İş Ve Sosyal Güvenlik Hukuku

İşe İade Davası Nedir?

ise-iade-davasi-nedir

İşe İade Davası; İşveren tarafından haksız yere işten çıkarılan işçi çıkarıldığı işyerine geri dönmek amacıyla İş Kanunu’nun kendisine tanıdığı hakka dayanarak işe iade davası açabilmektedir. Belirtmek gerekir ki işe iade davası sadece işçiye tanınan bir haktır ve İş Kanunu hükümlerine göre bazı şartlara tabi tutulmuştur. Bu şartlar:

  • İş yerinde en az 30 işçi çalışıyor olması gerekir. Bu şarttan kasıt işçinin aynı iş kolundaki tüm işyerlerindeki işçi sayısının toplamı 30’u geçiyorsa işe iade davası açılabileceği yönündedir. Bu işçi sayılarının belirlenmesinde stajyerler ve çıraklar hesaba katılmayacağı gibi asıl işveren işçileri ile alt işverenin işçileri ayrı ayrı hesaplanacaktır. Ancak son durumda işveren işçi işe iade davası açamasın diye bilerek işçi sayısını az göstermek amacıyla böyle bir yola başvurmuş ise bu durumda işçi tarafından ispat edilmesi durumunda işçi sayısı birlikte değerlendirilir.
  • İşçi işyerinde en az 6 ay çalışmış olması gerekir. İşçinin bu 6 aylık kıdemi hesaplanırken işverene ait farklı işyerlerinde çalıştığı sürelerin toplamı hesaba katılır. Ancak belirtmek gerekir ki İş Kanunu’na göre yer altında çalışan işçiler bu kıdem şartına tabi değillerdir.
  • Belirsiz süreli iş sözleşmesi bulunmalıdır. Buna göre belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan işçilerin işe iade davası açma hakkı bulunmamaktadır.
  • İşletmenin bütünü ile işyerinin bütününü sevk ve idare eden ve işçiyi işe alma, işten çıkarma yetkisi olan işveren vekilleri ve yardımcıları işe iade davası açamaz.
  • İş akdinin işveren tarafından haksız bir şekilde feshedilmiş olması gerekir. İş Kanunu madde 18’de düzenlenen haksız fesih hallerinden bir tanesi ile işveren tarafından iş akdi feshedilirse bu durumda işçi işe iade davası açabilecektir.

Bunların dışında belirtmek gerekir ki işveren, işçiyi işten çıkarmak yerine başka bir işte çalıştırabilme imkânı var ise bu durumda işçinin çalışmasını bu şekilde değerlendirmesi gerekir. Dolayısıyla işçiyi işten çıkarma işveren açısından en son çare olmalıdır. Aynı şekilde işçi eğer savunması alınmadan işveren tarafından iş akdi sona erdirilirse bu durumda işçi işe iade davasında bu hususu ileri sürmelidir.

İş Akdi Fesih Usulü Nasıldır?

4857 sayılı İş Kanunu’nun 19.maddesine göre işveren iş akdini yazılı bir şekilde feshetmelidir. Eğer bu usule uyulmadan işçi işten çıkarılmışsa bu durumda işçinin işe iade davası açma hakkı olacaktır.

İşe İade Dava Açma Süresi Nedir?

İşe iade davasını açma süresi iş akdinin fesih tarihinden itibaren 1 aydır.

İşe İade Davasında Zorunlu Arabuluculuk Nasıl İşletilir?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu madde 3/1 hükmü uyarınca, 01.01.2018 tarihinden itibaren, işe iade davalarında arabulucuya başvurulması dava şartı haline getirilmiştir. Eğer arabulucuya gidilmesine rağmen herhangi bir sonuç alınamazsa bu durumda işçi işe iade davası açabilecektir.

7036 sayılı Kanuna göre işe iade davası, davalının işverenin yerleşim yerinde veyahut da işyerinin bağlı olduğu iş mahkemesinde açılabilecektir. Taraflar arasında yetkili mahkeme konusunda yapılan sözleşmeler bu bağlamda geçerli değildir.

İşe İade Davasının Sonuçları Nelerdir?

İşe iade davasında kararın kesinleşmesinden itibaren 10 gün içerisinde işçi işe iadesi için işverene başvurmak zorundadır. Eğer işçi işverene başvuruda bulunmazsa bu durumda işveren tarafından yapılan fesih geçerli hale gelecektir. Bununla birlikte işçi işe iade için başvurmuş ancak işveren tarafından yapılan işe başlatma davetini cevapsız bırakmış veya işçi makul bir süre içerisinde işe başlamamışsa bu durumda da işçinin iş sözleşmesi feshedilmiş kabul edilecektir. Buradan çıkan sonuç; işe iadesine karar verilen işçi eğer işe başlamazsa iş sözleşmesi feshedilmiş kabul edilecektir. Başvurunun zamanında ve geçerli bir şekilde yapıldığının ispatlanması açısından işe iade başvurusu noter aracılığıyla yapılan ihtarname ile olması işçinin yararına olacaktır.

İşçi, işe iade için işverene başvuruda bulunursa bu durumda işveren 1 ay içerisinde işçiyi işe başlatması gerekecektir. Aksi durumda işveren mahkeme kararıyla belirlenen tazminat miktarını işçiye ödemek zorunda kalacaktır. Mahkeme kararıyla belirlenecek bu tazminat miktarı en az 4 ay, en fazla 8 aylık ücret tutarında olacaktır.

İşçi işe başlatılmış olsun ya da olmasın işveren tarafından işçinin çalışmadığı döneme ilişkin en çok 4 aya kadar doğmuş olan ücret ve diğer haklarını ödemeye mecburdur.

Bununla birlikte işe iade davası sonucunda işe dönen işçiye karşı işveren işten çıkartılırken ödenen ihbar ve kıdem tazminatlarını talep edebilecektir. Burada işçi tarafından tüm tazminatın ödenmesi yerine işçinin alacağı ücretten mahsup edilme yoluna gidilmesi gerekecektir. Ancak eğer işveren bildirim süresi vermeden veya bildirim süresine ait ücret peşin olarak ödenmemişse, bu sürelere ait ücretin işçiye ayrıca ödenmesi gerekir.