Elbirliği Mülkiyeti İle Miras Ortaklığında Açılan Davadan Feragat

Elbirliği mülkiyeti ile miras ortaklığında açılan davadan feragat, terekeye ilişkin hakların birden fazla mirasçı adına ileri sürüldüğü davalarda, mirasçılardan yalnızca birinin iradesiyle sonuçlandırılamayan bir usul işlemidir. Feragat, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununın 307. maddesinde tanımlanmıştır. Miras ortaklığında ise 4721 sayılı Türk Medeni Kanununın 640. maddesi ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 59 ve 60. maddeleri birlikte uygulanır. Güncelleme tarihi: 25 Eylül 2026.

Uygulamada en sık karşılaşılan uyuşmazlık, mirasçılardan birinin davadan vazgeçmek istemesi hâlinde davanın kaderinin ne olacağıdır. Cevap, davanın zorunlu dava arkadaşlığına tabi olup olmadığına ve feragat beyanının bütün mirasçılar tarafından birlikte yapılıp yapılmadığına bağlıdır. Aşağıda konu, 2026 yılı itibarıyla yürürlükte olan mevzuat çerçevesinde ele alınmıştır.

Elbirliği Mülkiyeti ve Miras Ortaklığı Nedir?

Miras bırakanın ölümüyle terekenin bütün hak ve borçları mirasçılara bir bütün olarak geçer (TMK m. 599). Paylaşma gerçekleşinceye kadar mirasçılar terekeye elbirliği ile sahip olurlar ve terekeye dâhil haklar üzerinde ancak birlikte tasarrufta bulunabilirler (TMK m. 640). Paylı mülkiyetten farklı olarak elbirliği mülkiyetinde ortakların malın belirli bir bölümü üzerinde bağımsız bir pay hakkı yoktur; hak, ortaklığın bütününe aittir.

Bu yapı, dava hukukuna da yansır. Tapu iptal ve tescil, muris muvazaası, tenkis ve terekeye ait alacakların tahsili gibi davalarda mirasçıların tamamının taraf olması gerekebilir. Paylaşmanın nasıl yapılacağına ilişkin ayrıntılar için tapuda miras paylaşımı ve miras taksim sözleşmesi yazılarımıza bakılabilir.

Miras Ortaklığında Zorunlu Dava Arkadaşlığı Ne Zaman Ortaya Çıkar?

HMK m. 59 uyarınca, maddi hukuk bakımından birden fazla kişinin ancak birlikte dava açabildiği veya aleyhlerine ancak birlikte dava açılabildiği hâllerde zorunlu dava arkadaşlığı bulunur. Elbirliği mülkiyetine konu bir hakkın dava edilmesinde, kural olarak bütün mirasçılar davacı veya davalı sıfatıyla davada yer almalıdır. Taraf teşkili eksikse mahkeme, eksikliğin giderilmesi için süre verir; mirasçılara ulaşılamıyorsa terekeye temsilci atanması yoluna gidilebilir.

Her mirasçı, terekedeki hakların korunmasını tek başına isteyebilir ve bundan bütün mirasçılar yararlanır (TMK m. 640). Bu nedenle her dava türünde tüm mirasçıların davacı olması şart değildir; hangi davada zorunlu dava arkadaşlığının bulunduğu, dava konusu hakkın niteliğine göre belirlenir. Bu ayrım, feragatin sonuçlarını doğrudan etkilediğinden dava açılmadan önce değerlendirilmelidir.

HMK 60 Uyarınca Zorunlu Dava Arkadaşlarının Davadaki Durumu

HMK m. 60’a göre zorunlu dava arkadaşları, dava içinde birlikte hareket etmek zorundadır. Kanun, iş yükünü ve davanın sürüncemede kalmasını önlemek amacıyla bir istisna öngörmüştür: Usulüne uygun davet edildiği hâlde duruşmaya gelmeyen dava arkadaşı, duruşmaya katılan dava arkadaşlarının yaptığı usul işlemleriyle bağlanır. Bu kural, yalnızca usule ilişkin işlemleri kapsar.

Feragat, kabul ve sulh gibi davanın esasına ilişkin tasarruf işlemleri bakımından ise durum farklıdır. Bu işlemlerin geçerli olabilmesi için zorunlu dava arkadaşlarının tamamının birlikte hareket etmesi gerekir. Duruşmaya gelen mirasçının yaptığı feragat beyanı, gelmeyen mirasçıyı bağlamaz.

Davadan Feragat Nedir? Hangi Şartlarla Geçerli Olur?

Feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir (HMK m. 307). Feragat eden davacı, o talebi bir daha dava konusu yapamaz; çünkü feragat kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur (HMK m. 311).

Miras Ortaklığında Tek Bir Mirasçı Davadan Feragat Edebilir mi?

Zorunlu dava arkadaşlığının bulunduğu davalarda tek bir mirasçının feragat beyanı, diğer mirasçılar bu beyana katılmadıkça sonuç doğurmaz. Elbirliği mülkiyetinde mirasçılara ait bağımsız bir pay bulunmadığından, feragat eden mirasçı yalnızca kendi payından vazgeçmiş sayılamaz. Mahkeme bu durumda feragat beyanını davayı sonlandıran bir işlem olarak değerlendirmez ve yargılamaya devam eder. Feragatin hüküm ifade etmesi için bütün davacı mirasçıların aynı yönde ve açık bir irade beyanında bulunması gerekir.

Vekil Aracılığıyla Feragat ve Küçük veya Kısıtlı Mirasçılar

Vekil, davadan feragat edebilmek için vekâletnamesinde açık ve özel yetkiye sahip olmalıdır (HMK m. 74). Genel dava vekâletnamesi bu işlem için yeterli değildir. Feragat kesin hüküm doğurduğundan, yetkisiz vekilin beyanı sonradan ciddi hak kayıplarına yol açabilir; bu nedenle vekâletnamedeki yetki ibaresi feragat beyanından önce kontrol edilmelidir.

Mirasçılardan biri küçük veya kısıtlı ise velinin ya da vasinin feragat beyanı, kanunda sayılan hâllerde sulh hukuk mahkemesinin iznine tabidir (TMK m. 462 ve devamı). İzin alınmadan yapılan feragat geçerli sonuç doğurmaz. Bu ihtimal, mirasçılar arasında küçük bulunduğu dosyalarda özellikle dikkate alınmalıdır.

Feragatin Sonuçları: Kesin Hüküm, Harç ve Vekâlet Ücreti

Feragat eden taraf, HMK m. 312 uyarınca davada aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini ödemekle yükümlüdür. Davalı, davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermemiş ve ilk duruşmada davacının talep sonucunu kabul etmişse yargılama giderlerine mahkûm edilmez; bu istisna feragatten çok kabul hâlinde işler.

Harç tutarları her takvim yılı yeniden belirlenen tarifeye göre hesaplandığından, güncel rakamlar için 2026 yılı harç tarifesi esas alınmalıdır. Vekâlet ücreti ise yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’ne göre hesaplanır.

Feragat, Davanın Geri Alınması, Sulh ve Mirastan Feragat Arasındaki Fark

Bu dört kurum sıklıkla birbirine karıştırılmaktadır. Oysa her birinin konusu, şartları ve sonuçları farklıdır.

Mirasçılık sıfatına ilişkin başka bir tercih olan mirasın reddi, davadan feragatten bağımsız bir işlemdir ve ayrı süre ile şekil şartlarına tabidir.

Miras Ortaklığında Davadan Feragat Nasıl Yapılır?

Dilekçede dosya numarası, taraflar ve feragat edilen talebin açıkça belirtilmesi gerekir. Örnek ifade şöyle olabilir: “Davacılar olarak işbu davadaki bütün taleplerimizden kayıtsız ve şartsız olarak feragat ettiğimizi beyan eder, yargılama giderleri konusunda gereğinin yapılmasını saygıyla arz ederiz.” Kısmi feragat söz konusu ise vazgeçilen talebin hangisi olduğu ayrıca yazılmalıdır.

Uygulamada Sık Yapılan Hatalar

İlk hata, mirasçılardan birinin tek başına verdiği feragat beyanının davayı bitireceğinin varsayılmasıdır. İkinci hata, vekilin özel yetkisi olmadığı hâlde feragat dilekçesi sunulmasıdır. Üçüncü hata ise feragatin yalnızca usuli bir işlem sanılarak masraf sonuçlarının hesaba katılmamasıdır. Feragat geri alınamadığından, bu üç noktanın feragat beyanından önce değerlendirilmesi gerekir. Miras hukukundaki diğer dava türlerine ilişkin genel bilgi için tenkis davaları ve saklı pay ile ortaklığın giderilmesi davasında bilirkişi raporuna itiraz yazılarına başvurulabilir.

Davalı Tarafta Miras Ortaklığı Bulunduğunda Kabul ve Sulh

Miras ortaklığı yalnızca davacı tarafta değil, davalı tarafta da bulunabilir. Örneğin terekeye karşı açılan bir alacak veya tapu iptal davasında bütün mirasçılar davalı olarak gösterilir. Bu durumda davanın kabulü ve sulh da feragatle aynı mantığa tabidir: Bu işlemler, ancak zorunlu dava arkadaşı olan bütün mirasçıların birlikte hareket etmesiyle geçerli sonuç doğurur. Davalı mirasçılardan birinin tek başına yaptığı kabul beyanı, diğer mirasçılar bakımından hüküm ifade etmez.

Kabul beyanında da yargılama gideri sorumluluğu ayrıca değerlendirilir. Davalı, davanın açılmasına kendi hâl ve davranışıyla sebebiyet vermemişse ve ilk duruşmada talebi kabul etmişse yargılama giderlerinden sorumlu tutulmaz (HMK m. 312/2). Bu nedenle mirasçıların kabul veya sulh yoluna gitmeden önce dosyadaki durumu birlikte değerlendirmesi, hem hak kaybını hem de gereksiz masrafı önler.

Feragat Yerine Tercih Edilebilecek Yollar

Mirasçılar arasındaki uyuşmazlık çoğu zaman davayı tamamen sonlandırmak yerine paylaşma biçimine ilişkindir. Bu hâlde mirasçılar dava devam ederken miras taksim sözleşmesi ile anlaşabilir, sulh yoluyla uyuşmazlığı çözebilir veya ortaklığın giderilmesi yoluna başvurabilir. Feragat, dava konusu hakkın bir daha ileri sürülemeyeceği anlamına geldiğinden, geri dönüşü olmayan bir tercihtir. Mirasçılardan birinin dava sürecinden çekilmesi gerekiyorsa, feragat yerine mirasçılar arasında yapılacak devir veya taksim işlemi daha az riskli olabilir.

Davanın sonuçlanmasından sonra mirasçılık sıfatının ispatı gündeme geliyorsa mirasçılık belgesi alınması gerekir. Mirasçılardan birinin hakkını ihlal eden bir işlem söz konusuysa mirastan yoksunluk ve tenkis gibi ayrı dava yolları da değerlendirilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Elbirliği mülkiyetinde davadan feragat için bütün mirasçıların onayı gerekir mi?

Zorunlu dava arkadaşlığının bulunduğu davalarda evet. HMK m. 60 uyarınca feragat gibi esasa ilişkin tasarruf işlemlerinde bütün dava arkadaşlarının birlikte hareket etmesi gerekir.

Tek bir mirasçı miras ortaklığı adına açılan davadan feragat ederse ne olur?

Diğer mirasçılar bu beyana katılmadıkça feragat hüküm doğurmaz. Mahkeme yargılamaya devam eder.

Davaya katılmayan mirasçı feragat kararını bağlar mı?

Duruşmaya gelmeyen mirasçı, gelenlerin usul işlemleriyle bağlanır; ancak feragat usul işlemi değildir ve gelmeyen mirasçıyı bağlamaz.

Feragat dilekçesi nasıl hazırlanır?

Dilekçede mahkeme, dosya numarası, taraflar ve vazgeçilen talep açıkça yazılır; feragat kayıtsız ve şartsız olmalıdır. Bütün davacılar veya özel yetkili vekilleri imzalar.

Feragat eden davacı harç ve vekâlet ücreti öder mi?

Evet. HMK m. 312 gereği feragat eden taraf, aleyhine hüküm verilmiş gibi yargılama giderlerini öder. Ön inceleme tutanağı imzalanmadan önce yapılan feragatte harç ve vekâlet ücreti daha düşük oranda hesaplanır.

Feragatten sonra aynı dava yeniden açılabilir mi?

Hayır. Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurduğundan aynı talep aynı taraflar arasında yeniden dava edilemez.

Feragat karşı tarafın rızasına bağlı mıdır?

Hayır. Feragat tek taraflı bir usul işlemidir; davalının muvafakati aranmaz.

Vekilim feragat edebilir mi?

Yalnızca vekâletnamede feragat için özel yetki bulunuyorsa. Genel dava vekâletnamesi bu işlem için yeterli değildir (HMK m. 74).

Küçük veya kısıtlı mirasçı adına feragat mümkün müdür?

Velinin veya vasinin feragati, kanunda sayılan hâllerde sulh hukuk mahkemesinin iznine bağlıdır. İzin alınmadan yapılan feragat geçerli sonuç doğurmaz.

İstinaf veya temyiz aşamasında feragat edilebilir mi?

Evet. Feragat yargılamanın her aşamasında, kanun yolu incelemesi sırasında da yapılabilir.

Feragat ile davanın geri alınması arasındaki fark nedir?

Feragat kesin hüküm doğurur ve aynı talep yeniden dava edilemez. Davalı cevap verdikten sonra davanın geri alınması ise karşı tarafın rızasını gerektirir ve dava açılmamış sayılır; yeniden dava açılabilir.

Mirastan feragat ile davadan feragat aynı şey midir?

Hayır. Mirastan feragat, miras bırakanla ölümünden önce yapılan bir sözleşmedir (TMK m. 528). Davadan feragat ise yargılama sırasında yapılan bir usul işlemidir.

Miras ortaklığı davalarında feragat etmeden önce neye dikkat edilmelidir?

Dava türü, taraf teşkili, vekâlet yetkisi, küçük veya kısıtlı mirasçı bulunup bulunmadığı ve harç ile vekâlet ücreti sonuçları değerlendirilmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş niteliği taşımaz. Her dosya kendi özelliklerine göre değerlendirilmelidir.