Makale Başlıkları
Hizmete mahsus eşyayı terk etmek veya kaybetmek suçu, devlet memurlarının ya da kamu görevlilerinin, görevleri gereği kendilerine tahsis edilen araç, gereç veya eşyaları kasıtlı olarak bırakmaları ya da kaybetmeleri durumunda işlenen bir suçtur. Bu suça dair düzenlemeler, kamu mallarının korunması ve kamu kaynaklarının verimli kullanılması amacıyla yapılmıştır. Türk Ceza Kanunu’nun ilgili hükümleri bu suça yönelik cezai yaptırımları belirler.
Yasal Düzenleme (Türk Ceza Kanunu 289. Madde)
TCK madde 289‘da bu suç, “hizmete mahsus eşyayı terk etme veya kaybetme” başlığı altında düzenlenmiştir. Maddede, kamu görevlisine ait veya onun görevine özgü araç, gereç veya malzemeyi, görevinin gereklerini ihlal ederek bırakan, terk eden ya da kaybeden kamu görevlilerine yönelik cezalar öngörülmüştür.
- Terk etmek: Görev gereği kullanılması zorunlu olan araç, gereç veya eşyayı kasıtlı olarak görev yerinde bırakmak veya kullanmaktan kaçınmak.
- Kaybetmek: Görevle ilgili verilen veya kamu hizmetine ait eşyayı dikkatsizlik ya da ihmal sonucu kaybetmek.
Açıkça ortada olduğu üzere ordunun görevini yerine getirebilmeleri, muharebe sahasındaki fonksiyonlarını icra edebilmeleri için insan ile makine unsurunun bir araya gelmeleri gerekmektedir. Gerekli teçhizatından ayrı olan asker görevini yerine getiremeyecektir. Bu sebeplerle Türk Silahlı Kuvvetlerdeki malzemelerin (askeri eşyaların) korunması, her an göreve hazır halde tutulmaları gerekmektedir. Bu bakımdan TSK’ya ait malzemelere karşı işlenen bazı suçlar AsCK’da düzenlenmiştir.
Askeri hizmetlerde kullanılan ve ekonomik bir değer taşıyan eşyalar askeri eşya niteliğindedir. Askerlerin kendi imkanlarıyla temin ve tedarik ettikleri veya silahlı kuvvetlerden satın almak suretiyle mülkiyetini kazandıkları malzeme askeri eşyalardan sayılmaz. Subay ve astsubaylara ilk nasıp istihkakı olarak verilen tabancalar askeri eşya olmadığı gibi bedeli karşılığında zoralım silahları da bu kapsamda yer almaz.
Zimmetli Malı Kaybetmek
Zimmetli malı kaybetmek, özellikle kamu görevlileri için ciddi bir suçtur ve sorumluluğu bulunan kişi hakkında cezai ve disiplin işlemleri başlatılabilir. Bu durum, kusurlu davranış veya ihmal sonucu ortaya çıkarsa, zimmet suçu kapsamına girer. Kişi, kaybedilen malın bedelini ödemekle yükümlü olabilir ve kamu zararına yol açtığı için yargılanabilir.
Askerde zimmetli malzemenin kaybolması ne anlama gelir?
Askerde zimmetli malzemenin kaybolması, bir askere teslim edilen malzemenin kaybedilmesi anlamına gelir. Bu durum, askeri disiplin kurallarına aykırı olup, sorumlu kişi hakkında maddi tazminat veya disiplin cezası uygulanabilir. Malzemenin kaybı, kasten ya da ihmal sonucu gerçekleşmişse, cezanın niteliği değişiklik gösterebilir.
Hizmete Mahsus Eşyayı Terk Etmek Veya Kaybetmek Suçunda Korunan Hukuki Menfaat Nedir?
Bu suç ile hizmete tahsis edilmiş bulunan askeri eşyaların her an hizmete hazır ve işlev görür halde bulundurulmaları sağlanmaktadır. Dolaylı olarak askeri hizmetin devamlılığı sağlanmak istenmiştir.
Suçun Unsurları Nelerdir?
Maddi Unsurlar: Askeri Ceza Kanununda askeri eşyalara karşı bazı eylemler cezalandırılmıştır. Bu işlemler kanunda ; eşyayı terk etmek, eşyayı kısmen veya tamamen tahrip etmek, eşyanın harap olmasına sebebiyet vermek, eşyayı özürsüz kaybetmek, eşyayı özel menfaatinde kullanmak olarak sıralanmıştır.
Askeri eşyayı kasten terk etmek; askeri eşyanın korunmasından vazgeçilmesi, eşyanın üzerindeki zilyetliğin sona erdirilmesi demektir. Failin askeri eşyayı tamamen korumasız bir ortamda değil, kolayca bulunup muhafaza altına alınabilecek bir yerde bırakması durumunda, askeri eşyayı terk etme saikinin açık şekilde ortaya konulamayacağı düşünülmektedir.
Askeri eşyayı kısmen tahrip etmek; askeri eşyayı bozmak, kırmak, kullanılma kabiliyetini ortadan kaldırmak suretiyle işlenir. Eylemden sonra askeri eşyanın tahsis amacı doğrultusunda kullanılma imkânı büyük oranda ortadan kalkmakta ya da tamamen ortadan kalkmaktadır.
Askeri eşyayı özürsüz olarak kaybetmek; askeri eşyanın zilyedi olan ve koruma sorumluluğu olan şahsın, gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek, dalgınlık, umursamama gibi nedenlerle özürsüz olarak askeri eşya üzerindeki hâkimiyeti kaybetmesi, eşyanın nerede olduğunu bilmemesidir. Suçun oluşumu için askeri eşyanın kaybolması ve bu eşyanın muhafazasına ilişkin olarak normal bir kişiden beklenen dikkat ve özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden kaynaklanması gerekmektedir.
Kaybolan veya terk edilen eşyanın daha sonradan bulunması suçun oluşumunu veya ceza sorumluluğunu etkilemez.
Askeri eşyanın harap olmasına sebebiyet verme; asker kişinin görev ve hizmetini yürütürken gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek gerekli önlemleri almaması sonucunda, askeri eşyanın kırılmasına, yok olmasına veya bozulmasına yol açılmasıdır. Hizmete Mahsus Eşyayı Terk Etmek veya Kaybetmek Suçu
Askeri eşyayı özel menfaatinde kullanma eylemi; failin askeri eşyayı, askeri hizmeti yerine getirmek amacıyla değil özel hizmetinde kullanmasıdır. Kullanma sonucu elde edilen çıkarın mutlaka maddi bir çıkar olması gerekmemektedir.
Manevi Unsur: Kaybetme eylemi hariç diğer eylemlerden dolayı failin sorumlu tutulabilmesi için suçu oluşturan eylemin kasten işlenmesi gerekir. Kaybetme eylemi bakımından ise eylemin doğası gereği kasten işlenebilmesi mümkün değildir. Failin en azından kusurunun olması gerekir.
Suçun Özel Görünüş Şekli Olarak;
İçtima: Suç seçimlik hareketli bir suç olduğundan dolayı hareketlerden birinin yapılmasıyla suç oluşur. Birden fazla seçimlik hareketin yapılması durumunda yine tek suç oluşmuş olur.
Aynı suç işleme kararının icrası kapsamında aynı suçun birden fazla işlenmesi durumunda zincirleme suç hükümleri uygulanır.
Suçun Yaptırımı Nedir?
Suçun basit halinin cezası üç aydan iki yıla kadar hapis cezasıdır. Suç konusu eşyanın silah, mühimmat, savaşa aracı olması halinde cezanın artırılacağı öngörülmüş fakat bu artırmanın ne suretle yapılacağı belirtilmemiştir.
Ayrıca belirtmek gerekir ki, kaybolan eşyanın ödettirilmesine hükmolunur. Bunun yanı sıra devletin uğradığı zarar da failden tazmin edilir.
Konuyla ilgili ayrıntılı bilgi ve danışmanlık hizmeti için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
