Makale Başlıkları
6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişileri korumak amacıyla 2012 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu kanun, temel insan hakkı olan yaşam hakkını korumak, kadın cinayetlerinin önlenmesi için kurumlar arası iş birliğini sağlamak ve şiddet uygulayan veya uygulama ihtimali bulunan kişilerin rehabilite edilmesini amaçlamaktadır.
Türkiye’de her yıl binlerce kişi aile içi şiddet nedeniyle koruyucu ve önleyici tedbirlere başvurmaktadır. Bu yazımızda, 6284 Sayılı Kanun’un kapsamını, başvuru yollarını ve sağladığı koruma tedbirlerini detaylı olarak inceleyeceğiz.
6284 Sayılı Kanundan Kimler Yararlanabilir?
6284 Sayılı Kanun, şiddete maruz kalan tüm bireyleri kapsayan geniş bir koruma mekanizması sunmaktadır. Kanunun koruma sağladığı kişiler şunlardır:
| Koruma Kapsamındaki Kişiler | Açıklama |
|---|---|
| Şiddete uğramış kadınlar | Fiziksel, psikolojik, cinsel veya ekonomik şiddete maruz kalan kadınlar |
| Şiddete uğramış çocuklar | Her türlü istismar ve şiddete maruz kalan 18 yaş altı bireyler |
| Şiddete uğramış aile bireyleri | Eş, kardeş, ebeveyn gibi aile içi şiddete maruz kalan kişiler |
| Tek taraflı ısrarlı takip mağdurları | Stalking olarak da bilinen ısrarlı takibe maruz kalan kişiler |
| Şiddet tehlikesi altındaki bireyler | Henüz şiddet gerçekleşmemiş ancak risk altında bulunanlar |
Önemle belirtmek gerekir ki, 6284 Sayılı Kanun’dan yararlanabilmek için şiddete uğrayan kişinin cinsiyeti, aile üyesi olup olmaması, medeni hali veya vatandaşlığının herhangi bir önemi bulunmamaktadır. Koruma tedbirlerinden yararlanabilmek için tek koşul, kişinin şiddete uğramış veya şiddet riski altında olmasıdır. Bu nedenle kanundan sadece kadın ve çocuklar değil, erkekler ve LGBTİ+ bireyler de yararlanabilmektedir.
Şiddet Nedir? Şiddet Türleri Nelerdir?
Şiddet, kişinin fiziksel, cinsel, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar görmesiyle sonuçlanan eylemler ile bu eylemlere yönelik tehdit ve baskıları kapsar. Şiddet; özel alanda, kamusal alanda veya toplumsal alanda meydana gelebilir ve çeşitli formlarda ortaya çıkabilir.
| Şiddet Türü | Tanımı | Örnekler |
|---|---|---|
| Fiziksel Şiddet | Kişinin vücut bütünlüğüne zarar veren eylemler | Dövme, yaralama, itme, tokat atma, saç çekme |
| Psikolojik Şiddet | Kişinin ruhsal sağlığını olumsuz etkileyen eylemler | Hakaret, aşağılama, tehdit, baskı, yıldırma |
| Cinsel Şiddet | Kişinin rızası olmadan cinselliğini hedef alan eylemler | Tecavüz, taciz, istenmeyen cinsel temas |
| Ekonomik Şiddet | Kişinin ekonomik kaynaklarını kontrole yönelik eylemler | Para vermeme, çalışmasını engelleme, maaşına el koyma |
| Dijital Şiddet | Teknoloji kullanılarak uygulanan şiddet | Sosyal medyada taciz, tehdit mesajları, izinsiz gözetleme |
| Israrlı Takip | Kişinin rızası olmadan sürekli takip edilmesi | Sürekli mesaj atma, evinin önünde bekleme, iş yerine gitme |
Şiddet türleri genellikle bir arada görülür ve şiddet döngüsü içinde tekrarlanma eğilimindedir. Bu nedenle 6284 Sayılı Kanun, tüm şiddet türlerine karşı koruyucu ve önleyici tedbirler sunmaktadır.
6284 Sayılı Kanun Kapsamında Başvuru Yolları
Şiddet veya şiddet tehlikesi durumunda kanundan yararlanabilmek için izlenecek başvuru yolları şunlardır:
İhbar ve Şikayet Süreci
Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin varlığı halinde, şiddet mağdurunun yanı sıra herkes bu durumu yetkili makamlara bildirebilir. Bu bildirim iki şekilde yapılabilir:
- İhbar: Üçüncü kişiler tarafından olayın yetkili makamlara bildirilmesi
- Şikayet: Şiddet mağdurunun doğrudan başvuruda bulunması
İhbar ve şikayet başvuruları sözlü veya yazılı olarak yapılabilir. Sözlü yapılan başvurular mutlaka tutanak altına alınır.
Başvuru Yapılabilecek Kurumlar
| Kurum | Açıklama | İşlem Süresi |
|---|---|---|
| Polis Karakolu / Jandarma | En kolay ve hızlı erişilebilen başvuru noktası | Acil koruma tedbirleri için anında işlem |
| Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM) | 7/24 hizmet veren uzmanlaşmış merkezler | Başvuru anında değerlendirme |
| Aile Mahkemeleri | Doğrudan tedbir kararı alınabilecek mahkemeler | 1-6 gün içinde karar |
| Cumhuriyet Başsavcılıkları | Tedbir kararı ve soruşturma başlatma yetkisi | 24 saat içinde değerlendirme |
| Mülki Amirlik (Valilik/Kaymakamlık) | Koruyucu tedbir kararı alabilecek idari makam | 24-48 saat içinde karar |
| ALO 183 Sosyal Destek Hattı | Telefonla 7/24 danışma ve yönlendirme | Anında yönlendirme |
Acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi aranarak da koruma talep edilebilir. Başvurularda delil veya belge aranmaz, şiddet mağdurunun beyanı yeterlidir.
Alınabilecek Koruyucu ve Önleyici Tedbirler
6284 Sayılı Kanun kapsamında alınabilecek tedbirler, koruyucu ve önleyici tedbirler olmak üzere ikiye ayrılır. Bu tedbirlerin amacı, şiddet mağdurunu korumak ve şiddetin tekrarlanmasını önlemektir.
Mülki Amir Tarafından Verilebilecek Koruyucu Tedbir Kararları
Valilik veya Kaymakamlık makamı tarafından aşağıdaki koruyucu tedbirlere karar verilebilir:
| Tedbir Türü | İçeriği | Süresi |
|---|---|---|
| Barınma sağlanması | Mağdura ve çocuklarına güvenli barınma imkanı | 6 ay (uzatılabilir) |
| Geçici maddi yardım | Temel ihtiyaçların karşılanması için maddi destek | İhtiyaç süresince |
| Rehberlik ve danışmanlık | Psikolojik, hukuki, sosyal ve mesleki destek | Süre sınırı yok |
| Geçici koruma | Hayati tehlike durumunda koruma altına alma | Tehlike ortadan kalkana dek |
| Kreş imkanı | Çocuklar için ücretsiz kreş hizmeti | 4 ay (uzatılabilir) |
Bu tedbirler, şiddet mağdurunun başvurusu üzerine veya şiddet tehlikesinin öğrenilmesi halinde resen alınabilir. Mülki amirin kararı, kolluk kuvvetleri tarafından uygulanır.
Hakim Tarafından Verilebilecek Koruyucu Tedbir Kararları
Aile Mahkemesi hakimi tarafından aşağıdaki koruyucu tedbirlere karar verilebilir:
| Tedbir Türü | İçeriği | Süresi |
|---|---|---|
| İşyeri değişikliği | Mağdurun işyerinin değiştirilmesi | 6 ay (uzatılabilir) |
| Ayrı yerleşim yeri | Eşlerin ortak konuttan ayrı yerleşim yeri belirlenmesi | 6 ay (uzatılabilir) |
| Aile konutu şerhi | Tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması | Durum değişene kadar |
| Kimlik değişikliği | Hayati tehlike durumunda kimlik ve belgelerinin değiştirilmesi | Sürekli |
Hakim tarafından verilen kararlar da kolluk kuvvetleri tarafından uygulanır ve mağdurun korunması sağlanır.
Hakim Tarafından Verilebilecek Önleyici Tedbir Kararları
Şiddet uygulayan veya uygulama tehlikesi bulunan kişiler hakkında aşağıdaki önleyici tedbirlere karar verilebilir:
| Tedbir Türü | İçeriği | Süresi |
|---|---|---|
| Şiddet uygulamama | Şiddet tehdidinde veya hakaret içeren söz ve davranışlarda bulunmama | 6 ay (uzatılabilir) |
| İletişim kısıtlaması | Mağdurla iletişim kurmanın sınırlandırılması | 6 ay (uzatılabilir) |
| Uzaklaştırma | Mağdurun konutu, okulu, işyerinden uzak durma | 6 ay (uzatılabilir) |
| Eşyalara zarar vermeme | Mağdurun eşyalarına zarar vermekten kaçınma | 6 ay (uzatılabilir) |
| Silah teslimi | Bulundurulan silahların kolluk kuvvetlerine teslimi | 6 ay (uzatılabilir) |
| Alkol/uyuşturucu tedavisi | Bağımlılık durumunda muayene ve tedavi | Tedavi süresince |
| Davranış değiştirme programı | Öfke kontrolü gibi programlara katılma zorunluluğu | Program süresince |
Bu tedbirler, şiddet uygulayan kişinin şiddet davranışını sonlandırmasını ve mağdurun güvenliğini sağlamayı amaçlar.
Uzaklaştırma Kararı
Uzaklaştırma kararı, 6284 Sayılı Kanun kapsamında en sık uygulanan önleyici tedbirlerden biridir. Bu karar ile şiddet uygulayan kişinin, mağdurun bulunduğu konuta, işyerine, okula veya diğer mekanlara yaklaşması engellenir.
Uzaklaştırma Kararının Özellikleri
- Şiddet mağduru, şiddet uygulayan kişinin ortak konuttan uzaklaştırılmasını talep edebilir
- Uzaklaştırma kararı süresince şiddet uygulayan kişi ortak konuta giremez
- Mağdur, ortak konutta yaşamaya devam edebilir
- Karar süresince şiddet uygulayan kişi, mağdurun işyerine ve çocuğunun okuluna yaklaşamaz
- Kolluk kuvvetleri tarafından düzenli kontroller yapılır
Uzaklaştırma kararı, mağdurun korunması için gerekli görülen süre boyunca (genellikle 6 ay) devam eder ve gerektiğinde süre uzatılabilir.
Tedbir Kararlarının Uygulanması ve Takibi
6284 Sayılı Kanun kapsamında alınan tedbir kararlarının uygulanması ve takibi büyük önem taşır. Tedbir kararlarının etkili olabilmesi için aşağıdaki süreçler izlenir:
Bildirme ve Uygulama Süreci
| Aşama | Yapılan İşlem | Sorumlu Kurum |
|---|---|---|
| Karar Bildirimi | Tedbir kararı ilgili kurumlara bildirilir | Mahkeme / Mülki Amir |
| Uygulama Başlangıcı | Kararın uygulanması için gerekli işlemler başlatılır | Kolluk Kuvvetleri / ŞÖNİM |
| Takip | Kararın uygulanması düzenli olarak denetlenir | Kolluk Kuvvetleri |
| Raporlama | Tedbirin uygulanması hakkında raporlar hazırlanır | ŞÖNİM / Kolluk Kuvvetleri |
6284 Sayılı Kanun kapsamında alınan tedbir kararlarının uygulanması için kararların kesinleşmesine ihtiyaç yoktur. Verilen kararlar Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın ilgili il ve ilçe müdürlükleri ile kararın niteliğine göre kolluk kuvvetlerine veya Cumhuriyet başsavcılığına süratle bildirilir.
Denetim ve Kontrol Mekanizması
Korunan kişinin güvenliğini sağlamak için aşağıdaki kontrol mekanizmaları uygulanır:
- Korunan kişinin konutu haftada en az bir kez ziyaret edilir
- İkinci derece dahil olmak üzere yakınları ile iletişim kurulur
- Komşularından bilgi alınır
- Muhtardan bilgi alınır
- Konutun çevresinde düzenli araştırma yapılır
Bu kontroller, kolluk kuvvetleri tarafından gerçekleştirilir ve her kontrolde bir tutanak düzenlenir.
Tedbir Kararlarına Aykırılık ve Yaptırımlar
6284 Sayılı Kanun kapsamında alınan tedbir kararlarına uymamak ciddi yaptırımları beraberinde getirir. Tedbir kararlarının etkinliğini sağlamak için kanunda caydırıcı önlemler öngörülmüştür.
Zorlama Hapsi Uygulaması
Hakkında tedbir kararı verilen kişinin bu kararın gereklerine aykırı hareket etmesi durumunda, fiili bir suç oluştursa dahi ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre:
| İhlal Türü | Zorlama Hapsi Süresi | Uygulama Şekli |
|---|---|---|
| İlk ihlal | 3-10 gün | Hâkim kararıyla |
| Tekrarlanan ihlal | 15-30 gün | Her tekrarda süre artırılarak |
| Ciddi şiddet içeren ihlal | 30 gün | İhlalin ağırlığına göre |
Zorlama hapsi, tedbir kararına aykırılık durumunda hâkim tarafından verilir ve derhal uygulanır. Bu yaptırım idari bir tedbir olup, ceza yargılamasından bağımsızdır.
Suç Duyurusu ve Ceza Soruşturması
Tedbir kararlarının ihlali aynı zamanda ayrı bir suç teşkil ediyorsa (tehdit, yaralama, hakaret vb.), bu suçlardan dolayı ayrıca soruşturma ve kovuşturma yapılır. Bu durumda hem zorlama hapsi uygulanır hem de ilgili suçtan ceza verilir.
Tedbir Kararına İtiraz ve Süreci
6284 Sayılı Kanun kapsamında verilen tedbir kararlarına karşı itiraz yolu açıktır. İtiraz süreci aşağıdaki şekilde işler:
| İtiraz Aşaması | Süre | Karar Mercii | Sonuç |
|---|---|---|---|
| İtiraz başvurusu | 2 hafta içinde | Aile Mahkemesi | Kabul veya ret |
| İtirazın değerlendirilmesi | 1 hafta içinde | Aile Mahkemesi | Kesin karar |
İtiraz, tedbir kararının uygulanmasını durdurmaz. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir ve temyiz edilemez.
Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM)
Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM), 6284 Sayılı Kanun kapsamında kurulan ve şiddet mağdurlarına destek ve koruma sağlayan özelleşmiş merkezlerdir.
ŞÖNİM’lerin Görevleri
| Hizmet Türü | Açıklama |
|---|---|
| Koruyucu ve önleyici tedbir kararları | Tedbir kararlarının alınması ve uygulanmasını koordine etme |
| Psikolojik destek | Travma ve şiddetin etkilerini azaltmaya yönelik terapi ve danışmanlık |
| Hukuki destek | Adli süreçlerde rehberlik ve hukuki danışmanlık |
| Eğitim ve meslek edinme desteği | Ekonomik bağımsızlık kazanmaya yönelik eğitim ve iş imkanları |
| Sağlık hizmetleri | Fiziksel ve ruhsal sağlık hizmetlerine erişim sağlama |
| Geçici maddi yardım | Acil ihtiyaçlar için maddi destek sağlama |
| Rehberlik ve yönlendirme | İhtiyaç duyulan diğer kurumlara yönlendirme |
ŞÖNİM’ler 7/24 hizmet vermekte olup, şiddet mağdurlarına tek durak hizmet merkezi olarak faaliyet göstermektedir.
6284 Sayılı Kanun ile İlgili Yargı Kararları
6284 Sayılı Kanun’un uygulanması konusunda çeşitli yargı kararları bulunmaktadır. Bu kararlar, kanunun yorumlanması ve uygulanması açısından önem taşır.
Önemli Yargıtay Kararları
Yargıtay 19. Ceza Dairesi Kararı (E. 2015/10619 K. 2015/9642 T. 30.12.2015)
Bu kararda, 4320 sayılı eski kanun ile 6284 sayılı yeni kanun arasındaki geçiş ve yaptırım farklılıkları ele alınmıştır. 4320 sayılı Kanun’da koruma kararına aykırı davrananlar için üç aydan altı aya kadar hapis cezası öngörülmüşken, 6284 sayılı Kanun’da üç günden on güne kadar zorlama hapsi öngörülmüştür. Bu değişiklik, “lehte kanun” ilkesi çerçevesinde değerlendirilmiştir.
Yargıtay 3. Ceza Dairesi Kararı (E. 2019/822 K. 2019/2521 T. 11.2.2019)
Bu kararda, şiddet mağduru kadının yanı sıra 6284 Sayılı Kanun’un 20/2. maddesi uyarınca davaya katılan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’nın da vekalet ücretine hak kazanacağı belirtilmiştir. Karar, Bakanlığın davadaki konumunu ve rolünü açıklığa kavuşturmuştur.
Sıkça Sorulan Sorular
6284 Sayılı Kanun nedir ve kimi korur?
6284 Sayılı Kanun, şiddete uğrayan veya şiddet riski altında olan tüm bireyleri korumak için düzenlenmiş bir kanundur. Cinsiyet, medeni durum ve vatandaşlık farkı gözetmeksizin şiddet mağdurlarına koruma sağlar.
Şiddet durumunda nereye başvurabilirim?
Şiddet durumunda polis/jandarma, ŞÖNİM, Aile Mahkemesi, Cumhuriyet Başsavcılığı veya Mülki Amirliğe (Valilik/Kaymakamlık) başvurabilirsiniz. Acil durumlarda 112’yi arayabilir veya ALO 183 Sosyal Destek Hattı’nı kullanabilirsiniz.
Tedbir kararı almak için delil gerekli midir?
Hayır, 6284 Sayılı Kanun kapsamında tedbir kararı alınabilmesi için delil veya belge aranmaz. Şiddet mağdurunun beyanı esas alınır.
Uzaklaştırma kararı nedir ve nasıl alınır?
Uzaklaştırma kararı, şiddet uygulayan kişinin mağdurun yaşadığı ev, işyeri ve diğer yerlerden uzak tutulmasını sağlayan bir tedbirdir. Karakol, ŞÖNİM, Cumhuriyet Başsavcılığı veya Aile Mahkemelerine başvurularak alınabilir.
Tedbir kararı ne kadar sürer?
Tedbir kararları genellikle 6 ay süreyle verilir, ancak durumun gerektirmesi halinde uzatılabilir veya değiştirilebilir.
Tedbir kararına aykırı davranılırsa ne olur?
Tedbir kararına aykırı davranılması durumunda, ihlal eden kişi hakkında 3-10 gün arasında zorlama hapsine karar verilir. İhlalin tekrarı halinde bu süre artırılabilir.
6284 Sayılı Kanun kapsamında alınan kararlar için ücret ödenir mi?
Hayır, 6284 Sayılı Kanun kapsamında yapılan başvurular ve alınan kararlar için herhangi bir harç, masraf veya ücret alınmaz.
Tedbir kararına itiraz edebilir miyim?
Evet, tedbir kararının verilmesinden itibaren 2 hafta içinde aile mahkemesine itiraz edebilirsiniz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
ŞÖNİM’den nasıl yardım alabilirim?
Bulunduğunuz ildeki ŞÖNİM’e doğrudan başvurabilir veya ALO 183 Sosyal Destek Hattı üzerinden yönlendirme alabilirsiniz.
Elektronik kelepçe uygulaması nedir?
Elektronik kelepçe, uzaklaştırma kararlarının etkin şekilde uygulanmasını sağlamak için kullanılan teknik bir izleme yöntemidir. Riskli durumlarda hakim kararıyla uygulanabilir.
6284 Sayılı Kanun İle İlgili Güncel Gelişmeler
6284 Sayılı Kanun’un uygulanması ve etkinliği konusunda son yıllarda önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Kanunun daha etkili uygulanması için yapılan çalışmalar şunlardır:
- Elektronik kelepçe uygulamasının yaygınlaştırılması
- ŞÖNİM’lerin sayısının ve kapasitesinin artırılması
- KADES (Kadın Destek) mobil uygulamasının geliştirilmesi
- Kolluk kuvvetlerine yönelik uzmanlaşma eğitimleri
- Şiddet mağdurlarına yönelik ekonomik destek programları
- Erkek danışma merkezlerinin kurulması
Bu gelişmeler, şiddetle mücadelede önemli adımlar olarak değerlendirilmektedir.
6284 Sayılı Kanun, şiddet mağdurlarının korunması ve şiddetin önlenmesi amacıyla oluşturulmuş kapsamlı bir koruma mekanizmasıdır. Kanun, şiddetin her türüne karşı koruyucu ve önleyici tedbirler sunarak, mağdurların güvenliğini sağlamayı hedeflemektedir.
Şiddet durumunda vakit kaybetmeden yetkili mercilere başvurmak, hayat kurtarıcı olabilir. Aile hukuku alanında uzmanlaşmış avukatlarımız, 6284 Sayılı Kanun kapsamında sizlere hukuki destek sağlamaya hazırdır.
Şiddetin önlenmesi, toplumsal bir sorumluluktur. Şiddete tanık olduğunuzda veya şiddet riski gördüğünüzde, yetkililere bildirmek bir vatandaşlık görevidir.
Daha detaylı bilgi için aile hukuku makalelerimizi inceleyebilir, boşanmada aldatılan kadının haklarına ilişkin yazımızı okuyabilir veya çocuk yardımı parası hakkındaki bilgilendirici içeriğimize göz atabilirsiniz.
Şiddetle mücadele konusunda daha fazla bilgi için Adalet Bakanlığı’nın resmi web sitesini ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın şiddetle mücadele sayfasını ziyaret edebilirsiniz.
Bu içerik, Nisan 2026 tarihinde güncellenmiştir.
