Mirasta Denkleştirme (İade) Davası

Mirasta denkleştirme davası, mirasbırakanın sağlığında bazı yasal mirasçılarına yaptığı karşılıksız kazandırmaların miras paylaşımı sırasında hesaba katılmasını sağlayan miras hukuku davasıdır. Uygulamada “mirasta iade davası” olarak da adlandırılan bu kurumun temel amacı, mirasbırakandan yaşamı sırasında miras payına mahsuben önemli bir malvarlığı değeri alan mirasçı ile diğer mirasçılar arasında paylaşım dengesini sağlamaktır.

Türk Medeni Kanunu’nun 669 ve devamı maddelerinde düzenlenen mirasta denkleştirme, mirasbırakanın yaptığı her bağışın geri alınması anlamına gelmez. Kazandırmanın kim tarafından kime yapıldığı, karşılıksız olup olmadığı, miras payına mahsuben verilip verilmediği ve özellikle kazandırmayı alan kişinin altsoy olup olmadığı değerlendirilmelidir.

2026 yılında da mirasta denkleştirme davası bakımından temel düzenlemeler TMK m.669-675 hükümleridir. Yargıtay’ın güncel kararlarında da her karşılıksız kazandırmanın otomatik olarak denkleştirmeye tabi olmadığı, kanundaki koşulların somut olayda ayrıca araştırılması gerektiği görülmektedir. Mevzuat

Mirasta Denkleştirme Davası

Mirasta denkleştirme, mirasbırakanın hayattayken yasal mirasçılarından birine miras payına mahsuben verdiği karşılıksız kazandırmanın paylaşım sırasında hesaba dahil edilmesidir.

Türk Medeni Kanunu m.669’a göre yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları denkleştirmeyi sağlamak amacıyla geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdür. Altsoya yapılan bazı kazandırmalar bakımından ise özel bir karine bulunmaktadır. Mevzuat

Denkleştirmenin Amacı Nedir

Denkleştirmenin amacı, mirasbırakanın sağlığında bir mirasçıya yaptığı avans niteliğindeki kazandırma nedeniyle diğer mirasçıların paylaşım sırasında dezavantajlı duruma düşmesini engellemektir.

Örneğin baba üç çocuğundan birine sağlığında ev alması için önemli miktarda para vermiş ve bu kazandırmayı çocuğun ilerideki miras payına mahsuben yapmışsa, ölümden sonra bu değer miras paylaşımında hesaba katılabilir.

Bu sistem, kazandırmayı alan çocuğun mutlaka malı kaybetmesi anlamına gelmez. Kanun aynen geri verme yanında değerin miras payından mahsup edilmesine de imkân tanır.

Kimler Denkleştirme İsteyebilir

Denkleştirme ilişkisi esas olarak yasal mirasçılar arasında ortaya çıkar. Bu nedenle davacının ve kazandırmadan yararlanan kişinin mirasçılık sıfatları önemlidir.

Mirasçıların kim olduğu ve miras paylarının belirlenmesi açısından öncelikle mirasçılık belgesi ve veraset ilamı alınması gerekebilir.

Çocuklar, eş ve diğer yasal mirasçıların pay oranlarının doğru belirlenmesi, denkleştirme sonucunda yapılacak hesabın da temelini oluşturur.

Hangi Kazandırmalar Denkleştirmeye Tabidir

Mirasbırakanın sağlığında yaptığı her ödeme veya hediye denkleştirmeye tabi değildir. TMK m.669 özellikle karşılıksız kazandırmalardan söz etmektedir.

Kanun altsoya yapılan çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri, borçtan kurtarma ve benzeri kazandırmaları açık şekilde örnek göstermektedir. Mirasbırakan bunların denkleştirmeye tabi olmayacağını açıkça belirtmemişse, altsoy bakımından kural olarak denkleştirme gündeme gelir. Mevzuat

Ev Araba ve Para Verilmesi

Mirasbırakanın bir çocuğuna karşılıksız ev vermesi, konut satın alması için yüksek miktarda para göndermesi veya bir işletme kurması için sermaye sağlaması mirasta denkleştirme açısından incelenebilir.

Aynı şekilde bir çocuğun önemli miktardaki borcunun ödenmesi veya borçtan kurtarılması da kanunda açıkça belirtilen örneklerden biridir.

Yargıtay kararlarında da mirasbırakan tarafından çocuğun adına alınan araç veya konut için yapılan ödemelerin niteliğinin TMK m.669 kapsamında araştırıldığı görülmektedir. Yargıtay, altsoya yapılan kazandırmalarda işlemin niteliği ve mirasbırakanın iradesinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini kabul etmektedir. Mevzuat

Her Bağış Denkleştirmeye Girer mi

Hayır. “Mirasbırakan çocuğuna mal verdi, o hâlde mutlaka geri verir” yaklaşımı doğru değildir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 24 Mart 2026 tarihli bir kararına konu uyuşmazlıkta da taşınmazların karşılıksız bağışlanmış olması tek başına yeterli görülmemiş; kazandırmanın TMK m.669/2 niteliğinde olup olmadığı ve miras payına mahsuben yapılıp yapılmadığı değerlendirilmiştir. Mevzuat

Kazandırmanın niteliği kadar mirasbırakanın iradesi de belirleyicidir.

Altsoya Yapılan Kazandırmalar

Mirasta denkleştirmenin en önemli uygulama alanı çocuklara ve diğer altsoy mirasçılara yapılan kazandırmalardır.

TMK m.669/2, altsoy için özel bir düzenleme getirir. Çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığının devri, borçtan kurtarma ve benzeri karşılıksız kazandırmaların aksi açıkça belirtilmedikçe denkleştirmeye tabi olduğu kabul edilir. Mevzuat

Mirasbırakan Denkleştirme İstemeyebilir mi

Evet. Kanun mirasbırakana, altsoyuna yaptığı bir kazandırmanın miras payına mahsup edilmeyeceğini açıklama imkânı tanımaktadır.

Örneğin baba çocuğuna bir taşınmaz bağışlarken bunun miras payından bağımsız olarak verildiğini açık biçimde ortaya koymuşsa denkleştirme bakımından farklı bir sonuç doğabilir.

Ancak denkleştirmeden muaf tutulması, kazandırmanın hiçbir şekilde miras hukukuna konu olmayacağı anlamına gelmez. Kazandırma diğer mirasçıların saklı paylarını ihlal ediyorsa tenkis hükümleri ayrıca gündeme gelebilir.

Miras Payını Aşan Kazandırma

TMK m.672’ye göre yapılan kazandırma mirasçının miras payını aşarsa özel bir değerlendirme yapılır.

Kazandırmayı alan mirasçı, mirasbırakanın aşan kısmı da kendisine bırakmak istediğini ispatlarsa bu fazlalık denkleştirmeye tabi olmayabilir. Ancak diğer mirasçıların tenkis hakları saklıdır. Mevzuat

Örneğin bir çocuğun normal miras payının 2 milyon TL olduğu bir durumda daha önce 3 milyon TL değerinde denkleştirmeye tabi kazandırma almış olması hâlinde, 1 milyon TL’lik fazla kısım bakımından mirasbırakanın iradesi ayrıca incelenebilir.

Denkleştirme Nasıl Yapılır

Mirasta denkleştirme her durumda kazandırılan taşınmazın fiziksel olarak terekeye geri dönmesi şeklinde gerçekleşmez.

TMK m.671, kazandırmayı alan mirasçıya iki temel seçenek tanır. Mirasçı aldığı malı aynen geri verebilir veya kazandırmanın değerini miras payına mahsup ettirebilir. Mevzuat

Mal Aynen İade Edilebilir mi

Evet. Kazandırmadan yararlanan mirasçı, denkleştirmeye tabi mal halen mevcutsa malı aynen tereke hesabına geri vermeyi tercih edebilir.

Örneğin baba çocuğuna bir taşınmaz devretmiş ve bu taşınmaz denkleştirmeye tabi bulunmuşsa mirasçı kanundaki koşullar çerçevesinde aynen geri verme seçeneğini kullanabilir.

Diğer seçenek ise taşınmazı muhafaza edip değerini kendi miras payından mahsup ettirmektir.

Tapu ve miras paylaşımı sürecindeki işlemler bakımından tapuda miras paylaşımı nasıl yapılır başlıklı içeriğimiz ayrıca incelenebilir.

Denkleştirme Değeri Nasıl Hesaplanır

TMK m.673 son derece önemli bir kural getirir. Denkleştirme, kazandırmanın verildiği tarihteki değerine göre değil, denkleştirme anındaki değerine göre yapılır. Mevzuat

Örneğin baba 2015 yılında çocuğuna o tarihte 500.000 TL değerindeki bir taşınmaz vermiş, miras paylaşımı sırasında taşınmazın değeri 5 milyon TL’ye ulaşmışsa yalnızca 2015 yılındaki 500.000 TL üzerinden işlem yapılacağı söylenemez.

Kazandırmanın güncel denkleştirme değeri araştırılır. Mal üzerindeki yarar, zarar, gelir ve giderler bakımından ise kanunun gönderme yaptığı sebepsiz zenginleşme hükümleri dikkate alınabilir.

Bu nedenle taşınmazlarda bilirkişi değerlemesi davanın önemli aşamalarından biri olabilir.

Denkleştirmeye Girmeyen Giderler

Mirasbırakanın çocuğuna yaşamı boyunca yaptığı her harcamanın ölümden sonra tek tek hesaplanarak terekeye geri eklenmesi söz konusu değildir.

Türk Medeni Kanunu, aile ilişkileri içerisinde olağan kabul edilen bazı gider ve hediyeleri açıkça denkleştirme dışında bırakmıştır.

Eğitim Giderleri İade Edilir mi

TMK m.674’e göre çocukların eğitim ve öğrenimleri için yapılan giderlerin tamamı denkleştirmeye tabi değildir.

Mirasbırakanın aksine bir iradesi ispatlanmadıkça yalnızca alışılmış ölçüleri aşan bölüm açısından geri verme yükümlülüğü gündeme gelir. Aynı düzenleme eğitimini tamamlamamış veya engelliliği bulunan çocuklar için paylaşım sırasında hakkaniyete uygun bir ödeme yapılabileceğini de öngörmektedir. Mevzuat

Örneğin bir çocuğun normal üniversite giderlerinin karşılanması ile diğer çocuğa çok yüksek miktarda sermaye niteliğinde eğitim yatırımı yapılması aynı şekilde değerlendirilmeyebilir.

Düğün ve Hediyeler İade Edilir mi

TMK m.675 uyarınca olağan hediyeler ve evlenme sırasında yapılan geleneğe uygun giderler denkleştirmeye tabi değildir.

Kanun ayrıca altsoy hısımlarının evlenmeleri sırasında alışılmış ölçüler içinde yapılan çeyiz giderleri bakımından da denkleştirmeme iradesinin bulunduğunu kabul etmektedir. Mevzuat

Burada önemli olan “alışılmış ölçü”dür. Çok yüksek değerli bir taşınmazın çeyiz adı altında devredilmesi ile geleneksel ölçüler içinde yapılan evlilik giderleri aynı hukuki sonucu doğurmayabilir.

Her olayda mirasbırakanın ekonomik gücü ve kazandırmanın büyüklüğü de önem taşıyabilir.

Denkleştirme ve Tenkis Farkı

Mirasta denkleştirme davası ile tenkis davası sıklıkla birbirine karıştırılır. Her iki kurum da mirasbırakanın yaptığı kazandırmaları konu alabilse de amaçları ve şartları farklıdır.

Denkleştirme esas olarak yasal mirasçılar arasındaki paylaşım eşitliğini sağlamaya yöneliktir. Tenkis ise saklı paylı mirasçıların kanunen korunan miras paylarının ihlal edilmesine karşı kullanılan bir yoldur.

Denkleştirme Davasının Amacı

Denkleştirmede temel soru şudur:

“Mirasçılardan biri, mirasbırakan hayattayken gelecekteki miras payına mahsuben bir kazandırma aldı mı?”

Cevap evetse bu kazandırma paylaşım hesabına dahil edilebilir.

Örneğin üç çocuktan birine iş kurması için önemli bir sermaye verilmiş olması, diğer çocukların miras paylaşımındaki durumunu etkileyebilir.

Tenkis Davası Ne Zaman Gündeme Gelir

Tenkis davasında temel mesele saklı payın ihlal edilmesidir. TMK m.560 uyarınca saklı payının karşılığını alamayan mirasçı, mirasbırakanın tasarruf edilebilir kısmını aşan kazandırmalarının tenkisini talep edebilir. Mevzuat

Bir kazandırmanın denkleştirmeden muaf tutulmuş olması onun mutlaka tenkis dışında olduğu anlamına gelmez.

Yargıtay’ın 2026 tarihli kararlarında da denkleştirme talebi ile tenkis talebinin terditli şekilde ileri sürüldüğü uyuşmazlıklar görülmektedir. Mevzuat

Denkleştirme Davası Nasıl Açılır

Mirasta denkleştirme uyuşmazlığında önce mirasçıların ve miras paylarının belirlenmesi, ardından mirasbırakanın yaşamı sırasında yaptığı kazandırmaların araştırılması gerekir.

Tapu kayıtları, banka transferleri, satış ve bağış belgeleri, şirket kayıtları ve tarafların sunduğu diğer hukuka uygun deliller önemli olabilir.

Görevli Mahkeme Hangisidir

Mirasta denkleştirme davaları uygulamada kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmektedir. Yargıtay’ın güncel denkleştirme kararlarının ilk derece mahkemelerinin de Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu görülmektedir. Mevzuat

Yetkili mahkeme ise talebin niteliğine göre değerlendirilmelidir. Mirasın paylaşılmasıyla bağlantılı uyuşmazlıklarda mirasbırakanın son yerleşim yeri önem taşır. TMK m.576 mirasın malvarlığının tamamı bakımından mirasbırakanın yerleşim yerinde açıldığını düzenlemektedir. Mevzuat

Hangi Deliller Kullanılır

Denkleştirme davasında en önemli meselelerden biri, kazandırmanın gerçekten karşılıksız yapıldığını ve gerektiğinde miras payına mahsuben verildiğini ortaya koymaktır.

Banka dekontları, tapu kayıtları, ödeme belgeleri, yazılı açıklamalar ve taraflar arasındaki belgeler önem taşıyabilir.

Altsoya TMK m.669/2 kapsamında yapılan kazandırmalarda kanuni karine bulunduğu için ispat yükünün dağılımı farklılaşabilir. Bunun dışında yapılan kazandırmalarda miras payına mahsuben verme iradesinin ispatı daha önemli hâle gelir.

Denkleştirme Davasında Zamanaşımı

Türk Medeni Kanunu’nun 669-675. maddelerinde tenkis davasındaki gibi özel bir hak düşürücü süre açıkça düzenlenmemiştir.

Bu nedenle denkleştirme ile tenkis davalarının sürelerinin birbirine karıştırılmaması gerekir.

On Yıllık Süre Uygulanır mı

Yargıtay uygulamasında mirasta denkleştirme taleplerinin hak düşürücü süreye değil zamanaşımına tabi olduğu ve somut olaylarda on yıllık zamanaşımı değerlendirmesi yapıldığı görülmektedir.

Nitekim yakın tarihli bir uyuşmazlıkta denkleştirme istemi bakımından Borçlar Kanunu’ndaki genel zamanaşımı hükümleri kapsamında on yıllık sürenin, yapılan miras taksim sözleşmesi tarihi üzerinden değerlendirildiği görülmektedir. Mevzuat

Bununla birlikte zamanaşımının başlangıç tarihi somut olayın yapısına, paylaşmanın gerçekleşip gerçekleşmediğine ve ileri sürülen talebe göre ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle her denkleştirme davasında otomatik olarak yalnızca ölüm tarihinden on yıl hesaplamak doğru olmayabilir.

Tenkis Süresiyle Karıştırılmamalı

Tenkis davasında TMK m.571 açık bir hak düşürücü süre düzenler. Buna göre mirasçı, saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde kanunda belirtilen on yıllık üst süre içinde tenkis hakkını kullanmalıdır. Mevzuat

Denkleştirme bakımından ise aynı süre sisteminin doğrudan uygulanması doğru değildir.

Bu nedenle kazandırmanın hukuken denkleştirme mi, tenkis mi yoksa başka bir miras hukuku davasının mı konusu olduğunun doğru belirlenmesi özellikle süreler açısından önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mirasta Denkleştirme Nedir

Mirasta denkleştirme, yasal mirasçının mirasbırakandan sağlığında miras payına mahsuben aldığı karşılıksız kazandırmanın miras paylaşımında hesaba katılmasıdır. Amaç mirasçılar arasında adil paylaşımı sağlamaktır.

Mirasta Denkleştirme Davasını Kim Açabilir

Denkleştirme yükümlülüğünden yararlanacak yasal mirasçı veya mirasçılar talepte bulunabilir. Mirasçılık sıfatının ve payların belirlenmesi dava açısından önemlidir.

Babam Kardeşime Ev Aldıysa İade İstenebilir mi

Şartları oluşmuşsa ev veya evin alınması için verilen para denkleştirmeye tabi olabilir. Özellikle altsoya yapılan önemli karşılıksız malvarlığı kazandırmaları TMK m.669/2 kapsamında değerlendirilir.

Mirasbırakanın Her Hediyesi Geri Alınır mı

Hayır. Olağan hediyeler denkleştirmeye tabi değildir. Geleneğe uygun düğün giderleri ve normal ölçüler içindeki bazı çeyiz giderleri de kanunda denkleştirme dışında tutulmuştur.

Üniversite Masrafları Denkleştirmeye Girer mi

Normal eğitim ve öğrenim giderleri kural olarak denkleştirilmez. TMK m.674 uyarınca alışılmış ölçüyü aşan giderler bakımından farklı değerlendirme yapılabilir.

Malın Eski Değeri mi Hesaplanır

Hayır. TMK m.673’e göre denkleştirme kazandırmanın denkleştirme anındaki değerine göre yapılır. Bu kural özellikle yıllar önce verilen taşınmazlarda önemlidir.

Mal Mutlaka Geri Verilir mi

Hayır. TMK m.671 uyarınca mirasçı aldığı malı aynen geri verebilir veya değerini miras payına mahsup ettirebilir.

Denkleştirme ile Tenkis Aynı mı

Hayır. Denkleştirmenin amacı mirasçılar arasındaki avans niteliğindeki kazandırmaları hesaba katmaktır. Tenkis ise saklı pay ihlallerine karşı koruma sağlar.

Mirastan Yoksun Kişide Ne Olur

TMK m.670, mirasçılık sıfatını kaybeden kişinin denkleştirme yükümlülüğünün onun yerini alan mirasçılara, miras paylarında meydana gelen artış oranında geçebileceğini düzenler. Mirastan yoksunluğun şartları için mirastan yoksunluk başlıklı içeriğimiz incelenebilir. Mevzuat

Kardeşler Mirası Nasıl Hesaplar

Öncelikle tereke, mirasçılar ve yasal pay oranları belirlenir. Daha sonra denkleştirmeye tabi kazandırmalar hesaplamaya eklenir ve ilgili mirasçının payıyla mahsuplaştırılır. Eş ile çocukların birlikte mirasçı olduğu durumlarda eş ve çocuklar arasında miras paylaşımı içeriğindeki pay oranları ayrıca önem taşır.

Denkleştirmede Doğru Hesaplama

Mirasta denkleştirme davası, mirasbırakanın sağlığında yaptığı gerçek ve karşılıksız kazandırmaların miras paylaşımı üzerindeki etkisini düzenleyen önemli bir kurumdur. Ancak her bağış, taşınmaz devri veya para transferi otomatik olarak mirasta iadeye tabi değildir.

Özellikle kazandırmanın yasal mirasçıya yapılıp yapılmadığı, miras payına mahsuben olup olmadığı ve TMK m.669/2’deki altsoy karinesinin uygulanıp uygulanamayacağı belirlenmelidir.

Denkleştirmeye tabi olduğu sonucuna varıldığında kazandırmanın yalnızca eski nominal bedeline bakılmaz. Kanun denkleştirme anındaki değerin esas alınmasını öngörür. Bu durum, yıllar önce devredilen taşınmazlarda dava sonucunu ciddi biçimde etkileyebilir.

Yargıtayın 2026 tarihli kararları da davanın yalnızca “mirasbırakan bir çocuğuna bağış yaptı” iddiasıyla sonuçlandırılamayacağını göstermektedir. Kazandırmanın hukuki niteliği, mirasbırakanın iradesi ve TMK m.669 şartları somut dosyada ortaya konulmalıdır. Mevzuat

Mirasın henüz paylaşılmadığı dosyalarda mirasçıların kim olduğunun belirlenmesi, taşınmazların tespit edilmesi ve terekenin kapsamının ortaya çıkarılması önemlidir. Tapu işlemleri söz konusuysa tapuda miras paylaşımı süreci de denkleştirme hesabıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

T.C. Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat – 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu Mevzuat

T.C. Adalet Bakanlığı UYAP İçtihat – Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2025/4272 E., 2026/1519 K. Mevzuat

T.C. Adalet Bakanlığı UYAP İçtihat – Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2025/4766 E., 2026/1518 K.