İlaç Hukuku

Hekimin İlaçla Tedavide Tazminat Sorumluluğu Var Mıdır?

hekimin-ilacla-tedavide-tazminat-sorumlulugu-var-midir

Hekimin İlaçla Tedavide Tazminat Sorumluluğu Var Mıdır?

İlaç tedavisinde hekimin sorumluluğu diğer tıbbi müdahalelerde de olduğu gibi sözleşmeden, vekâletsiz iş görmeden veya haksız fiilden kaynaklanabilir. Diğer tıbbi müdahalelere nazaran ilaçla yapılan müdahalede doktorlar daha fazla bilgi sahibi olmalıdır. Zira doktorun tıbbi bilgisinin yanı sıra ilaçlarla ilgili bilgiye, ne kadar dozda hangi sıklıkla kullanılacağı, etkileri vs. gibi konularda da bilgi sahibi olması gerekmektedir.

Doktorların ilaçlarla ilgili sorumluluğu esas olarak reçete düzenlenmesinden kaynaklanan hukuksal sorumlulukları mevcuttur. Bu sorumluluk da ilaç tedavisinde tıbbi uygulama hatasından kaynaklanmaktadır. Bu hatalar daha çok reçetelerin yazılması, ilaçların kullanımının tarif edilmesi ve hastaya sunulması şeklindeki hatalardır.

Doktorun reçete düzenlenmesi sırasında alabileceği hukuksal sorumluluk ve bunun nedenler şunlar olabilir:

  • İlaç kullanımı ile bağlantılı riskler konusuna uyarı yükümlülüğünün yerine getirilmemiş olması,
  • İlaç kullanımına ilişkin hastanın aydınlatılma yükümlülüğünün yerine getirilmemiş olması,
  • Yan etkilerle ilgili olarak gerekli bilgilendirmenin ve uyarının yapılmamış olması,
  • Hasta açısından söz konusu olabilecek kontra endikasyonlara dikkat edilmemiş olmasıdır.

Hekimin ilaçlarla ilgili sorumluluğu ilacın yapımına ilişkin değil, ilacın kullanımına ilişkindir. Zira hekimin ilaçları denetleme yükümlülüğü yoktur. Bu yüzden doktorun ilaçların yapımına ilişkin hukuksal sorumluluğundan söz edilemez. Doktorun görevi ilacın güvenli bir şekilde kullanılmasını temin etmektir.

İlaç Tedavisinde Hatalı Tıbbi Uygulamaların Görüldüğü Aşamalar

İlaçların uygulama hatasına ilişkin hekimlerin özen yükümlülüğü de mevcuttur. Diğer tedbirlerde de olduğu gibi doktor ilaçla tedavide giderilebilecek riskleri bertaraf etmek ve duruma göre en az riskli tedavi yöntemini tercih etmelidir.

Hekim hastasının sağlığına kavuşması için en çabuk ve en etkili tedaviyi uygulamalıdır. Dolayısıyla doktor, ilaç ile tedavide ilacın etkinliğini en iyi şekilde kullanmak ve zararlarını da mümkün olduğu sürece azaltmak durumundadır. Hekimin tıbbi uygulamada hata yapması; tıbbi müdahalenin başlamasından önce, tıbbi müdahale sırasında ve tıbbi müdahalenin uygulanmasından sonra kusursuz ve özenli bir şekilde müdahale gerçekleştirmesi anlamına gelmektedir.

İlaçtan kaynaklanan zararlarda hekim ile hasta arasındaki ilişkiyi üç aşamalı olarak incelemek gerekir.

  • Aşama: Hastanın hekime gitmesi ve şikâyeti neticesinden doktordan bir reçete alması ya da ilaç almasıdır. Burada hasta şikâyetini açıklar, doktor ise teşhis yapar, çözümü hastaya anlayabileceği şekilde açıklar ve ya reçete yazar ya da eğer ilaç elinde hazır bulunuyorsa o an hastaya ilaçla müdahale edebilir.
  • Aşama: İlacın kullanılması. Hekim tarafından reçete yazılarak veya o an verilen ilaçla muayeneyi terk etmesi ile başlar. Bu süreçte doktor hastasını takip etmeli tedavi süreci hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Buradaki temel amaç zararın önlenmesidir.
  • Aşama: İlacın zararının ortaya çıkması. Burada bir zarar çıktığından hekimin görevi zararı belirlemek ve hastayı iyileştirmektir. Eğer tıbbi müdahale yapılamayacak durumdaysa zararın artmasını önlemelidir.

1.Aşamadaki Hatalar:

  • Öykü hatası
  • Teşhis Hatası
  • İlaç Etkileşimine İlişkin Hatalar
  • Yanlış İlaç Yazılması
  • İlaç Yazımı Sırasındaki Şekli Hatalar
  • İlaç Yazılmaması
  • Aydınlatma Hataları
  • İlacın Hatalı Yazılması

2.Aşamadaki Hatalar:

İkinci basamakta doktor daha çok gözlemci rolünde olup sorumluluğu bu aşamada biraz daha sınırlanmaktadır. Zira, doktor tarafından verilen reçeteyi ya da ilacı alıp evine giden hasta o ilacı düzenli ve doğru bir şekilde kullanıp kullanmadığını, ilacın yanında alkol, sigara tüketip tüketmediğini doktorun takip etmesi zordur. Bu bakımdan bu aşamada hekimin sorumluluğu biraz daha sınırlıdır. Aynı zamanda bu aşamada çoğu zaman hastanın müşterek kusuru da ortaya çıkmaktadır. Ayrıca belirtmek gerekir ki ilaç kullanırken, erken yan etkileri tespite yönelik testleri yaptırmakta ihmal de hatalı tıbbi uygulamadır.

3.Aşamadaki Hatalar:

Hekimin üçüncü aşamadaki görevi zararı belirlemek ve tedavi etmektir. Belirtmek gerekir ki, hekimin kabul edilebilir yan etkilerden dolayı sorumluluğunun olması söz konusu değildir. Hekimin yan etkilerden dolayı sorumluluğu sadece yan etkileri belirleyememesi ve yan etkileri tedavi edememesinden kaynaklanabilir. Hekimin ilaçla Tedavide Tazminat Sorumluluğu

Doktorun ilacın kullanılmasından önce ilacın yarattığı kalıcı hasarlara ilişkin hastayı uyarmaması ve yönlendirmemesi de hatalı tıbbi uygulama kapsamına girer.

Hekim ilaçların istenmeyen yan etkilerini belirlemek ve bu yan etkileri tedavi etmek konusunda kontrol ve gözetim yükümlülüğü vardır.

Bununla birlikte belirtmek gerekir ki bazı durumlarda hekim ilacı bizzat yazmamış olmasına rağmen yine sorumluluğu söz konusu olabilir. Bu tür durumlarda hekim ilacı yazmamakla beraber gösterdiği olumsuz bir sonucu tedavi etmek ve önlemeyi üstlenmiş olabilir ve burada hekimin yapmış olduğu teşhis ve tedavide hata da hekimin sorumluluğu söz konusu olabilmektedir.

Hekim-Eczacı İlişkisinin Sorumluluğa Etkisi

 Hekim tarafından yazılan reçeteyi eczacının kontrol etmek ve eğer reçetede yazılanı anlamıyorsa doktora sormak gibi yükümlülüğü olmasına rağmen hekim eczacının sorumluluğuna dayanarak kendi sorumluluğunu azaltamaz. Hekim kendi hatası dolayısıyla yine de sorumlu olmaya devam eder.

Reçeteye tabi olan ilaçlarda özellikle eczacının, hekim veya ilaç üreticisinin sorumluluğunu üstlenmesi mümkün değildir. Zira bu tür ilaçlarda eczacının vereceği bilgiler kullanma talimatı vs. geçen bilgilerdir. Ancak reçetesiz verilen ilaçlarda eczacının hekimin sorumluluğunu üstlenmesi söz konusu olabilmektedir.

Tazminatın Kapsamı

Hekimin ilaç tedavisiyle ilgili tazminat sorumluluğu maddi ve manevi zararların karşılanmasından ibarettir. Bu tazminat miktarlarının belirlenmesinde hasta ile hekim arasındaki ilişkinin sözleşmeden kaynaklanması ile haksız fiilden kaynaklanmasının bir önemi yoktur. Zira, TBK madde 114/2 hükmü gereğince haksız fiile ilişkin hükümler kıyasen sözleşmeden kaynaklanan sorumluluğa da uygulanacaktır.

Maddi zararın tespitinde; hekimin eğer tedavisini özenli bir şekilde yapmış olsaydı hastanın sağlık durumuyla, hastanın hali hazırdaki sağlık durumunun maddi olarak arasındaki farktan ibarettir.

Hekimin hatalı ilaç uygulaması neticesinde hastanın vücudunda meydana gelen zararlar ile duyduğu acı ve ızdırap da manevi zararı oluşturur.

Eğer hatalı tedavi sonucu hasta ölmüşse cenaze giderleri maddi tazminat, yakınlarının duyduğu acı ve elem ise manevi tazminat kapsamında değerlendirilecektir.

İlaç tedavisi sırasında tedavi hakkında ve hastanın kullandığı ilaç hakkında hekim sır saklama yükümlülüğünü ihlal ederse ve bu yüzden hasta çevresine karşı utanç ve derin bir üzüntü içine girmişse bu durumda da manevi tazminattan söz edilebilir.

Hekimin İlaç Uygulaması Nedeniyle Ödediği Tazminat Bakımından İlaç Firmasına Rücu Hakkı

İlaçlarla ilgili hatalarda esasen ilacın kendisinden kaynaklanan zararlar mevcut ise bu durumda ilaç üreticisine karşı tazminat davası açılabilir. Ancak tazminat davası doktora karşı açılır ve doktor davayı kaybederse, doktorun rücu için haklı sebepleri olması durumunda ödediği tazminatı ilaç firmasından talep edebilir. İlaç firması eğer bu talebi reddederse bu durumda doktor ilaç firmasına karşı dava açmalıdır.