Makale Başlıkları
Yoksulluk Nafakası Şartları, boşanma nedeniyle ekonomik olarak yoksulluğa düşecek eşin geçiminin sağlanmasına katkıda bulunmak amacıyla diğer eşten talep edebileceği nafaka türüdür. Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, boşanmaya neden olan olaylarda kusuru diğer eşten daha ağır olmamak koşuluyla diğer eşin mali gücü oranında yoksulluk nafakası isteyebilir.
Yoksulluk nafakası alabilmek için yalnız gelirinin düşük olması yeterli değildir. Boşanmanın gerçekleşmesi, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşme, nafaka isteyen eşin kusurunun daha ağır olmaması ve diğer eşin ekonomik gücünün bulunması birlikte değerlendirilir.
Yoksulluk nafakası bir ceza değildir. Nafaka ödeyecek eşin boşanmada mutlaka kusurlu olması da gerekmez. Kanunun amacı boşanma sonrasında eşlerden birinin temel yaşam ihtiyaçlarını karşılayamayacak duruma düşmesini belirli ölçüde önlemektir.
Nafaka türleri arasındaki farklar hakkında ayrıntılı bilgi için Nafaka Nedir? başlıklı içeriğimiz de incelenebilir.
| Yoksulluk Nafakası Şartı | Genel Kural |
|---|---|
| Boşanma gerçekleşmeli mi? | Evet |
| Nafaka talep edilmeli mi? | Evet |
| Yoksulluğa düşme şartı var mı? | Evet |
| Talep eden tamamen kusursuz olmalı mı? | Hayır |
| Talep eden daha ağır kusurlu olabilir mi? | Hayır |
| Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması şart mı? | Hayır |
| Çalışan eş nafaka alabilir mi? | Şartlarına göre evet |
| Malvarlığı olan eş nafaka alabilir mi? | Somut ekonomik duruma göre |
| Yeniden evlenince sona erer mi? | Evet |
| Yoksulluk sona ererse kaldırılabilir mi? | Evet |
| Sonradan azaltılabilir mi? | Evet |
| Sonradan artırılabilir mi? | Evet |
Yoksulluk Nafakası Şartları
Yoksulluk Nafakası Şartları, Yoksulluk nafakası boşanmanın mali sonuçlarından biridir.
Türk Medeni Kanunu m.175’e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer eşten mali gücü oranında nafaka isteyebilir.
Kanun ayrıca nafaka yükümlüsünün kusurunun aranmayacağını açıkça düzenlemektedir.
Bu nedenle yoksulluk nafakası boşanmada kusurlu eşe verilen bir ceza değildir.
Mahkeme esas olarak nafaka isteyen eşin boşanmadan sonra ekonomik açıdan yaşamını sürdürebilecek imkanlara sahip olup olmadığını araştırır.
Yoksulluk Kavramı Nasıl Belirlenir?
Kanunda yoksulluğun belirli bir maaş veya gelir rakamıyla tanımlanmış hali bulunmamaktadır.
Uygulamada kişinin;
- beslenme,
- barınma,
- giyim,
- sağlık,
- ulaşım,
- eğitim,
- diğer zorunlu yaşam ihtiyaçları
bakımından ekonomik olarak geçimini sağlayıp sağlayamadığı değerlendirilir.
Dolayısıyla “maaşı var, nafaka alamaz” şeklinde genel bir kural bulunmamaktadır.
Yoksulluk Nafakası Almanın Şartları Nelerdir?
Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için temel şartların birlikte bulunması gerekir.
Boşanmanın Gerçekleşmesi Gerekir
Yoksulluk nafakası boşanmanın sonucudur.
Evlilik devam ederken TMK m.175 kapsamında yoksulluk nafakası söz konusu olmaz.
Boşanma davası devam ederken eşlerden biri ekonomik olarak korunmaya ihtiyaç duyuyorsa şartlarına göre tedbir nafakası gündeme gelebilir.
Tedbir nafakası ile yoksulluk nafakası aynı değildir.
Boşanma davası reddedilirse evlilik sona ermediğinden boşanmanın ferisi olan yoksulluk nafakası da bu kapsamda doğmaz.
Boşanma davasının reddedilmesinin sonuçları için Boşanma Davası Reddedilirse Ne Olur? içeriğimiz de incelenebilir.
Boşanma Nedeniyle Yoksulluğa Düşülmeli
Nafaka isteyen eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşmesi gerekir.
Mahkeme bu değerlendirmeyi yaparken yalnız maaşa bakmaz.
Kişinin;
- düzenli geliri,
- taşınmazları,
- kira gelirleri,
- banka varlığı,
- sosyal güvenlik gelirleri,
- çalışma durumu,
- sağlık koşulları,
- zorunlu giderleri
birlikte incelenebilir.
Örneğin kişinin adına kayıtlı tek evinin bulunması ile çok sayıda kira getirisi sağlayan taşınmaza sahip olması aynı ekonomik sonucu doğurmaz.
Nafaka İsteyen Eş Daha Ağır Kusurlu Olmamalı
Yoksulluk nafakası isteyen eşin tamamen kusursuz olması şart değildir.
Kusurun diğer eşten daha ağır olmaması yeterlidir.
Bu nedenle;
- kusursuz eş,
- daha az kusurlu eş,
- eşit kusurlu eş
diğer şartlar da varsa yoksulluk nafakası alabilir.
Ancak boşanmaya neden olan olaylarda diğer eşten daha ağır kusurlu olan taraf lehine yoksulluk nafakasına hükmedilemez.
Nafaka Ödeyecek Eşin Kusurlu Olması Gerekir mi?
Hayır.
TMK m.175 açık biçimde nafaka yükümlüsünün kusurunun aranmadığını düzenlemektedir.
Bu durum yoksulluk nafakasını maddi ve manevi tazminattan ayıran önemli özelliklerden biridir.
Tamamen kusursuz olan eş dahi karşı tarafın yoksulluk nafakası şartlarını sağlaması halinde nafaka yükümlüsü olabilir.
Çalışan Kadın Yoksulluk Nafakası Alabilir mi?
Evet, şartlarına göre alabilir.
Aynı durum erkek eş için de geçerlidir.
Türk Medeni Kanunu yoksulluk nafakası bakımından kadın ve erkek arasında ayrım yapmamaktadır.
Çalışıyor olmak tek başına yoksulluğu ortadan kaldırmaz.
Mahkeme kişinin elde ettiği gelirin temel yaşam giderlerini karşılayıp karşılamadığına bakar.
Asgari Ücret Alan Eş Nafaka Alabilir mi?
Asgari ücretle çalışan eşin otomatik olarak nafaka alamayacağı yönünde bir kanun hükmü bulunmamaktadır.
Mahkeme;
- geliri,
- kira giderini,
- sağlık masraflarını,
- yaşam koşullarını,
- başka malvarlığını,
- karşı tarafın ekonomik gücünü
birlikte değerlendirir.
Dolayısıyla yalnız kişinin maaş bordrosuna bakılarak karar verilmez.
Erkek Yoksulluk Nafakası Alabilir mi?
Evet.
Yoksulluk nafakasında cinsiyet ayrımı bulunmamaktadır.
Boşanma sonucunda yoksulluğa düşecek erkek eş de kusuru daha ağır değilse ve diğer kanuni şartlar oluşmuşsa yoksulluk nafakası talep edebilir.
Uygulamada nafaka alan tarafın kadın olması daha sık görülse de hukuki hak her iki eş bakımından aynıdır.
Emekli Maaşı Olan Eş Nafaka Alabilir mi?
Emekli maaşı bulunması da yoksulluk nafakasına kesin engel değildir.
Emekli maaşının miktarı, başka gelirlerin bulunup bulunmadığı, kişinin malvarlığı ve zorunlu giderleri değerlendirilir.
Gelir kişinin yoksulluğunu ortadan kaldıracak düzeydeyse nafaka talebi reddedilebilir.
Daha önce nafakaya hükmedilmişse ekonomik şartların sonradan değişmesi kaldırma veya azaltma davasına konu olabilir.
Bu konuda Nafaka İndirim Davası: Nafakanın Azaltılması ve Kaldırılması başlıklı içeriğimiz incelenebilir.
Malvarlığı Olan Eş Nafaka Alabilir mi?
Malvarlığı bulunması tek başına nafaka talebini ortadan kaldırmaz.
Önemli olan malvarlığının kişinin geçimini sağlayabilecek ekonomik bir değer üretip üretmediğidir.
Örneğin oturduğu tek konuta sahip kişinin durumu ile düzenli kira geliri sağlayan beş taşınmazı bulunan kişinin durumu aynı değildir.
Mahkeme gerektiğinde tapu, banka ve diğer malvarlığı kayıtlarını araştırabilir.
Yoksulluk Nafakası Miktarı Nasıl Belirlenir?
Yoksulluk nafakası için kanunda sabit bir rakam veya maaş yüzdesi bulunmamaktadır.
Mahkeme tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını değerlendirir.
Nafaka miktarında özellikle;
- nafaka isteyen eşin zorunlu ihtiyaçları,
- nafaka yükümlüsünün geliri,
- düzenli giderleri,
- varsa çocuklara ilişkin mali yükümlülükleri,
- tarafların malvarlıkları,
- yaşam koşulları
önem taşır.
Nafakanın amacı nafaka alan eşe boşanma öncesindeki yaşam standardının tamamını garanti etmek değildir.
Buna karşılık nafaka miktarı yükümlünün ödeme gücünü tamamen aşacak biçimde de belirlenmemelidir.
Yoksulluk Nafakası Süresiz mi?
TMK m.175 yoksulluk nafakasının süresiz olarak talep edilebilmesine imkan vermektedir.
Ancak “süresiz” kavramı nafakanın hiçbir zaman sona ermeyeceği anlamına gelmez.
Kanunda baştan beş veya on yıl gibi zorunlu bir üst süre belirlenmemiştir.
Buna karşılık TMK m.176 nafakanın sona ermesi ve değiştirilmesi için çeşitli sebepler düzenlemektedir.
Yoksulluk Nafakası Ne Zaman Kendiliğinden Sona Erer?
İrat biçiminde ödenen yoksulluk nafakası;
- nafaka alan eşin yeniden evlenmesi,
- taraflardan birinin ölmesi
halinde kendiliğinden sona erer.
Bu iki durumda nafakanın kaldırılması için ayrıca mahkemeden yeni bir karar alınması kural olarak gerekmez.
Yoksulluk Nafakası Hangi Durumlarda Mahkeme Kararıyla Kaldırılır?
TMK m.176’ya göre nafaka alacaklısının;
- evlenmeden fiilen evli gibi yaşaması,
- yoksulluğunun ortadan kalkması,
- haysiyetsiz hayat sürmesi
halinde nafaka mahkeme kararıyla kaldırılabilir.
Sevgilisi Olan Kişinin Nafakası Kesilir mi?
Yalnız başka biriyle duygusal ilişki yaşamak nafakanın otomatik olarak kaldırılması anlamına gelmez.
Kanunun aradığı durum “evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşama”dır.
Birlikte yaşamın sürekliliği, ortak hayat düzeni ve somut ilişkinin niteliği değerlendirilir.
Yoksulluk Nafakası Azaltılabilir mi?
Evet.
Tarafların mali durumlarında önemli değişiklik meydana gelmişse veya hakkaniyet bunu gerektiriyorsa nafaka azaltılabilir.
Örneğin nafaka yükümlüsünün gelirinin ciddi biçimde düşmesi ya da nafaka alan kişinin ekonomik durumunun önemli ölçüde iyileşmesi azaltma talebine dayanak olabilir.
Ancak yalnız geçici gelir dalgalanmaları otomatik olarak nafakanın azaltılması anlamına gelmez.
Yoksulluk Nafakası Artırılabilir mi?
Evet.
Tarafların ekonomik koşullarının değişmesi halinde nafakanın artırılması da talep edilebilir.
Enflasyon, zorunlu yaşam giderlerindeki artış ve nafaka yükümlüsünün gelirindeki değişim somut olayda dikkate alınabilir.
Mahkeme talep halinde gelecek yıllardaki artış yöntemini de kararında belirleyebilir.
Anlaşmalı Boşanmada Yoksulluk Nafakası
Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde yoksulluk nafakasına ilişkin düzenleme yapabilir.
Nafakanın;
- miktarı,
- ödeme günü,
- artış oranı,
- ödeme biçimi
protokolde açıkça düzenlenebilir.
Hakim boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin anlaşmayı uygun bulmalıdır.
Anlaşmalı boşanmanın genel şartları için En Kolay Boşanma Yolu Nedir? başlıklı içeriğimiz incelenebilir.
Yoksulluk Nafakası Sonradan Talep Edilebilir mi?
Yoksulluk nafakası boşanma davasında istenebilir.
Boşanma sırasında talep edilmemişse de şartları varsa sonradan ayrı dava açılması mümkündür.
Ancak TMK m.178 önemlidir.
Evliliğin boşanma nedeniyle sona ermesinden doğan dava hakları boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.
Bu nedenle boşanmanın kesinleşmesinden uzun yıllar sonra ilk kez yoksulluk nafakası talep edilmesi mümkün olmayabilir.
Yoksulluk Nafakası Toptan Ödenebilir mi?
TMK m.176 uyarınca yoksulluk nafakasının şartlarına göre toptan veya irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir.
Ancak nafaka ilk kararda irat biçiminde belirlenmiş ve hüküm kesinleşmişse sonradan açılan azaltma veya kaldırma davasında nafakanın niteliğinin değiştirilerek toptan ödemeye dönüştürülmesi farklı bir konudur.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 22 Nisan 2026 tarihli kararında, irat şeklindeki yoksulluk nafakasının sonradan açılan kaldırma veya azaltma davasında toptan nafakaya dönüştürülemeyeceği kabul edilmiştir.
Nafaka Ödenmezse Ne Olur?
Mahkeme kararına rağmen yoksulluk nafakası ödenmezse icra takibi başlatılabilir.
Borçlunun;
- maaşına,
- banka hesabına,
- araç ve taşınmazlarına,
- diğer haczedilebilir hak ve alacaklarına
yönelik icra işlemleri gündeme gelebilir.
Ayrıca kanuni şartların oluşması halinde İİK m.344 kapsamında tazyik hapsi talep edilebilir.
Bu sürecin ayrıntıları için Nafaka Ödenmezse Ne Olur: İcra Takibi ve Tazyik Hapsi başlıklı içeriğimiz incelenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Yoksulluk nafakası kimlere verilir?
Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek ve kusuru diğer eşten daha ağır olmayan eş lehine diğer şartlar da varsa nafaka verilebilir.
Çalışan kadın nafaka alabilir mi?
Evet. Çalışmak tek başına engel değildir. Gelirin yoksulluğu ortadan kaldırıp kaldırmadığı değerlendirilir.
Erkek nafaka alabilir mi?
Evet. Kanunda kadın ve erkek ayrımı yoktur.
Kusurlu eş nafaka alabilir mi?
Kusuru diğer eşten daha ağır değilse alabilir.
Nafaka ödeyen kişinin kusurlu olması gerekir mi?
Hayır.
Ev sahibi olan kişi yoksulluk nafakası alabilir mi?
Şartlarına göre alabilir. Malın ekonomik getirisi ve kişinin toplam ekonomik durumu değerlendirilir.
Yoksulluk nafakası ömür boyu mu?
Kanunda belirli bir üst süre yoktur. Ancak yeniden evlenme, ölüm, yoksulluğun sona ermesi veya fiilen evli gibi yaşama gibi sebeplerle sona erebilir.
Yeniden evlenince nafaka kesilir mi?
Evet. İrat biçimindeki yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer.
Nafaka alan kişi işe girerse nafaka kesilir mi?
Otomatik olarak değil. Yeni gelirin yoksulluğu ortadan kaldırıp kaldırmadığı değerlendirilir.
Boşandıktan sonra nafaka istenebilir mi?
Şartları varsa evet. Ancak TMK m.178’deki bir yıllık zamanaşımı süresine dikkat edilmelidir.
Yoksulluk Nafakasında Gelir, Kusur ve İhtiyaç Birlikte Değerlendirilir
Yoksulluk nafakası şartları yalnız kişinin çalışıp çalışmadığına göre belirlenmez.
Mahkeme tarafların kusur durumlarını, gelirlerini, malvarlıklarını, düzenli giderlerini ve boşanmanın ekonomik sonuçlarını birlikte değerlendirir.
Nafaka isteyen eşin tamamen kusursuz olması gerekmez ancak diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması gerekir.
Nafaka yükümlüsünün kusurlu olması ise şart değildir.
Yoksulluk nafakası kararı verildikten sonra tarafların ekonomik koşulları değişebilir. Bu durumda nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması talep edilebilir.
Yoksulluk nafakası, nafakanın artırılması veya kaldırılması konusunda dosyaya özgü hukuki değerlendirme için MDM Hukuk iletişim sayfası üzerinden iletişime geçilebilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
Kaynaklar
4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 175-178 – Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat
