Evlilik Sözleşmesi Nedir?

Türk hukukunda “evlilik sözleşmesi” olarak bilinen bu düzenleme, gerçekte bir mal rejimi sözleşmesidir. Eşler noterde veya evlenme başvurusu sırasında yazılı olarak edinilmiş mallara katılma rejimi (yasal mal rejimi), mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerinden birini seçebilirler. Sözleşme yapılmadığı takdirde, yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olur. Bu sözleşme evlenmeden önce, evlilik sırasında veya sonrasında yapılabilir ve eşlerin malvarlıklarını kişisel ve edinilmiş mallar olarak düzenler.

Eşlerin evliliğin ve boşanmanın çeşitli sonuçlarına ilişkin evlenmeden önce yapmış oldukları sözleşmedir. Evlilik sözleşmesi Türk Medeni Kanunu’nda açıkça düzenlenmemiştir

Türk hukukunda evlilik öncesinde eşler aile içi ilişkileri, birbirlerine karşı konumunu birbirlerine nasıl davranıp davranmamaları gerektiği gibi hususları içeren bir sözleşme yapamazlar. Bu tür hususları içeren bir sözleşme yapsalar bile ,bu tür evlilik sözleşmesinin hukuken hiçbir geçerliliği yoktur.

Ancak Türk hukukunda evlilik sözleşmesinin karşılığı eşlerin yaptığı mal rejimi sözleşmesidir. Eşler hangi mal rejime tabi olacaklarını içeren bir sözleşme yapabilirler.  Türk Medeni Kanunu’na göre yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimi olmakla beraber eşler kendi aralarında yapacakları mal rejimi sözleşmesiyle kanunda belirtilmiş mal rejimi türlerinden birini seçerek,seçmiş oldukları mal rejimine tabi olabileceklerdir.

Mal rejimi nedir?

Eşlerin kanunun izin verdiği sınırlar içerisinde mal rejimine ilişkin hükümler hakkında düzenlemeler getiren, resmi şekil şartına bağlı iki taraflı hukuki işleme, mal rejimi sözleşmesi denir. Mal rejimi sözleşmesi kural olarak resmi şekil şartına bağlanmıştır.

Evlilik sözleşmesi yapılırken seçilebilecek farklı mal rejimi türleri mevcuttur. Eşler evlilik sözleşmesi düzenleyerek edinilmiş mallara katılma, mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerinden birini tercih edebilirler. Her evlilik sözleşmesi türünün kendine özgü avantajları ve dezavantajları bulunmaktadır. Özellikle işletme sahipleri ve serbest meslek sahipleri için evlilik sözleşmesi daha büyük önem taşımaktadır.

Mal rejimi nasıl seçilir?

Taraflar anlaşarak aralarında geçerli olan yasal mal rejiminin kendilerine uygulanmasından vazgeçerek kanunda düzenlenen mal rejimi türlerinden birini seçerler. Bu seçime kural olarak yargısal müdahale ve kontrol yapılmaz. Eşler mal rejimine dair seçim yapmadığı takdirde tabi oldukları mal rejimi yasal mal rejimi olan ,edinilmiş mallara katılma rejimidir.

Eşlerin seçebilecekleri mal rejimi türleri nelerdir?

Edinilmiş mallara katılma mal rejimi yasal mal rejimi olarak kabul edilmiştir. Bunun dışında üç tane daha mal rejimi vardır. Eşler yapacakları mal rejimi sözleşmesi ile seçimlik mal rejimi olarak şu üç mal rejiminden birini seçebilirler;

• Mal ayrılığı
• Paylaşmalı mal ayrılığı
• Mal ortaklığı

Mal rejimi sözleşmesi ne zaman yapılır?

Eşler mal rejimi sözleşmesini evlenmeden önce, evlilik sırasında veya evlenmelerinden sonra yapabilmektedirler. Mal rejimi sözleşmesi yapılmadığı takdirde aralarında edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olur. Yani eşler mal rejimi sözleşmesi yapmak zorunda değillerdir.

Mal rejimi sözleşmesi nasıl yapılır?

Noterde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılabilmektedir. Taraflar evlenme başvurusu sırasında da hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak bildirebilirler. Mal rejimi sözleşmesinin taraflarca ve gerektiği durumda yasal temsilciler tarafından imzalanması zorunludur.

Evlilik sözleşmesi yapmak isteyen çiftler, öncelikle bir avukat danışmanlığında sözleşme şartlarını belirlemeli, ardından notere başvurmalıdır. Evlilik sözleşmesi noter huzurunda her iki tarafın imzasıyla geçerlilik kazanır. Evlilik sözleşmesi evlilik öncesinde yapılabileceği gibi, evlilik süresince de düzenlenebilir. Her durumda, evlilik sözleşmesi için her iki eşin de açık rızası ve ayırt etme gücüne sahip olması şarttır.

Yasal mal rejimi ne zaman sona erer?

Mal rejimi, başka bir mal rejiminin seçilmesi veya eşlerden birinin ölümü halinde sona erer. Evliliğin iptali ile sona ermiş ise, iptal davasının açıldığı tarihte, boşanma ile sona ermiş ise boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer. Haklı sebeplerin varlığı durumunda hakim kararı ile mal ayrılığı rejimine geçilmiş ise davanın açıldığı tarihte sona ermektedir.

Kanunda öngörülen mal grupları nelerdir?

Eşlerin malvarlıkları, edinilmiş mallar ve kişisel mallar olarak ikiye ayrılmaktadır. Kişisel mal olduğu ispat edilemeyen malvarlıkları Türk Medeni Kanunu madde 222’ye göre edinilmiş mal sayılmaktadır. Eşlerden her birinin kişisel malları tasfiyeye girmez.

Hangi mallar kişisel mal sayılır?

Hangi malların kişisel mal sayılacağı Türk Medeni Kanunu madde 220’de sayılmıştır. Kanun maddesinde sayılan mallar sınırlı sayıdadır ve kişisel mal sayılacak mallar şu şekildedir;

1. Eşlerden yalnız birinin kullanımına yarayan eşyalar,
2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras ya da herhangi bir karşılıksız kazanma sayesinde elde etmiş olduğu mal varlığı değerleri,
3. Manevi tazminat alacakları
4. Kişisel mal yerine geçen değerler

Düğünde takılan altınlar ve evlilik içerisinde elde edilen altın ve ziynetlik eşyalar hangi mal türüne girmektedir?

Düğünde kadına takılan takılar kim tarafından takılmış olduğu fark etmeksizin kadına bağışlanmış sayılmaktadır. Evlenme sırasında kadına takılan altınlar geleneklere göre kadına güvence olması için verilmektedir. Düğünde erkeğe takılan altınlar ise örf ve adetlerce kadına ait olduğu kabul edilmediği müddetçe erkeğin kişisel malı sayılmaktadır. Kişisel malların gelirleri ve her türlü sermayeleri evlendikten sonra ya da mal rejiminin başlamasından itibaren artık kişisel mal sayılmamaktadır.

Edinilmiş mallar nelerdir?

Evlilik süresince eşlerin karşılığını vererek elde etmiş oldukları malvarlığı değerleridir. Türk Medeni Kanunu madde 219 edinilmiş malları sıralamıştır. Ancak kanunda belirtilmiş olan edinilmiş mallar sınırlı sayıda değildir. Kanunda sayılmış olan edinilmiş mallar şu şekildedir ;

• Eşlerin çalışmalarının karşılığı olan edimler,
• Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacıyla kurulmuş olan sandık veya benzerlerinin yapmış oldukları ödemeler,
• Kişisel malların gelirleri,
• Çalışma gücünün kaybedilmesi nedeniyle ödenen tazminatlar,
• Edinilmiş malların yerine geçen değerler edinilmiş mal sayılmaktadır.

Türk Medeni Kanunu’na göre yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi, evlilik sözleşmesi yapılmadığında kendiliğinden uygulanır. Evlilik sözleşmesi ile farklı bir rejim belirlenmediği durumda, evlilik süresince edinilen mallar üzerinde her iki eşin de hak sahibi olduğu kabul edilir. Evlilik sözleşmesi ile bu durum değiştirilebilir ve eşler kendi malvarlıklarını ayrı tutma imkanına sahip olabilirler.

Mal rejimi tasfiyesi nasıl yapılır?

Eşler diğer eşte bulunan malları geri almaktadırlar. Tasfiye sırasında, paylı mülkiyete konu bir mal bulunması halinde eşlerden biri kanunda öngörülmüş olan diğer imkanlardan yararlanabilir veya daha üstün bir yararı olduğunu ispat ederek ve diğerinin payını ödeyerek o malın bölünmeden kendisine verilmesini isteyebilir.

Evlilik sözleşmesi, boşanma durumunda mal paylaşımını kolaylaştıran önemli bir belgedir. Evliliğin sona ermesiyle birlikte, evlilik sözleşmesinde belirlenen mal rejimi kurallarına göre tasfiye işlemi yapılır. Evlilik sözleşmesi olmadan boşanma sürecinde mal paylaşımı daha karmaşık olabilir ve uzun süren davalar gerektirebilir. Bu nedenle, evlilik sözleşmesi özellikle önemli malvarlığına sahip kişiler için kritik öneme sahiptir.

Mal rejiminin tasfiyesinin aşamaları nasıldır?

• Malların iadesi
• Kişisel ve edinilmiş malların ayrılması,
• Eklenecek değerlerin aktife eklenmesi,
• Denkleştirme
• Borçların çıkarılması
• Aktif değerin bulunması ve karşı alacak olması durumunda mahsup edilerek katılma alacağının belirlenmesi

Paylı mülkiyete konu bir malın varlığı halinde, üstün yararı bulunan kimse o malın bölünmeden kendisine verilmesini isteyebilmektedir.

Yasal mal rejiminin tasfiyesi davasında hangi alacaklar talep edilebilir?

• Nakdi alacaklar (değer artış payı alacağı, katılma alacağı)
• Ayni alacaklar (ölüm durumunda aile konutu ile ilgili talepler, paylı mülkiyette üstün yarara dayanan talepler)
• Diğer eşte kalan malvarlığının iadesi talepleri
• Mal ayrılığı rejiminden kaynaklı talepler.

Mal rejimi tasfiyesi davasında görevli ve yetkili mahkeme neresidir?

Görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise;

1. Mal rejiminin ölüm ile sona ermesi halinde ölenin son yerleşim mahkemesi,
2. Boşanmaya, evliliğin iptaline veya hakim tarafından mal ayrılığına karar verilmesi halinde, bu davalarda yetkili mahkeme,
3. Diğer durumlarda ise davalı eşin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Mal rejimi tasfiyesi boşanma davası ile birlikte talep edilebilir mi?

Kural olarak yasal mal rejimi tasfiyesi davaları, boşanma davalarından ayrı olarak açılmalıdır. Açılan boşanma davasında, boşanma kararının kesinleşmesi sonucunda mal rejimi dava tarihinden itibaren sona ermiş sayılacaktır.

Evlilik Sözleşmesi (Mal Rejimi Sözleşmesi) Tüm Yasal Detaylar ve Uygulama

Evlilik yaşamında eşler aralarında hangi mal rejimini seçtiklerini belirlemek için noterde mal rejimi sözleşmesi yapabilirler. Bu işlem için her iki eşin de ayırt etme gücüne sahip olması gerekmektedir. Türk Medeni Kanunu’na göre, edinilmiş mallara katılma rejimi yasal mal rejimidir ve eşler başka bir düzenleme yapmadıkları takdirde bu rejime tabi olurlar. Ancak eşler evlenmeden önce, evlilik sırasında veya evlendikten sonra mal rejimi sözleşmesi yapmalarıyla tercih ettikleri rejim türünde mallarını düzenleyebilirler.

Evlilik sözleşmesi nasıl yapılır sorusunun cevabı oldukça basittir. Eşler hangi mal rejimini seçtiklerini belirledikten sonra notere başvurarak sözleşmeyi resmileştirir ve her iki eşin imzasıyla sözleşme geçerlilik kazanır. Ayrıca evlenme başvurusu sırasında da yazılı bildirimde bulunabilirler.

Edinilmiş mallara katılma rejiminde, evlilik süresince edinilen mallar üzerinde evlilik bitiminde eşlerin eşit hakları söz konusudur. Her eş kendi malı üzerinde tasarruf hakkına sahiptir, ancak boşanma durumunda edinilmiş malların değeri üzerinden diğer eşte alacak hakkı doğar. Bu sistem dışında, eşler paylaşmalı mal ayrılığı rejimi ve mal ortaklığı rejimi arasından da seçim yapabilirler.

Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi, eşlerin mallarının ayrı tutulduğu ancak evlilik sona erdiğinde belirli malların değerinin paylaşıldığı bir sistemdir. Mal ortaklığı rejiminde ise, eşlerin kişisel malları dışındaki tüm malvarlığı ortak bir havuzda birleştirilir. Ve sonra mal paylaşımı ortak mallar eşit olarak bölüşülür.

Seçilen mal rejimine göre diğer eşte oluşan haklar ve yükümlülükler değişiklik gösterir. Edinilmiş mallara katılma rejiminde katılma alacağı, mal ortaklığında ortak mallar üzerinde hak, mal ayrılığında ise her eşin kendi malı üzerinde tam tasarruf hakkı söz konusudur. Doğru mal rejimini seçmek, evlilik birliğinin maddi temelini sağlam atmak için önemli bir adımdır.

Seçilen mal rejimine göre diğer eşte oluşan haklar ve yükümlülükler değişiklik gösterir. Edinilmiş mallara katılma rejiminde katılma alacağı, mal ortaklığında ortak mallar üzerinde hak, mal ayrılığında ise her eşin kendi malı üzerinde tam tasarruf hakkı söz konusudur. Doğru mal rejimini seçmek, evlilik birliğinin maddi temelini sağlam atmak için önemli bir adımdır. Ayrıca bakınız: Evlilik Birliğinde Eşlerin Mali Hak ve Yükümlülükleri sayfamızda eşlerin mali hakları hakkında daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.

Emsal Kararlar: Mal Rejimi, Katılma Alacağı ve Taşınmaz Davaları

1. Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi ve Araç Kredisi Tespiti

Yargıtay 8. HD., E. 2016/21202 K. 2019/1116 T. 7.2.2019

• Mal rejiminin tasfiyesinde kredi ile alınan araçların değerlendirilmesi.
• Tasfiye sürecinde mal rejiminin sona erdiği tarihten itibaren ödenmemiş kredi borcunun tespiti.
• Banka kayıtları ve ödeme tablolarının dikkate alınarak alacak miktarının belirlenmesi.
• Mahkemenin taleple bağlılık ilkesine aykırı karar vermesi nedeniyle hükmün bozulması.

2. Evlilik Birliği İçinde Edinilen Taşınmaz ve Katılma Alacağı

Yargıtay 8. HD., E. 2011/2996 K. 2011/5035 T. 11.10.2011

• Evlilik süresince alınan taşınmazlar ve araçlar üzerinde katılma alacağı talebi.
• Mal rejimi sözleşmesinin geçerliliği ve tarafların kazanç paylaşımı.
• Mal rejimi tasfiyesinde 10 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması.
• Eşlerin edinilmiş mallardan elde ettiği kira gelirlerinin tasfiye sürecinde dikkate alınmaması.
• Katılma alacağının tespitinde bilirkişi raporlarının kullanımı ve mahkemenin onama kararı.

3. Miras ve Mal Rejimi Tasfiyesi ile Aile Konutunun Özgülenmesi

Yargıtay 8. HD., E. 2021/507 K. 2021/2325 T. 16.3.2021

• Evlilik sürecinde edinilen taşınmazların miras ve mal rejimi tasfiyesindeki rolü.
• Noter onaylı mal rejimi sözleşmesinin geçerliliğinin incelenmesi.
• Aile konutunun miras payına mahsuben özgülenmesi talebi ve hukuki dayanakları.
• Mal rejimi tasfiyesinde sulh hukuk mahkemesi ve aile mahkemesi arasındaki yetki farkları.
• Mahkemenin usul ve yasaya aykırı karar vermesi nedeniyle hükmün bozulması.

Bu kararlar, edinilmiş mallara katılma rejimi çerçevesinde kredi ile alınan araçların tasfiyesini ele alır. Ayrıca, evlilik sürecinde edinilen taşınmazların paylaşımını ve aile konutunun miras yoluyla ayrılmasını da kapsar. Kararlar, mal rejimi tasfiyesinde kredi borçlarının, noter onaylı sözleşmelerin ve kira gelirlerinin nasıl değerlendirileceğini gösterir.

Türk Medeni Kanunu’na göre, edinilmiş mallara katılma rejimi yasal mal rejimidir ve eşler başka bir düzenleme yapmadıkları takdirde bu rejime tabi olurlar. T.C. Adalet Bakanlığı’nın resmi kaynakları da bu düzenlemeyi açıkça belirtmektedir. Ancak eşler evlenmeden önce, evlilik sırasında veya evlendikten sonra mal rejimi sözleşmesi yapmalarıyla tercih ettikleri rejim türünde mallarını düzenleyebilirler.