Enerji Ve Madencilik Hukuku

Kaçak Akaryakıt Nedir? Yaptırımları Nelerdir?

kacak-akaryakit-nedir-yaptirimlari-nelerdir

Kaçak Akaryakıt Nedir? Yaptırımları Nelerdir?

A.Genel Tanım:

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu bu konuyu düzenlerken ve yaptırıma tabi tutarken Kçk. Ptrl. Tspt. Ve Tsfy. Dair Usl. Ve Ess. Hkkn. Yön.’ten ve 5607 sayılı KMK’ndan faydalanır. Kaçak akaryakıtı ve yaptırımlarını anlatmadan önce akaryakıtın tanımını yapmakta fayda vardır. İlgili yönetmeliğe göre akaryakıt; benzin türleri, nafta, gazyağı, jet yakıtı, motorin vefuel-oil türleri, biodizel ile ayrıca kurum tarafından belirlenen başkaca ürünlerdir.

Bu bağlamda sayılan, akaryakıt diye tanımlanan maddelerin kaçakçılığı konumuzu oluşturmaktadır. Aynı zamanda kaçakçılık deyiminden ne anlaşılacağını da belirtmek gerekir, aynı yönetmelik tanımlar başlıklı madde 3’e göre; kurumca belirlenen seviyede ulusal marker içermeyen akaryakıtı, yasal yollardan Türkiye’de serbest dolaşıma girdiği belgelendirilemeyen veya menşei belirsiz petrolü ve petrol ürünlerini, kurumdan izinsiz, akaryakıt haricinde kalan solvent, madenî ve baz yağ, asfalt, solvent nafta ve benzeri petrol ürünlerinden elde edilmiş akaryakıtı veya akaryakıta dönüştürmek maksadıyla kullanılan, bulundurulan akaryakıt haricinde kalan solvent, madenî ve baz yağ, asfalt, solvent nafta ve benzeri petrol ürünlerini, 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanununa göre kaçak olan petrolü ve petrol ürünlerini, sıvı ya da gaz halindeki hidrokarbonlarla, hidrokarbon türevi olan yakıtları nakleden boru hatlarından ya da depolarından veya kuyulardan yasalara aykırı şekilde alınan petrolü ve ürünleri anlaşılır.

B.Suçla Korunan Hukuki Değer:

Akaryakıt kaçırıldığı, kanuna aykırı saklandığı gibi gerekçelerle yapılacak ihbarların mahiyeti de düzenlenmiştir. Hem dünyada hem de ülkemizde oldukça yaygın olan bir suçtur, özellikle ülkemizin sahip olduğu sınır komşularının akaryakıt rezervlerine sahip olması ve birçok terör örgütünün sınırımızda kümelenmiş olması bu suçun daha yaygın ve önlenemez boyutlara ulaşmasına sebebiyet vermiştir.

Yapılan bu kaçakçılık aynı zamanda bahsi geçen örgütlere de finansman olmaktadır, bununla birlikte haksız rekabete yol açmakta ve vergilendirmede adaletsizliklere yol açmaktadır. Bu suçun yaptırıma bağlanmasıyla korunan hukuki değerlere bakmak gerekirse, başlıca korunan değer kamu düzenidir, ekonomideki payı ve sağladığı maddi kazanç da göz önüne alındığında kamu düzeninin ekonomideki değerlerinin korunması amaçlanır. Özellikle yasal olmayan yollarla yurda sokulan akaryakıt, hem kayıt dışı ekonomiyi besleyip piyasa dengesizliği yaratmakta hem de denetimsiz olarak piyasaya sürülen yakıt araçlara zarar vermekte, patlamalara sebep olmaktadır ve tüm bu sonuçların önlenmesi amaçlanır. Suçun fail ve mağduru açısından ise; fail herkes olabilmekte iken mağdur ise spesifik olmayan şekilde toplumun kendisidir.

İhbar ve ekiplerin çalışmaları sonucu ortaya çıkan bilgiler ışığında yönetilen operasyonlar sonucu ele geçirilen kaçak akaryakıt analiz edilerek tasfiyesi planlanır. Analiz sonuç raporuna göre rafineri proseslerine ve katalizelerine zarar verebileceği düşünülenler ilk madde olarak kullanılmak veya başkaca şekillerde değerlendirilmek için anlaşılacak bedel üzerinden satılır. Bu işlem Tasfiye İşleri Döner Sermaye İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılır ve müdürlü satışa giden masrafları kestikten sonra kalan tutarı ilgili il özel idaresine aktarır.

C.Yaptırımları:

Yaptırımlarına gelinecek olunursa, 5607 sayılı KMK kaçakçılık suçları başlıklı madde 3’te durum düzenlenmiştir. Hem hapis hem de adli para cezası öngörülmüştür. Nitelikli haller ve etkin pişmanlık hükümleri de takip eden maddelerdedir. Kaçak akaryakıtı gümrük işlemlerinden geçirmeksizin Türkiye’ye sokan kişi, 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 20 bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca gümrük kapıları dışında ülkeye girerse verilen ceza 1\3’ünden yarısına kadar artırılır. Aynı zamanda eğer petrol fiyatları yüksek ise ceza yarısından 1 katına kadar artabilir. Durumun vahameti ve sebep olduğu ağır sonuçlar gözetilerek teşebbüs hükümlerinin uygulanmaması uygun görülmüştür. Yani fail, teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi eylemi tamamlamışçasına ceza alır. Kaçakçılık dışında kaçak ve yasa dışı şekilde akaryakıt üretmek de 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ve 20 bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır. Ayrıca yaygın olarak 10 numara yağ diye bilenen akaryakıtı dönüştürülmüş petrol ürünleri de uygulamada kaçak akaryakıt olarak değerlendirilir.

D.Sonuç:

Tüm bu bilgiler ışığında sonuca gelecek olursak Türkiye uzun, kontrol edilmesi zor bir kara sınırına sahiptir. Bu sınırda yaşayanların genelde akraba olması, yerleşim yerlerinin birbirine yakın olması ile birlikte bu yerlerinin rahatlıkla depo olarak kullanılmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda özellikle ülkemizin doğu sınırı kaçakçılık suçları için fırsat oluşturmaktadır. Aynı zamanda kaçakçılığın yoğun olarak yapıldığı bölgelerimizde de istihdam düşüklüğü ve ekonomik sıkıntılar, idari boşluklar orada yaşayan insanları kolay paraya ve dolayısıyla suça itmektedir. Akaryakıt kaçakçılığının cezası da genel anlamda 1-5 yıl arasında hapis ve adli para cezasıdır. Yaptırımın Avrupa ülkelerine kıyasla az olduğu görülmektedir. Aynı zamanda yapılan değişiklikler sonucu akaryakıtın yurtdışından yasadışı yolla geliyor olması yurt içinde kaçakçılığın cezasından daha ağır yaptırıma bağlanmıştır. Bunun sebebi de ülke içi kaçakçılığın çok daha kolay takip edilip, daha cüzi miktarlarda maddi kazançlara sebep olmasıdır. 

Yurtdışından kaçakçılığı yapılan yakıtta ise maddi kazancın çoğunlukla terör örgütlerine aktarılması daha zor ve maliyetli takibinin yapılmasıdır. Bu suç hem devletin büyük bir vergi kaybına hem de ülkede yaşayan kişilerin toplumsal huzuruna mal olmaktadır. Önlenebilmesi kamu düzeni açısından büyük öneme sahiptir. Böyle bir durumda konusunda uzman bir ceza avukatından destek alınması hukuki menfaat açısından faydalı olacaktır.