Mala Zarar Verme Suçu ve Cezası

Mala zarar verme suçu, başkasına ait taşınır veya taşınmaz bir malın kasıtlı olarak yıkılması, tahrip edilmesi, yok edilmesi, bozulması, kullanılamaz hale getirilmesi veya kirletilmesiyle oluşan malvarlığına karşı suçlardan biridir. Türk Ceza Kanunu’nun 151. maddesinde suçun basit hali, 152. maddesinde ise daha ağır cezayı gerektiren nitelikli halleri düzenlenmiştir.

Bir kişinin başkasının otomobilini çizmesi, telefonunu kırması, işyerinin camlarını tahrip etmesi, duvarını boyayarak kullanılabilirliğini veya ekonomik değerini azaltması, evdeki eşyaları parçalanması veya taşınmaza bilinçli şekilde zarar vermesi somut olayın şartlarına göre mala zarar verme suçunu oluşturabilir.

2026 yılı itibarıyla TCK m.151 kapsamında suçun basit halinde dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası öngörülmektedir. Basit mala zarar verme suçunun soruşturulması mağdurun şikayetine bağlıdır. TCK m.152’de düzenlenen nitelikli hallerde ise ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir ve soruşturma için mağdurun şikayeti aranmaz.

Mala Zarar Verme Suçu

Türk Ceza Kanunu’nun 151. maddesine göre başkasına ait taşınır veya taşınmaz malı kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yok eden, bozan, kullanılamaz hale getiren veya kirleten kişi mala zarar verme suçunu işler.

Kanun burada tek bir hareketi değil birden fazla seçimlik hareketi suç olarak düzenlemiştir. Malın tamamen ortadan kaldırılması zorunlu değildir. Malın ekonomik değerinin veya kullanım imkanının önemli şekilde azaltılması da yeterli olabilir.

Mala Zarar Verme Nasıl Oluşur?

Suçun konusu başkasına ait taşınır veya taşınmaz maldır.

Otomobil, cep telefonu, bilgisayar, mobilya ve makine gibi eşyalar taşınır mala; ev, arsa üzerindeki yapı, işyeri veya diğer taşınmazlar ise taşınmaz mala örnek gösterilebilir.

TCK m.151’de kullanılan hareketler geniş kapsamlıdır. Bir otomobilin aynasının kırılması “bozma”, bir telefonun parçalanması “kullanılamaz hale getirme”, duvara kalıcı boya sürülmesi şartlarına göre “kirletme” veya başka bir eşyanın tamamen parçalanması “yok etme” kapsamında değerlendirilebilir.

Malın bütünüyle yok edilmesi şart değildir. Örneğin aracın yalnız kapısının çizilmesi veya apartman giriş kapısının kırılması da zarar belirli bir ekonomik veya kullanım kaybı oluşturuyorsa suç kapsamında değerlendirilebilir.

Kendi Malına Zarar Vermek Suç mu?

TCK m.151 bakımından suçun konusu kural olarak “başkasının” malıdır. Kişinin yalnız kendisine ait bir eşyayı kırması genel olarak bu madde kapsamında mala zarar verme suçunu oluşturmaz.

Ancak mal üzerinde başka kişilerin mülkiyet veya ayni haklarının bulunması, eşyanın ortak mülkiyete konu olması veya davranışın başka bir suçu oluşturması durumunda hukuki değerlendirme değişebilir.

Örneğin iki kişinin ortak mülkiyetindeki bir mala ortaklardan birinin diğerinin haklarını ihlal edecek biçimde zarar vermesi her somut olayın mülkiyet yapısına göre ayrıca incelenmelidir.

Mala Zarar Verme Suçunun Unsurları

Mala zarar verme suçunun oluşabilmesi için yalnız bir malın hasar görmüş olması yeterli değildir. Fiilin fail tarafından kasıtlı olarak gerçekleştirilmesi ve zarar gören malın hukuken başkasına ait olması gerekir.

Yargıtay uygulamasında da suçun oluşabilmesi için TCK m.151’deki seçimlik hareketlerden birinin başkasına ait mal üzerinde gerçekleştirilmesi gerektiği kabul edilmektedir.

Suç Kasten İşlenmelidir

Mala zarar verme suçunun taksirli hali TCK m.151’de ayrıca suç olarak düzenlenmemiştir.

Dolayısıyla kişinin yanlışlıkla başkasının malını kırması her durumda ceza sorumluluğu doğurmaz. Örneğin dikkatsizlik sonucu başkasının telefonunu düşürerek kıran kişinin davranışı maddi tazminat sorumluluğu doğurabilecek olsa da doğrudan TCK m.151 kapsamında suç oluşturmayabilir.

Yargıtay Ceza Genel Kurulunun yaklaşımına göre fail, kendisine ait olduğunu düşündüğü bir mala esaslı ve kabul edilebilir bir hata nedeniyle zarar vermişse kastın bulunmadığı sonucuna ulaşılabilir. Taksirle mala zarar verme ayrıca suç olarak düzenlenmediğinden bu durumda ceza sorumluluğu oluşmayabilir.

Bununla birlikte “yanlışlıkla yaptım” savunması tek başına yeterli değildir. Kamera görüntüleri, tarafların önceki tartışmaları, mesajlar, tanık beyanları ve fiilin işleniş biçimi kastın bulunup bulunmadığının belirlenmesinde kullanılabilir.

Gerçek Bir Zarar Oluşmalı mı?

Fiilin mal üzerinde hukuken önem taşıyan bir zarar meydana getirmesi gerekir.

Zarar yalnız malın tamamen kullanılamaz hale gelmesi şeklinde ortaya çıkmaz. Ekonomik değer kaybı, onarım gerektiren bozulma, kullanım imkanının azalması veya malın fiziki görünümünün ciddi şekilde değiştirilmesi de değerlendirmeye alınabilir.

Örneğin aracın kaportasının anahtarla çizilmesi, apartmanın camının kırılması, bir işyerinin kepenginin tahrip edilmesi veya cep telefonunun ekranının kasıtlı olarak parçalanması tipik örneklerdir.

Buna karşılık mal üzerinde hiçbir zarar veya değişiklik meydana gelmemişse tamamlanmış suçun oluşup oluşmadığı ayrıca değerlendirilmelidir. Fail zarar verme hareketlerine başlamış ancak sonucu gerçekleştirememişse teşebbüs hükümleri gündeme gelebilir.

Mala Zarar Verme Cezası

Basit mala zarar verme suçunun cezası TCK m.151/1 uyarınca dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.

Buradaki önemli nokta kanunun “hapis veya adli para cezası” şeklinde seçimlik yaptırım öngörmesidir. Mahkeme somut olayın özelliklerine göre kanundaki sınırlar içerisinde cezanın türünü ve miktarını belirler.

Ceza Nasıl Belirlenir?

Hakim temel cezayı belirlerken TCK m.61 kapsamında suçun işleniş biçimi, kullanılan araç, suçun işlendiği zaman ve yer, malın önem ve değeri, meydana gelen zararın ağırlığı, failin kastının yoğunluğu ve güttüğü amaç gibi kriterleri değerlendirebilir.

Örneğin küçük bir çizik ile yüksek değerli bir makinenin tamamen kullanılamaz hale getirilmesi aynı zarar ağırlığına sahip değildir.

Failin zarar verme eylemini planlayarak gerçekleştirmesi, mağdura zarar vermek amacıyla çok sayıda mala saldırması veya ciddi ekonomik kayıp oluşturması temel cezanın belirlenmesinde etkili olabilir.

Mala Zarar Verme Para Cezasına Çevrilir mi?

Basit mala zarar verme suçunun kanuni yaptırımında doğrudan adli para cezası seçeneği bulunmaktadır. Bu nedenle mahkeme şartlara göre hapis yerine doğrudan adli para cezasına hükmedebilir.

Ancak nitelikli mala zarar verme halinde TCK m.152 doğrudan hapis cezası öngörmektedir. Burada kısa süreli hapis cezalarının seçenek yaptırımlara çevrilmesine ilişkin genel hükümler ancak yasal şartların oluşması halinde ayrıca değerlendirilebilir.

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, erteleme veya diğer cezanın bireyselleştirilmesi kurumlarının uygulanıp uygulanamayacağı ise verilen sonuç ceza, sanığın adli sicili, zarar giderimi ve diğer kanuni şartlara göre belirlenir.

Ceza soruşturması ve kovuşturmasının aşamaları hakkında ayrıntılı bilgi için ceza hukukunda yargılama evreleri başlıklı içeriğimiz incelenebilir.

Nitelikli Mala Zarar Verme Suçu

Bazı malların toplumsal önemi veya suçun işleniş biçiminin oluşturduğu tehlike nedeniyle kanun daha ağır ceza öngörmüştür.

TCK m.152/1 uyarınca mala zarar verme suçunun belirli mallara karşı işlenmesi halinde fail bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.

Hangi Mallara Zarar Vermek Nitelikli Hal?

Kanunda nitelikli hal olarak kabul edilen başlıca durumlar aşağıdaki tabloda gösterilebilir:

Örneğin belediyeye ait bir otobüs durağının kasıtlı şekilde parçalanması, kamu hizmetinde kullanılan bir aracın tahrip edilmesi veya afet sırasında kullanılmak üzere kurulmuş bir koruma tesisinin bozulması basit mala zarar vermeden daha ağır sonuç doğurabilir.

Yakma ve Patlayıcı Kullanılması

TCK m.152/2 daha tehlikeli yöntemlerle gerçekleştirilen mala zarar verme eylemlerinde cezayı ayrıca artırmaktadır.

Mala zarar verme suçunun yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak; toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olarak ya da radyasyon, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanılarak işlenmesi halinde belirlenen ceza bir katına kadar artırılabilir.

Örneğin bir aracı sırf zarar vermek amacıyla ateşe vermek, aracın yalnız camını kırmaktan çok daha ağır hukuki sonuç doğurabilir. Fiil aynı zamanda genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması gibi başka suçları da oluşturuyorsa suçların içtima kuralları ayrıca değerlendirilir.

Kamu Hizmeti Aksarsa Ceza Artar mı?

Evet.

TCK m.152/3’e göre mala zarar verme sonucunda haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici dahi olsa aksaması halinde, TCK m.152’nin önceki fıkralarına göre belirlenecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.

Örneğin enerji altyapısına verilen zarar nedeniyle belirli bir bölgenin elektriğinin kesilmesi veya demiryolu tesisine zarar verilerek ulaşımın aksatılması ciddi ceza artırımına yol açabilir.

Mala Zarar Verme Şikayete Tabi mi?

Basit mala zarar verme suçu şikayete bağlıdır.

TCK m.151 hükmünde mağdurun şikayeti açıkça aranmıştır. Buna göre mağdur veya şikayet hakkına sahip kişi süresi içerisinde şikayette bulunmazsa basit mala zarar verme suçundan soruşturma ve kovuşturma yapılamaz.

Şikayet Süresi Kaç Ay?

TCK m.73 uyarınca şikayete tabi suçlarda şikayet süresi altı aydır.

Bu süre, zamanaşımı süresi aşılmamak kaydıyla mağdurun hem fiili hem de failin kim olduğunu öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.

Örneğin araç sahibinin aracının çizildiğini 1 Mayıs’ta fark etmesi ancak kamera kayıtlarından failin kimliğini 15 Mayıs’ta öğrenmesi durumunda şikayet süresinin başlangıcı somut olayın bu özelliklerine göre değerlendirilir.

Şikayet Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk birimlerine yapılabilir. Olayın nasıl gerçekleştiğini gösteren kamera kayıtları, fotoğraflar, tanık bilgileri, faturalar ve onarım belgelerinin korunması önemlidir.

Şikayetten Vazgeçilebilir mi?

Basit mala zarar verme suçunda şikayetten vazgeçmek mümkündür.

TCK m.73 uyarınca kovuşturulması şikayete bağlı suçlarda mağdurun şikayetinden vazgeçmesi, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça davanın düşmesine neden olabilir. Ancak vazgeçmenin sanık bakımından sonuç doğurması açısından sanığın kabulü de önemlidir.

Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 2025 tarihli kararında da TCK m.151 kapsamında yargılama sırasında şikayetten vazgeçilmesi ve sanığın bunu kabul etmesi halinde kamu davasının düşürülmesi gerektiği belirtilmiştir.

Nitelikli mala zarar verme suçunda ise TCK m.152’de şikayet şartı bulunmadığından kamu makamları soruşturmayı re’sen yürütür. Mağdurun şikayetinden vazgeçmesi tek başına davanın düşmesine neden olmaz.

Mala Zarar Verme Uzlaşmaya Tabi mi?

Basit mala zarar verme suçu uzlaştırma kapsamındadır.

CMK m.253/1-a uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikayete bağlı suçlarda şüpheli ile mağdur veya suçtan zarar gören arasında uzlaştırma girişiminde bulunulur. TCK m.151 basit mala zarar verme suçu şikayete bağlı olduğundan güncel hukukta uzlaştırma kapsamındadır.

Yargıtay 2. Ceza Dairesinin 2025 tarihli bir kararında da 2016 yılında yapılan mevzuat değişikliği sonrasında TCK m.151’deki mala zarar verme suçunun uzlaştırma kapsamına girdiği açıkça belirtilmiştir.

Uzlaşma Sağlanırsa Ne Olur?

Soruşturma aşamasında uzlaşma sağlanır ve uzlaşma edimi yerine getirilirse CMK’daki şartlara göre kamu davasının açılmaması sonucu doğabilir.

Kovuşturma başladıktan sonra uzlaşmanın gerçekleşmesi halinde de kanunun öngördüğü şartlarla davanın düşmesi gündeme gelebilir.

Uzlaştırmada taraflar yalnız para ödenmesi üzerinde anlaşmak zorunda değildir. Hukuka uygun ve yerine getirilebilir farklı bir edim kararlaştırılması da mümkün olabilir.

Nitelikli Mala Zarar Vermede Uzlaşma Var mı?

TCK m.152’deki nitelikli mala zarar verme suçu şikayete bağlı değildir ve CMK m.253’te ayrıca uzlaştırma kapsamına alınan suçlar arasında sayılmamıştır.

Bu nedenle nitelikli mala zarar verme suçu kural olarak uzlaştırma kapsamında değildir.

Ayrıca CMK m.253/3 gereğince uzlaştırma kapsamındaki bir suç, aynı mağdura karşı uzlaştırma kapsamına girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmişse uzlaştırma hükümlerinin uygulanması bazı durumlarda mümkün olmayabilir. 2025 sonunda yapılan değişiklikle önödeme kapsamındaki suçlarla birlikte işlenme bakımından ayrıca bir istisna getirilmiştir.

Zararı Ödemek C