Enerji Ve Madencilik Hukuku

EPDK Lisans Sözleşmeleri Nelerdir? Lisans Nasıl Alınır? Hangi Hallerde Lisans İptal Edilir?

epdk-lisans-sozlesmeleri-nelerdir-lisans-nasil-alinir-hangi-hallerde-lisans-iptal-edilir

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, 2001 tarihinde yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Yasası ile Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu olarak kurulmuş, çeşitli değişikliklerle adı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu olarak değiştirilmiştir. EPDK kamu tüzel kişiliğe, idari ve mali özerkliğe sahiptir. Kurum (EPDK), 4628 sayılı Enrj. Pys. Dzlnlm. Kur. Tşklt. ve Gör. Hak. Yasa, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Yasası, 5015 sayılı Petrol Piyasası Yasası, 5307 sayılı LPG Piyasası Yasası, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Yasası’nın kendisine atfettiği görevleri yerine getirir ve yetkileri kullanır. EPDK’nın başlıca amacı istikrarlı bir piyasa yaratmak ve bu piyasayı denetleyip, düzenlemektir. Bu kapsamda elektrik, doğalgaz, petrol ve lpg üretim, iletim, dağıtım, depolama, ithalat, ihracat yapmak isteyen tüzel kişiler kurumdan önce önlisans almalı daha sonra lisans almalıdırlar. Lisansa ve önlisansa dair esaslar alınacak lisansın ilgili kanununda detaylı olarak belirtilmiştir.

  • Elektrik Enerjisi Piyasası İçin Lisans Alımı: Elektrik piyasasında üretim faaliyetinde bulunacak kurum için lisans işlemleri Elektrik Piyasası Düzenleme Yön. düzenlenir. Bu bağlamda üretim faaliyeti için lisans almak isteyen tüzel kişi, 6102 sayılı TTK’ ya göre An. Şirket ve Lmt. Şirket olarak kurulmuş olmalı, borsada işlem gören paylarının nama yazılı olması zorunludur. Daha sonra kurul kararınca belirlenen miktar kadar kuruma muhatap düzenlenmiş banka teminat mektubu sunulur. Daha sonra şirket asgari sermayesinin; üretim tesisi için kurumca öngörülmüş yatırım tutarını %5’e, nükleer enerjiye dayalı üretim tesisi için %1’e artırılması gerekir. Önlisans bedeli kuruma yatırılır, önlisans süresince şirketin ortaklık yapısı değiştirilmemelidir. Tüm belgeler tamamlanıp teslim edilince kurum belgelerde eksiklik olup olmadığına dair 10 iş günü inceleme yapar, kanuna ve yönetmeliğe aykırı veya gereği gibi yapılmayan başvurulardaki eksiklerin 15 iş günü içerisinde giderilmesini talep eder. Bu süreç tamamlanınca ilgili başvuru değerlendirmeye alınır ve kurum internet sayfasında paylaşılır. Bu paylaşımların amacı 3. kişilerin kişisel hak ihlallerini yazılı olarak bildirmesini sağlamaktır. 45 gün içerisinde dönmek üzere TEİAŞ’tan görüş bildirmesi istenir. Önlisans başvurusunu kurul sonuçlandırır, önlisans almaya hak kazanan tüzel kişinin ticaret ünvanı ve aldığı önlisans süresi, önlisansa konu üretim tesisinin bulunduğu yer bilgileri kurum sayfasında paylaşılır. Verilen bu önlisans, lisans için gerek şarttır ve mücbir sebepler harici süresi 24 ayı geçemez. Sürenin 36 aya uzatılmasıyla ilgili kararları kurul verir. Başvuru sahibi kanunda sayılı ilgili yükümlülükleri önlisans süresi içinde yerine getirir ve aynı süre içerisinde lisans başvurusunu yapar. Bu aşamada ön lisans sürecine çok benzer bir süreç işler, bankadan teminat mektubu alınır, şirket asgari sermayesinin, kurum tarafından öngörülen toplam yatırım tutarının yüzde 20’sine, nükleer enerjiye dayalı üretim tesisi kurulması için yapılan önlisans başvuruları açısından yüzde 5’ine artırıldığına ilişkin şirket esas sözleşmesi kuruma sunulur. Belgeler kuruma ön inceleme aşaması için sunulur, önlisans başvurusundaki süreç aynen işler ve kurum 10 iş günü içerinde eksik olup olmadığını, eksik var ise 15 iş günü içerisinde tamamlanması gerektiğini söyler. Kurum 45 gün içerisinde başvuruyu değerlendirip kurula bu değerlendirmeyi sunar ve lisans başvurusunu E. P. D. Kurulu sonuçlandırır. Öngörülen yükümlülükleri süresi içerisinde doğru şekilde tamamlamış başvurana lisansı verilir eğer tamamlamamış ise başvuru kurulca reddedilir. Ayrıca lisans en az 10 yıl için en fazla 49 yıl için alınır. Söz konusu faaliyetler birden fazla tesiste yürütülüyor ise her tesis için ayrı lisans alınması zorunludur. Lisansın alındıktan sonra iptal edilmesi durumları da yine ilgili kanunda düzenlenmiştir. Lisans alırken gerekli şartların lisansın yürürlüğü sırasında ortadan kalktığının veya bu şartların baştan mevcut olmadığının saptanması hâlinde lisans iptal edilir, benzer şekilde yapılan talep ve işlemlerde kanuna karşı hile,  gerçek dışı beyanda bulunulduğunun tespiti hâlinde lisans yine iptal edilecektir. Üretim lisansında ise mücbir ve haklı sebepler harici üretim tesisinin belirtilen inşaat süresi içerisinde kurulmaması ya da kalan süreçte kurulamayacağının tespiti halinde iptal edilir.
  • Doğalgaz Enerjisi Piyasası İçin Lisans Alımı: 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Yasası uyarınca doğalgazın yer altından çıkarılması, depolama, iletim, toptan satış, perakende satış, ithalat, ihracatını yapmak için kanundaki şartlar uyarınca lisans alınması gerekmektedir. Her durum için gerekli şartlar 4646 sayılı yasada ayrı olarak düzenlenmiştir. Faaliyette bulunmak isteyen tüzel kişilerin lisans almak için kuruma yapacakları başvuru en fazla altmış gün içerisinde yanıtlanır. Başvuru reddedilirse sebebi ilgili başvurana bildirilir. Başvuran 6102 sayılı TTK uyarınca A.Ş. veya Ltd.Ş. olmalı ve halka açık payları nama yazılı olmalıdır. Pek tabii şekilde bu alanda faaliyette bulunmak isteyen tüzel kişinin ilgili donanıma, teknik ve ekonomik yeterliliğe sahip olması beklenir. Başvuranın her tesis için ayrı lisans alması ve muhasebe defteri tutması zorunludur. Oldukça önemli ve tehlikeli bir iş olması sebebiyle her işlem ve adımın takip edilmesi ve kayıt altına alınması gereklidir. Lisans en az 10 yıl, en fazla 30 yıl için verilir. Yasal defter ve tutanaklar kurum denetimi için her an hazır tutulmalıdır. Doğal gazın şehir içi dağıtım lisansı için ayrıca şehir içinde ihale yapılır ve resmi gazete aracılığıyla halka bildirilir. İhaleyi kazanan şirkete diğer şartları da sağlıyorsa lisansı verilir ve dağıtım şirketi unvanını alır. Lisans alantüzel kişiler kurumun sayfasında ilan olunur. İlgili şartları sağlamayan kişilerin başvurusu reddedilip belgeleri iade edilir. Lisans süreleri uzatılmadığı takdirde, sürelerinin bitiminde veya lisans sahibi gerçek veya tüzel kişinin iflası halinde kendiliğinden, lisans sahibi tüzel kişinin lisanstan vazgeçmeyi istemesi halinde ise ancak kurul onayı ile sona erer. Lisans verilirken gereken şartların, faaliyetlerin yürütülmesi sırasında ortadan kalktığının saptanması halinde lisans iptal edilir. Bu şartlar baştan beri yoksa para cezası da uygulanır. Lisansın iptal edilmesinin yanında kanunda sayılı durumlarda ağır para cezaları da uygulanmaktadır.
  • Petrol Piyasası İçin Lisans Alımı: 5015 sayılı Petrol Piyasası Yasası gereğince, rafinaj, madeni yağ üretimi, depolama, işleme, iletim ve ihrakiye faaliyetlerinin yapılması; bunları yapmak amacıyla tesis kurulması, işletilmesi, dağıtımı, taşıması, bayilik faaliyetlerinin yapılması için lisans alınması zorunludur. Lisans başvuruları en geç 60 gün içerisinde sonuçlandırılıp ilgili başvurana tebliğ edilir. Sonuç ret ise sebebi bildirilir. Hem güvenli hem de hızlı, maliyetsiz ve sürdürülebilir tesisler kuracak kişilere lisans verilmesi amaçlanır bu sebeple teknoloji, kalite, güvenlik unsurlarına dikkat edilerek lisans verilir. Lisans almak için gerekli şartlar çoğunlukla benzerlik gösterir, detaylı şekilde kanunda ve ilgili yönetmeliğinde belirtilmiştir. PPK. madde 20’de lisansın hangi durumlarda iptal edileceği düzenlenmiştir. Lisans iptalleri ise kurumun yapacağı soruşturmaya göre belirlenir. Yapılan talep ve işlemlerde, kanuna karşı hile veya yalan beyanda bulunulduğu tespit edilirse lisans iptal edilir. 5607 sayılı KMK kapsamında kaçakçılık yaptığı mahkeme kararıyla tespit edilen tüzel kişinin lisansı, kaçak ürün bulunduranların lisansı iptal edilir.

Son olarak belirtmek gerekir ki Enerji Piyasasın Düzenleme Kurumu rekabetçi, güçlü ve şeffaf bir enerji piyasası oluşturmayı hedefler. Böylece tüketici ve üretici arasındaki denge sağlanacak ve kaçakçılığın, lisanssız yürütülecek faaliyetlerin, doğayla uyumsuz şekilde ve zararlı olacak şekilde enerji çıkarılmasının ve tabii dağıtılmasının önüne geçilecek; tüm bu sürecin adil ve olması gerektiği gibi yürütmeyi sağlayacaktır.