Ceza Hukuku

Kamu Davası Nedir?

kamu-davasi-nedir

Nedir?

Kamu düzeni, kamu sağlığı, genel ahlak, gibi toplumu ilgilendiren konularda suç işlenmesi halinde; Topluma yahut devlete herhangi bir zarar gelmiş ise işlenen suçun cezalandırılabilmesi amacıyla Cumhuriyet savcısı tarafından kamu adına kamu davası açılmaktadır.

Kamu davasından kasıt, toplum karşı işlenmiş olan suçlara karşı yürütülen ceza soruşturması ve kovuşturmasıdır. Şikâyete tabi suçlarda (Basit yaralama vb.) şikâyet şartının gerçekleşmesiyle, takibi şikâyete bağlı olmayan suçlarda (kasten öldürme vb.) ise savcılık makamı tarafından re’sen inceleme başlatılmaktadır.

Cumhuriyet savcısının deliller ve ihbarlar üzerine yapacağı incelemenin sonucunda yeterli suç şüphesinin oluşmaması sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmektedir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararı sonucu dosya soruşturma aşamasında sonlanmaktadır.

Cumhuriyet savcısının incelemesi sonucunda yeterli suç şüphesi oluşmuş ise görevli mahkemeye gönderilmek üzere iddianame düzenlenir. İddianamenin içerisinde suça dair bilgiler ve deliller yer almaktadır.

Kamu Davasının Açılması Nasıl Olur?

Savcılık makamınca yapılacak incelemelerde yeterli suç şüphesinin oluşması halinde; savcılık makamın kamu davası açma yükümlülüğü vardır. Kamu davası açılacak kişiler hakkında kesin bir suç isnadı olması gerekmemektedir. Bu hususta savcılık tarafından, kişide yeterli suç şüphesi görülmesi halinde kamu davası açılmaktadır.

Yeterli şüphenin oluştuğu durumlarda savcılık makamı tarafınca iddianame hazırlanmaktadır. İddianamenin içerisinde kısaca; faile dair bilgiler, mağdura dair bilgiler, suça ve ilgili kanun maddesine dair bilgiler ve isnat edilen suça dair bilgiler yer almalıdır. İddianamenin içeriğinde olması gereken hususlara dair daha detaylı sıralama Ceza Muhakemeleri Kanunu’nun 170 maddesinde sayılmaktadır.

İddianamenin yetkili ve görevli mahkeme tarafından kabul edilmesi halinde kamu davası açılmış olmaktadır. Fakat mahkeme iddianamede eksikler bulunduğunu düşünürse savcılık makamına iddianameyi iade edebilmektedir. İddianamenin iade edilmesi durumunda savcılık makamı yeniden inceleme yapmakta ve iddianameyi yeniden düzenlemektedir.

Kamu Davasında Savcılığın Takdir Yetkisi Nedir?

Her ne kadar yukarıdaki bölümlerde kamu davasının açılmasının zorunluluğundan bahsetmiş olsak da; kanun koyucu bu konuda, savcılık makamına bazı istisna takdir yetkileri vermiştir. Bahsettiğimiz bu takdir yetkisi sınırsız bir takdir yetkisi değildir. Takdir yetkisinin sınırları Ceza Muhakemeleri Kanunu 171. madde düzenleniştir. CMK 171. madde uyarınca; Cezayı kaldıran şahsî sebep olarak etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanmasını gerektiren koşulların ya da şahsî cezasızlık sebebinin varlığı halinde savcılık makamı tarafından kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilmektedir.

Nedir?

Kanun koyucunun, kamu davası açma zorunluluğuna getirmiş olduğu bir diğer istisnai hal ise Kamu davasının açılmasının ertelenmesidir. Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, kamu davası açılmasına dair haklar saklı tutulmakla beraber gerekli şartlar (CMK 171/2) oluşması halinde kovuşturma aşamasına geçilmemesine denilmektedir. Ertelemenin üst sınırı 5 yıldır. 5 yıl içerisinde şüpheli kasıtlı olarak herhangi bir suç işlemez ise hakkında kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilmektedir. Kamu davasının ertelenmesi kararı adli sicil kaydında ilgili bölüme kaydedilmektedir. Bu kayıt yalnızca bağlantılı olan soruşturma ve kovuşturma için, ilgili cumhuriyet savcısı ve hâkimler tarafından görülebilmektedir. 5 yıllık süresin dolması üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararı ile adli sicilde bulunan kamu davasının ertelenmesi kararı bölümü silinmektedir.  Eğer şüpheli 5 yıllık süre zarfında kasıtlı olarak herhangi bir suç işler ise ertelenmiş olan kamu davası işleme konmakta ve kovuşturma aşamasına geçmektedir. Kamu davasının ertelenmesi kararına suçtan zarar gören kişiler itiraz edebilmektedir. Yapılacak itirazların süresi tebliğ tarihinden itibaren 15 gündür.

Kamu Davası Nasıl Düşer?

Kamu davasının düşmesi 2 şekilde olabilmektedir. Bunlardan ilki suç için kanunlardan öngörülmüş olan zamanaşımı süresinin dolmasıdır. Zamanaşımı süresi dolmuş suçlar için ceza verilememektedir. Bu sebepten kaynaklı zamanaşımına uğramış olan suçlar için açılmış olan davalar düşürülmektedir.

İkinci olarak ise şikâyete bağlı olan suçlar için açılmış davalarda şikâyetin geri alınması ile dava düşmektedir. Bu hususta dikkat edilmesi gereken husus suçun şikâyete bağlı olup olmadığıdır. Şikâyete bağlı olmayan, savcılık tarafından re’sen açılan davalarda mağdur şikâyetini geri alsa dahi, kamu düzeninin korunması amaçlı dava devam etmektedir.

Kamu Davalarına Katılma Nasıl Olur?

Yargılamanın devam ettiği kamu davalarında olayın somut olayın aydınlatabilmesi için mağdurun beyanları dinlenilmektedir. Duruşmada mağdura şikâyetçi olup olmadığı, davaya katılıp katılmayacağı sorulur. 

Şikâyete bağlı olmayan suçlarda mağdur şikâyetçi olmasa dahi kamu davası görülmeye devam etmektedir. Fakat mağdurun bu davalara katılabilmesi için şikâyetçi olması ve katılma talebinde bulunması gerekmektedir.

Kamu davasına katılmış olan mağdura, dava ile ilgili tebligatlar yapılır ve yargılama süreci ile bilgilendirme yapılmaktadır. Ayrıca mağdur katılmış olduğu kamu davasının sonucunda verilmiş olan kararı kanun yoluna taşıyabilmektedir. Verilen hükme itiraz edilebilmesi, mağdur açısından kamu davasına katılma hususunda önem arz etmektedir.

Kamu Davalarında Ceza Nasıl Belirlenmektedir?

Kamu davalarında hâkim, elde edilen deliller ve tarafların beyanını göz önüne alarak kanunlarda uyarınca karar vermektedir. Kanunlarda cezalar kesin olarak belirtilmemekle beraber, verilebilecek cezanın alt ve üst sınırları düzenlenmiştir. Bu hususta hâkim, somut olaya göre takdir yetkisini kullanmaktadır.

Kamu davalarının sonucunda cezaya hükmedilebileceği gibi beraat kararı da verilebilmektedir. Verilecek cezalar adli para cezası ve hapis cezasıdır. Ayrıca hâkim tarafından cezanın ağırlığı ve sanığın durumu göz önüne alınarak Hükmün Açıklanmasının Geriye Bırakılması kararı da verilebilmektedir. Bu karar sonucunda sanık hakkında herhangi bir işlem uygulanmamakla beraber 5 yıl içerisinde herhangi bir ceza alması durumunda geriye bırakılmış olan ceza da infaz edilmektedir. Kamu Davası Nedir

Kamu Davasına Dair Emsal Kararlar

Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 1998/3023 K. 1998/2709 T. 08.10.1998

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2009/22283 K. 2009/16336 T. 14.10.2009

Scroll Up