Ceza Hukuku

Dolandırıcılık Suçu Nedir?

dolandiricilik-sucu-nedir

1. Nedir?

suçu günlük hayatta pek çok kez karşımıza çıkabilmektedir. Kanun koyucu bu suç sebebiyle oluşabilecek mağduriyetleri önlemek amacıyla Ceza Kanunu’nun 157. ve 159. maddeleri arasında bu suçu yaptırıma bağlamıştır.  Ceza Kanununda bulunan düzenlemelerde suçun basit hali, nitelikli hali ve daha az cezayı gerektiren haller bulunmaktadır.

Dolandırıcılık Suçunun işlenebilmesi için öncelikle fail ve mağdurun olması gerekmektedir. Fail ve mağdur sadece gerçek kişiler olabilmektedir. Tüzel kişiler bu suçun faili ya da mağduru değil; anca suçtan zarar gören veya suçun işlenmesinde kullanılan araç olabilmektedir.  Suçtan menfaat sağlayan tüzel kişiler için de hâkim tarafından güvenlik tedbirlerine hükmonulabilir.

Dolandırıcılık suçunun konusu, mal varlığı değerleridir. Suça konu olan mal varlığı değerlerinin herhangi bir parasal değeri olması gerekmemektedir. Ayrıca Suçun işlenebilmesi için hileli bir fiil olması gerekmektedir. Kanun Koyucu “hileli” davranışların tanımını yapmayarak, somut olayda hâkimin takdir yetkisine bırakmıştır.

Dolandırıcılık suçunda fiilin kast ile işlenmiş olması gerekmektedir. Taksir ile hileli fiil işlenemeyeceği için taksire dair bir düzenleme bulunmamaktadır. Failin kendisine veya başkasına hileli davranışlarla çıkar sağladığı fiillerde kastın en geç fiilin işlendiği anda olması gerekmektedir.

2.Dolandırıcılık Suçunun Nitelikli Halleri Nelerdir?

Dolandırıcılık suçunun nitelikli halleri Türk Ceza Kanunu’nun 158. Maddesinde düzenlenmiştir. Kanun koyucu, suçun nitelikli hallerinin işlenmesi durunda daha ağır cezaların uygulanması gerektiğini öngörmüştür.

Dolandırıcılık suçunun;

  • Dini inanç ve duyguların istismar edilerek,
  • Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli veya zor durumlardan faydalanarak,
  • Kişinin algılama yeteneğinin zayıflığından faydalanarak,
  • Kamu kurum ve kuruluşlarını, siyasi partileri ve vakıflara araç olarak kullanarak,
  • Kamu kurum ve kuruluşlarının zararına olarak,
  • Bilişim sistemlerini, banka veya kredi kurumlarını araç olarak kullanarak,
  • Ticari işletmelerde çalışan kişilerin, ticari şirketin faaliyet alanını araç olarak kullanarak,
  • Serbest meslek sahibi kişileri, mesleğinden kaynaklı kendisine oluşan güven güveni kullanarak,
  • Banka ve krediler kurumlarının tahsis edeceği kredileri almak amacıyla,
  • Sigorta bedelini almak amacıyla,
  • Kamu kurum ve kuruluşlarında çalıştığı algısını yaratarak, İşlenmesi halinde ağırlaştırılarak uygulanır.

3.Cezasızlık ve Daha Az Ceza gerektiren Haller Nelerdir?

Dolandırıcılık suçunun cezasızlık ve daha az cezayı gerektiren halleri ’nun çeşitli bölümlerinde yer almaktadır. İlk olarak suçun düzenlendiği mal varlığına karşı işlenmiş olan suçlar kısmında bulunan halleri incelemek gerekir.

Kanunun 159. Maddesinde suçun, hukuki bir ilişkiden kaynaklı alacağın tahsil edilmesi amacıyla işlenmesi durumunda cezanın 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasına hükmedileceği öngörülmüştür. Kanunun 167. maddesinde ise şahsi cezasızlık sebepleri ve daha az ceza gerektiren halleri düzenlenmiştir. 167. madde uyarınca; evlilik birliği devam eden eşlerden birinin diğerine, altsoy ve üst soyun veya aynı derecede olan kayın hısımlarına,  aynı konutta yaşayan kardeşlerden birinin diğerine karşı dolandırıcılık suçunu işlemesi durumunda fail hakkında cezaya hükmolunmaz. Ayrılmış eşlerden birinin diğerine, aynı konutta yaşamayan kardeşlerden birinin diğerine, aynı konutta yaşayan ikinci ve üçüncü derece akrabalara karşı dolandırıcılık suçunun işlenmesi durumunda şikâyet üzerine verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Ceza Kanunun 168. maddesinde ise etkin pişmanlık hükümleri bulunmaktadır.  Failin suç sırasında veya sonrasında (kovuşturma başlamadan önce) mağdurun zararını tazmin etmesi durumunda cezada indirim uygulanabilmektedir.

Cezada indirim hali olmamakla birlikte suçun teşebbüs aşamasında kalmış olması durumunda, suçun tamamlanmış haline uygulanacak cezanın 1/4 ünden 3/4 üne kadar indirim uygulanmaktadır.

4.Dolandırıcılık Suçunun Cezası Nedir?

Dolandırıcılık suçunun basit halinin cezası 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasıdır. Dolandırıcılık suçunun nitelikli halinin oluşması durumunda ise 3 yıldan10 yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezasına hükmonulur.

5.Dolandırıcılık Suçunda Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

Dolandırıcılık suçunun temel halinin oluşması durumunda süresi 8 yıldır. Dolandırıcılık suçunun nitelikli halinin ortaya çıkması durumunda ise 15 yıl zamanaşımı süresi bulunmaktadır. Bu süreler suçun işlenmesin itibaren başlamaktadır.

6.Dolandırıcılık Suçunda Yetkili ve Görevli Mahkeme Neresidir?

Dolandırıcılık suçunun basit halinde görevli mahkeme mahkemesidir. Nitelikli halinin oluşması durumunda ise görevli mahkeme mahkemesidir. Davanın görüleceği yer suçun tamamlandığı yer mahkemesidir. Suç, failin kendisine veya başkasına yarar sağladığı yerde tamamlanmış sayılmaktadır. Bu sebepten dolayı yetkili yer mahkemesi failin yarar sağladığı yerdir. Dolandırıcılık Suçu Nedir

7.Emsal Kararlar

Yargıtay 6. Ceza Dairesi, E. 2004/6254 K. 2006/3200 T. 30.3.2006

Yargıtay 10. Ceza Dairesi, E. 2010/13044 K. 2010/13264 T. 24.11.2010

Scroll Up