- +90 (312) 911 1168
- info@mdmhukuk.com
Boşanma hukuku, evliliğin mahkeme kararıyla sona erdirilmesine ilişkin sebepleri, dava usulünü ve boşanmanın hukuki sonuçlarını düzenleyen hukuk dalıdır. Evlilik birliği, ancak kanunda öngörülen sebeplerden biri gerçekleştiğinde ve mahkeme kararıyla sona erdirilebilir. Boşanma kararıyla birlikte velayet, kişisel ilişki, nafaka, tazminat ve mal rejimi gibi birçok konu da karara bağlanır ya da ayrıca dava konusu yapılır. Bu nedenle boşanma davası, yalnızca evliliğin sona ermesini değil, tarafların ve çocukların hukuki ve ekonomik geleceğini de doğrudan etkiler.
Boşanma davaları, anlaşmalı ve çekişmeli boşanma olmak üzere iki temel yolla yürütülür. Anlaşmalı boşanmada eşler boşanma ve sonuçları hakkında anlaşırken, çekişmeli boşanmada mahkeme boşanma sebebinin varlığını, kusur durumunu ve tarafların taleplerini yargılama sonucunda belirler. Aile hukukunun genel çerçevesi için aile hukuku sayfamıza bakılabilir; bu sayfada boşanma davasının usulüne ve sonuçlarına odaklanılmıştır.
MDM Hukuk ve Danışmanlık Bürosu, Ankara merkezli olarak anlaşmalı ve çekişmeli boşanma davalarında, boşanma protokolü hazırlanmasında ve boşanmanın mali sonuçlarına ilişkin süreçlerde hukuki destek sunmaktadır. Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir olayda değerlendirme, evlilik ve olaylara ilişkin belgeler incelendikten sonra yapılabilir.
Büromuz, boşanma hukuku alanındaki uyuşmazlıklarda ve danışmanlık süreçlerinde aşağıdaki başlıklarda hizmet vermektedir.
Anlaşmalı boşanma protokolünün hazırlanması ve anlaşmalı boşanma duruşmasına hazırlık.
Boşanma davasının açılması, cevap ve karşı dava, delillerin toplanması ve duruşma takibi.
Mali sonuçlar, çocukların durumu ve mal paylaşımını düzenleyen protokolün hazırlanması.
Tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası taleplerinin ileri sürülmesi ve savunulması.
Velayetin belirlenmesi, çocukla kişisel ilişki ve velayetin değiştirilmesi davaları.
Boşanmaya sebep olan olaylar nedeniyle maddi ve manevi tazminat talepleri.
Mal rejiminin tasfiyesi, katılma alacağı ve değer artış payı davaları.
Düğün takıları, ziynet eşyası ve kişisel eşyaların iadesine ilişkin davalar.
Boşanma hukukunun temel kaynağı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’dur. Yargılama usulü ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun ile belirlenir. Boşanmanın çocuklar üzerindeki etkileri bakımından ayrıca Çocuk Hakları Sözleşmesi ve ilgili mevzuat da gözetilir.
| Mevzuat | Düzenlediği Başlıca Konular |
|---|---|
| 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu | Boşanma sebepleri (m. 161-166), boşanmanın sonuçları, nafaka, velayet ve mal rejimi |
| 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu | Dava dilekçesi, cevap, ön inceleme, tahkikat, deliller ve kanun yolları |
| 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun | Aile mahkemelerinin görevi, uzman görüşü ve yargılama usulü |
| 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun | Şiddet hâlinde koruyucu ve önleyici tedbirler |
| 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu | Nafaka alacağının tahsili ve tazyik hapsi |
| 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu | Boşanma sürecinde işlenen suçlar ve şiddet fiilleri |
Türk Medeni Kanunu, boşanma sebeplerini özel ve genel sebepler olarak düzenler. Özel boşanma sebepleri; zina, hayata kast ve pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığıdır. Genel boşanma sebebi ise evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmek beklenemeyecek derecede temelinden sarsılmasıdır. Boşanma davasını açan eş, bu sebeplerden birini ve gerektiğinde kusuru ispat etmek zorundadır.
| Sebep | Dayanak | Açıklama |
|---|---|---|
| Zina | TMK m. 161 | Eşlerden birinin başka biriyle cinsel ilişkiye girmesi; öğrenme tarihinden 6 ay, fiilden 5 yıl içinde dava açılmalıdır |
| Hayata kast, pek kötü ve onur kırıcı davranış | TMK m. 162 | Eşin hayatına kast edilmesi veya ağır saygısızlık ve kötü muamele |
| Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme | TMK m. 163 | Ortak hayatı diğer eş için çekilmez hâle getiren suç veya haysiyetsiz yaşam |
| Terk | TMK m. 164 | En az 6 ay evi terk ve ihtara rağmen dönülmemesi |
| Akıl hastalığı | TMK m. 165 | Hastalığın geçmeyeceğinin resmî sağlık kurulu raporuyla belgelenmesi |
| Evlilik birliğinin temelinden sarsılması | TMK m. 166 | Ortak hayatın sürdürülmesinin beklenemeyeceği derecede geçimsizlik |
Boşanma sebeplerinin ayrıntılı analizi için hangi hâllerde boşanma olmaz, boşanmada aldatılan kadının hakları ve sanal aldatma boşanma sebebi mi yazıları incelenebilir. Boşanma sebebi ileri sürüldüğünde, aynı sebebe dayanan ve af sayılabilecek davranışlar da dikkate alınır; taraf, boşanma sebebi olan fiili bildikten sonra ortak hayata devam etmişse, af ileri sürülebilir.
Anlaşmalı boşanma, evliliğin en az bir yıl sürmüş olması şartıyla, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı davanın diğer eş tarafından kabul edilmesiyle gerçekleşir. Eşler, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda bir protokol düzenler. Duruşmada hâkim, eşleri bizzat dinleyerek iradelerinin serbest olduğuna kanaat getirir ve protokolün çocukların yararına aykırı olup olmadığını denetler. Hâkim, protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir; protokolde çocuk yararına aykırı hükümler bulunuyorsa düzeltilmesini isteyebilir.
Anlaşmalı boşanmanın uygulamadaki ayrıntıları için anlaşmalı boşanma nasıl olur, anlaşmalı boşanma protokolü ve anlaşmalı boşanmada hâkim ne sorar yazıları incelenebilir. Evlilik bir yılı doldurmadan boşanma imkânı için bir yıl dolmadan boşanmak mümkün mü yazısı da okunabilir.
Çekişmeli boşanma davası, aile mahkemesinde dava dilekçesinin verilmesiyle başlar. Dava dilekçesinde tarafların bilgileri, boşanma sebebi, talep sonucu ve deliller yer almalıdır. Dilekçe davalıya tebliğ edilir ve davalı, iki haftalık cevap süresi içinde cevap dilekçesi verir. Davalı, aynı süre içinde karşı dava açma hakkına da sahiptir. Cevap dilekçesinin ardından tarafların birer defa cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçesi vermesi mümkündür.
Yargılama boyunca hâkim, dava süresince eşlerin barınması, tedbir nafakası, çocukların velayeti ve kişisel ilişkisi ile mal varlığı üzerinde tasarruf sınırlaması gibi geçici önlemleri kendiliğinden veya talep üzerine alabilir. Dava sırasında yeni bir boşanma sebebinin öğrenilmesi hâlinde ıslah veya ek dava yoluna gidilebilir. İspat aşamasında tanık beyanları, yazışmalar, kayıtlar ve sağlık raporları önem taşır; ancak hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller yargılamada kullanılamaz. Bu konuda evlilik birliği içinde özel hayatın gizliliğini ihlal yazısına bakılabilir.
Boşanma davasında üç tür nafaka gündeme gelir: dava süresince ödenen tedbir nafakası, boşanma sonrasında yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası ve çocuğun bakım ve eğitimi için iştirak nafakası. Nafakalar, tarafların gelir düzeyi ve ihtiyaçlarına göre belirlenir. Nafaka türleri ve uygulamaları için nafaka türleri nedir, süresiz nafaka nedir ve nafakasız boşanma sebepleri yazıları incelenebilir.
Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan eş, kusurlu eşten manevi tazminat isteyebilir. Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş ise maddi tazminat talep edebilir. Tazminat miktarı, kusur oranı, tarafların ekonomik durumu ve olayın ağırlığı dikkate alınarak belirlenir. Kusur belirlemesi, hem tazminat hem de nafaka bakımından önem taşır.
Boşanma kararıyla birlikte hâkim, çocuğun velayetini eşlerden birine verir ve velayeti almayan eş için kişisel ilişki düzenler. Velayet konusunda çocuğun yararı esas alınır. Uygun yaşta olan çocuğun görüşü de dinlenebilir. Velayet ve yetkili mahkemeye ilişkin ayrıntılar için velayet davasında yetkili mahkeme ve aldatmada çocuğun velayeti kime verilir yazılarına bakılabilir.
Boşanma ile birlikte eşler arasındaki mal rejimi sona erer ve tasfiye edilir. Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, her eş diğerinin edinilmiş mallarının artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağına hak kazanır. Katılma alacağı ve değer artış payı talepleri, boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebileceği gibi ayrı bir dava olarak da açılabilir. Mal paylaşımı hakkında boşanmada mal paylaşımı ve boşanmada şirket hisseleri paylaşımı yazıları incelenebilir.
Düğün sırasında kadına takılan ziynet eşyaları, kural olarak kadının kişisel malı sayılır. Boşanma sürecinde ziynet eşyalarının iadesi veya bedeli için dava açılabilir. Bu davada ziynet eşyalarının cins ve miktarı, düğün fotoğrafları, video kayıtları ve tanık beyanlarıyla ispat edilebilir. Ayrıntılı bilgi için ziynet eşyalarının iadesi davası ve düğün takıları (ziynet eşyası) davası yazıları incelenebilir.
Bazı durumlarda boşanma davası ek hukuki sorunlar barındırır. Eşlerden biri cezaevinde bulunuyorsa, dava dilekçesinin tebliği ve duruşmaya katılım ayrıca düzenlenir; bu konuda cezaevindeki eşe boşanma davası dilekçesi örneği yazısına bakılabilir. Eşlerin yurt dışında olması hâlinde yetkili mahkeme ve tebligat usulü uluslararası özel hukuk kurallarına göre belirlenir. Şiddet içeren evliliklerde ise boşanma davasından önce veya sırasında 6284 sayılı Kanun kapsamında koruyucu tedbirler alınabilir.
Boşanma davası sırasında eşlerden birinin ölmesi hâlinde dava konusuz kalır ve mirasçılık hakları gündeme gelir. Ayrıca boşanma kesinleştikten sonra da nafakanın artırılması veya azaltılması, velayetin değiştirilmesi ve katılma alacağı gibi talepler için ayrı davalar açılabilir. Bu nedenle boşanma kararının kapsamı, ilerideki uyuşmazlıklara da etki eder ve kararın dikkatle incelenmesi gerekir.
Boşanma kararı kesinleştikten sonra karar, nüfus müdürlüğüne bildirilir ve nüfus kaydına işlenir. Evlenmekle kocasının soyadını alan kadın, boşanma ile kural olarak evlenmeden önceki soyadına döner; ancak mahkemeden, gerekçeli bir talep üzerine boşanma sonrasında da kocasının soyadını kullanmaya devam etme izni istenebilir. Kararla birlikte hükmedilen nafaka ve tazminat alacaklarının tahsili için gerekirse icra takibi yapılır. İlamlı icra takibinde borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde ödeme yapmak zorundadır.
Boşanma kararında hüküm altına alınan hususlara uyulmaması hâlinde, çocukla kişisel ilişkinin engellenmesi gibi durumlar için de ayrı yaptırımlar söz konusu olabilir. Bu nedenle boşanma kararı ve protokol hükümlerinin dikkatli hazırlanması, boşanma sonrasında yaşanabilecek sorunların önüne geçilmesi bakımından büyük önem taşır. Nafaka borcunun ödenmemesi hâlinde başvurulabilecek yollar için nafaka ödememe cezası ve şikâyet yazısına bakılabilir.
| Konu | Süre | Açıklama |
|---|---|---|
| Cevap dilekçesi | 2 hafta | Dava dilekçesinin tebliğinden itibaren |
| İstinaf başvurusu | 2 hafta | Kararın tebliğinden itibaren |
| Temyiz başvurusu | 2 hafta | İstinaf kararının tebliğinden itibaren |
| Zina, hayata kast ve pek kötü davranış sebebiyle dava | 6 ay (her hâlde 5 yıl) | Sebebin öğrenilmesinden ve fiilin işlenmesinden itibaren |
| Anlaşmalı boşanma | En az 1 yıl | Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması |
| Terk sebebiyle boşanma | En az 6 ay | Terkin süresi ve ihtar sonrası bekleme |
Boşanma davası, yetkili aile mahkemesine verilen dava dilekçesiyle açılır. Dilekçede boşanma sebebi, talepler ve deliller belirtilir; dilekçe davalıya tebliğ edilir ve yargılama başlar.
Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı, eşler birlikte başvurmalı veya biri diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir. Eşler ayrıca mali sonuçlar ve çocuklara ilişkin bir protokol düzenlemelidir.
Anlaşmalı boşanma davası, protokolün uygun bulunması hâlinde genellikle tek duruşmada sonuçlanır. Hâkim protokolde eksik veya çocuk yararına aykırı hüküm görürse düzeltilmesini isteyebilir.
Çekişmeli boşanma davasının süresi; delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi, bilirkişi incelemesi ve kanun yolları nedeniyle uyuşmazlığın niteliğine göre değişir. Kesin bir süre vermek mümkün değildir.
Evet. Kusur, tazminat ve yoksulluk nafakası bakımından belirleyicidir. Daha ağır kusurlu eş yoksulluk nafakası isteyemez; kusurlu eşe karşı kusursuz veya daha az kusurlu eş tazminat talep edebilir.
Evet. Dava süresince eşin ve çocukların geçimi için tedbir nafakasına hükmedilebilir. Bu nafaka, dava sonuçlanınca yerini yoksulluk ve iştirak nafakasına bırakabilir.
Velayet, çocuğun üstün yararı esas alınarak hâkim tarafından belirlenir. Çocuğun yaşı, bakım ihtiyacı ve ebeveynlerin durumu değerlendirilir. Velayeti almayan eş için kişisel ilişki düzenlenir.
Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, her eş diğerinin edinilmiş mallarının artık değerinin yarısı üzerinde katılma alacağı isteyebilir. Katılma alacağı ayrı bir davayla da talep edilebilir.
Ziynet eşyaları kural olarak kadının kişisel malıdır. Boşanma sürecinde iadesi veya bedeli için dava açılabilir. Eşyaların ispatı için fotoğraf, video ve tanık beyanları önem taşır.
Boşanma davasıyla birlikte ileri sürülebilir. Manevi tazminat kişilik hakları saldırıya uğrayan eş, maddi tazminat ise menfaatleri zedelenen kusursuz veya az kusurlu eş tarafından talep edilir.
Karara karşı, tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf, ardından belirli hâllerde temyiz yoluna başvurulabilir. Anlaşmalı boşanmada taraflar kanun yolundan feragat edebilir.
Evet. Eşin cezaevinde bulunması boşanma davasına engel değildir. Dava dilekçesinin tebliği ve duruşmaya katılım, cezaevinin kurumsal usulüne göre yapılır.
Evet. 6284 sayılı Kanun kapsamında boşanma davasından önce veya sırasında koruyucu ve önleyici tedbirler talep edilebilir. Bu tedbirler, kişinin güvenliğini sağlamayı amaçlar.
Boşanma sebebinin ispatı, çocukların durumu, nafaka ve mal paylaşımı gibi konularda hak kaybı yaşanmaması ve süreçlerin doğru yönetilmesi için dava öncesinde hukuki destek alınması önem taşır.
Anlaşmalı veya çekişmeli boşanma, nafaka, velayet, tazminat ve mal paylaşımı süreçlerine ilişkin belgeleriniz için büromuzla iletişime geçebilirsiniz. Boşanma davalarında süreler bulunduğundan, başvurunun gecikmeden yapılması önemlidir.
Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebileceğinden, somut bir uyuşmazlıkta güncel mevzuata ve ilgili belgelere göre değerlendirme yapılmalıdır. Son güncelleme: Eylül 2026.