar soruşturulması ve takibinin yapılması için Sulh Ceza Hakimliği’ne itiraz edilerek, hâkimlik tarafından bir karar alınması gerekecektir. 

Cumhuriyet Savcısı iki farklı durumda suçun takibini bırakarak Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı vermektedir:

  1. Eğer suç işlendiğine ilişkin etkin bir soruşturma başlattığı halde yeterli suç şüphesi oluşturacak delil elde edemez ise
  2. Kovuşturma olanağının bulunmadığı durumlarda.

Bu hallerde Cumhuriyet Savcısı Kovuşturmaya Yer Olmadığına karar verecektir. 1. Durum şunu ifade etmektedir: C.Savcısı suçu haber alınca işin esası hakkında araştırmalara başlamış fakat suçun oluştuğunu ikna edebilecek derecede şüphe oluşturacak delile rastlamamıştır, Yeterli araştırma ve soruşturma yapmış olmasına rağmen iddia edilen suçun oluştuğuna dair yeterli şüphenin oluşmadığını düşünerek Kovuşturmaya Yer olmadığına Dair Karar vermiştir. Bu hususta Cumhuriyet Savcısının etkin bir araştırma ve soruşturma yapması gerekmektedir. Ulaşıp irdelemesi gereken delillere ulaşmadan ve araştırmadan Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar vermesi durumunda hukuka aykırı bir karar vermiş olacaktır. Ve itiraz üzerine Sulh Ceza Hâkimliği tarafından söz konusu karar kaldırılarak soruşturma yapılması gerekecektir.

Bu hallerden 2. Durum ise şunu ifade etmektedir: Bir suç haberi aldığında Cumhuriyet Savcısı işin esasına yönelik araştırma yaparken şikâyet süresinin geçmiş olduğunu, suçun af ve zamanaşımına uğradığını, şüphelinin öldüğünü, ön ödeme ile yerine getirildiğini, uzlaşmanın olumlu sonuçlandığını incelemeleri sonucu öğrendiğinde artık bu suçun kovuşturulmasının mümkün olmaması sebebiyle Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verir. Bu sebeple verilen karar asla suçun işlenip işlenmediği hakkında değerlendirmeler içeremez.

Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından görevlendirilen Cumhuriyet Savcısı Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verdiğinde bu karara karşı itiraz yolu karar sonunda belirtilir. Ayrıca itirazın nereye ve ne kadar süre içerisinde yapılması gerektiği de karar sonunda yazılı olarak şüpheli ve suçtan zarar gören ve mağdura bildirilir.

Şüpheli hakkında suç işlediğine dair yeterli delil yokken zamanaşımı vb. kovuşturma olanağının bulunmaması sebeplerinden kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi hukuka uygun değildir. Kanuna göre şüphelinin daha lehine olan yeterli delil bulunması yönünden takipsizlik kararı verilmesi olduğu için Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararın bu sebebe dayanması gerekecektir.

Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmişken dosyanın yeniden incelenmesi ve savcılık tarafından suçun soruşturulduğu durumlar genelde Cumhuriyet Savcısının etkin bir araştırma ve soruşturmaya girişmemiş olması ve yeni delilin ortaya çıkmış olması durumlarında mümkün olmaktadır.

Kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiş olmasına rağmen tekrar soruşturmanın başlaması ve suçlu olduğu düşünülen kişi hakkında kamu davası açılabilmesi için ne yapılması gerekmektedir?

Bu durumda yapabilecekleriniz:

  1. Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde görevli Sulh Ceza Hâkimliği’ne itiraz etmektir.

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi itirazın mercii Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar’da da yazmaktadır.

Bu itiraz bir dilekçe ile suçun takibinin niye yapılması gerektiğini gösteren delillerle açıklanarak yapılacaktır.

Bu itirazı gerçek veya tüzel kişiler veya vekilleri yapabilir.

İtirazın reddi durumunda dosya savcıya verilip savcı tarafından taraflara bildirilecektir.

İtirazın kabulü durumunda ise Cumhuriyet Savcısı iddianame düzenleyip mahkemeye sunacaktır.

İddianamenin mahkemeye sunulması ile artık farklı bir aşamaya geçilmiş olmaktadır. Sulh Ceza Hâkimliğinin kararı mahkemeyi bağlamadığı için mahkemenin iddianamenin iadesi kararı vermesi de mümkündür. Bu karara itiraz da mümkündür.

  1. Sulh Ceza Hâkimliğine itiraz dışında Yeni bir delilin bulunması da takipsizliğin kaldırılarak soruşturmanın devam etmesi ve kamu davasının açılması için bir yoldur.

Bu delil Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar’ın verilmesinden sonra ortaya çıkmış olmalıdır. Dosyada mevcut olan delil savcı tarafından değerlendirilsin veya değerlendirilmesin hiçbir türlü yeni delil sayılmayacaktır. Bu konuda genel kurul kararı mevcuttur.  Yeterli suç oluşturacak bu yeni delille birlikte Sulh Ceza Hakimliği’nce karar verilerek soruşturma işlemleri devam edecek ve kamu davası açılabilecektir. Ayrıca Sulh Ceza Hâkimliğine itiraz edilmiş ve itirazın reddedilmiş olması durumunda bile yeni bir delil elde edilip Sulh Ceza Hâkimliğince karar verilmesi durumunda soruşturma yeniden başlayıp kamu davası açılabilir.

  1. Diğer bir yol ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararı ile veya Anayasa Mahkemesi kararı ile etkin soruşturma yapılmadığı için Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verildiğinin kesin bir hükümle karara bağlanmasıdır.

Bu şekilde dosya Cumhuriyet Savcısına geri gelecek ve Cumhuriyet Savcısı iddianame düzenleyecektir. Ancak AİHM kararı ile etkin soruşturmaya yapılmadan Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar verilmiş olduğu karara bağlanmış ise Cumhuriyet Savcısının soruşturma açmasının mecburi olmadığı düşünülmekle beraber kanunun 173/3 hükmüyle AİHM kararının kesinleşmesinden itibaren için 3 ay içerisinde talep edilmesi halinde Cumhuriyet Savcısı tarafından tekrar soruşturma açılacağını hükme bağlamıştır. 3 aylık hak düşürücü süreye dikkat edilmesi gerekmektedir.