İdare Hukuku

KHK İle İhraç Edilenlerin 7256 Sayılı Kanun Uyarınca Başvuru Hakkı Nelerdir?

khk-ile-ihrac-edilenlerin-7256-sayili-kanun-uyarinca-basvuru-hakki-nelerdir

OHAL İnceleme Komisyonu

KHK İle İhraç Edilenlerin Başvuru Hakkı, KHK ile tesis edilen işlemlere karşı hak kayıplarını engellemek amacıyla 2018 yılında OHAL İşlemlerini İnceleme Komisyonu kurulmuştur. Bu komisyon ile kamu görevinden çıkarılma, öğrencilikle ilişiğin kesilmesi, kurumların kapatılması ve emekli personelin rütbelerinin geri alınması işlemlerine karşı başvuru yolu getirilmiştir. Bu komisyonun çalışma usulü ise 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemlerini İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile düzenlenmiştir. Getirilen işbu başvuru yolu dava açılması için ön şart olarak kabul edilmiştir.

KHK ile tesis edilen işlem neticesinde hak kaybı yaşadığını iddia eden kişilere İnceleme Komisyonu‘na başvuru hakkı tanınmış olup gerçekleştirilen başvuru neticesinde tesis edilen işlemin denetlenmesi ve başvuru haklı bulunduğu takdirde iptal edilmesi imkanı doğmuştur. İnceleme Komisyonu’na başvuranların çoğu ret yanıtı alsa dahi bu ret yanıtı ile başvuranlara idari yargıda dava açma hakkı tanınmıştır. Fakat bu kanun KHK ile işlem tesis edilen bazı durumları başvuru dışında tutmuş ve bu kişilerin komisyona başvurma ve dava açma hakkının önüne geçmiştir.

7075 sayılı Kanunun 2. Maddesinin 3. Fıkrası ile kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından tahliye edilme, gemi adamlığına ilişkin belgelerin, pilot lisanslarının ve pasaportların iptal edilmesi, silah ruhsatlarının iptal edilmesi, özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olarak görev alamama vb. kamu görevinden çıkarmaya bağlı ilave tedbirlere karşı OHAL İnceleme Komisyonuna başvuru yolu kapatılmıştır. Ayrıca söz konusu işlemlerin muhatapları için diğer başvuranlardan farklı olarak yargıya başvuru yolu da bulunmamaktadır. Kamu tarafından tesis edilen işlemlere karşı yargı yolunun kapatılması hukuk devleti olmanın gerekliliği olan hukuki güvenilirlik ve belirlilik ilkelerine aykırıdır. Bu sebeplerle de düzenleme hukuka uygun bulunmayarak Anayasa Mahkemesinin 24/12/2019 tarihli ve E.:2018/74; K.:2019/92 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Bu sayede ilave tedbirlere karşı başvuru yolunu kapatan kanuni düzenleme yürürlükten kaldırılmıştır.

7256 Sayılı Kanunun 41. Maddesi İle Öngörülen Yeni Düzenleme

17 Kasım 2020 tarihinde yürürlüğe giren 7256 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun’un 41. Maddesi ile 7075 Sayılı Kanun’a EK Geçici Madde 4 eklenmiştir. Bu madde kapsamında konu hakkında yeniden kanuni düzenleme yapılmış ve 7075 Sayılı Kanun ile ilave tedbirlere karşı da ilgili mercilere başvuru hakkından mahrum bırakılan kişilere de başvuru yolu açılmıştır. Ek Geçici Madde 4’te Kanun Hükmünde Kararname ile meslek lisansları iptal edilen kamu personellerinin lisanslarının iptalinin geri alınması için yapılması gerekli olan işlemler düzenlenmiştir.

İlave tedbirler için başvuru yolu başlıklı madde metni şu şekildedir;

“(1)Bu Kanunun 2. maddesinde belirtilen işlemlere bağlı olarak OHAL kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ek tedbirlere karşı hakkında tedbir uygulanan kişice, kanuni temsilcisi ya da mirasçıları tarafından tedbiri uygulayan ya da tedbirle ilgili olan kamu kurum ve kuruluşlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3ay içinde başvurulur. Kamu kurum ve kuruluşları, başvuru üzerine yapacağı inceleme sonucuna göre en geç 6 ay içinde başvurunun reddine ya da tedbirin kaldırılmasına karar verir. 5682 sayılı Pasaport Kanununun ek 7. maddesi hükmü saklıdır. KHK İle İhraç Edilenlerin Başvuru Hakkı

(2) Başvuruların incelenmesi ile sonuçlandırılması amacıyla kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde komisyon kurulabilir.

(3) Kamu kurum ve kuruluşları bu madde kapsamında yapılacak başvuruların sonuçlandırılması amacıyla her türlü belge ve bilgiyi ilgililerden talep edebilir.

(4) Soruşturmanın gizliliğine ve Devlet sırlarına ilişkin mevzuat hükümleri saklı kalmak şartıyla kurum ve kuruluşlar ile yargı mercileri, başvuru kapsamında ihtiyaç duyulan her türlü belge ve bilgiyi gecikmeksizin başvuru yapılan kamu kurum ve kuruluşlarına göndermek ya da yerinde incelenmesine imkân sağlamak zorundadır.

(5) Bu madde kapsamındaki çalışmalarda kamu kurum ve kuruluşlarınca görevlendirilenler, görevlerini yerine getirdikleri sırada edindikleri kamuya, ilgililere ve 3. kişilere ait gizlilik taşıyan kişisel verileri, bilgileri, ticari sırları ve bunlara ait belgeleri, bu konuda kanunen yetkili kılınan mercilerden başkasına açıklayamaz, kendilerinin ya da 3. kişilerin yararına kullanamaz. Bu yükümlülük görevden ayrılmalarından sonra da devam eder.

(6) Bu maddeyle OHAL kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ilave tedbirlere karşı kamu kurum ve kuruşlarına yapılan başvurular hakkında karar verenlerin görev ve fiillerine ilişkin idari, hukuki, mali ve cezai sorumlulukları hakkında 6755 sayılı Kanunun 37. maddesi uygulanır.

(7) Kamu kurum ve kuruluşlarının kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenecek Ankara idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir.

(8) Bu madde uyarınca yetkili olmayan kamu kurum ve kuruluşuna yapılan başvurular yetkili olduğu değerlendirilen kamu kurum ve kuruluşuna gönderilir ve durum başvurana bildirilir.

(9) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin ortaya çıkabilecek ihtilafları gidermeye Cumhurbaşkanlığı yetkilidir.” Bu yeni değişiklik 11 Kasım 2020’de kabul edilmiş, 17 Kasım 2020’de resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Madde metnini özetlemek gerekirse;

KHK ile hakkında işlem tesis edilerek meslek lisansları iptal edilen kişiler meslek lisansını hangi kurum iptal etti ise o kuruma başvuru yaparak tesis edilen işlemin incelenmesini talep edebilir. Örnek vermek gerekirse öğretmenlik lisansı iptal edilmiş bir kişinin Milli Eğitim Bakanlığı’na, pilotluk lisansı iptal edilen kişinin ise eğer Milli Savunma Bakanlığı’na başvurması gerekecektir. Sadece kamu personelleri değil kapatılan özel okullardaki sözleşmeli öğretmenlere de başvuru hakkı tanınmıştır. Başvuru kuruma doğrudan elden dilekçeyle, iadeli taahhütlü posta yoluyla veya avukat aracılığıyla yapılabilir. Önemli olan nokta başvuru dilekçenizin kaybolması, ziyaı olması gibi durumların önüne geçebilmek ve başvurunun yapıldığının kanıtlanmasıdır. Aynı zamanda yanlış kuruma başvuru yapılması halinde ise yanlış başvuru yapılan kurum doğru kurumu tespit edip başvuru dilekçesini doğru kuruma tebliğ edecektir.

Madde metni uyarınca kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 3 ay içerisinde başvurular yapılmalıdır. Bu süre hak düşürücü süredir. Kanun 17 Kasım 2020’de yürürlüğe girmiştir. Dolayısıyla 17 Şubat 2021’de başvuru süresi sona erecektir. Yapılan başvurular kurumca incelenir, gerekli belge ve bilgileri kurum başvurandan talep edebilecektir. İlgili kurum 6 ay içerisinde başvuruları sonuçlandırır ve başvurunun reddine veya tedbirin kaldırılmasına karar verir. Belirtmek gerekir ki Pasaport Kanunu Ek 7. Madde hükmü kapsam dışı bırakılmıştır. Ret cevabı gelmesi üzerine Hakimler Savcılar Kurumunca görevi belirlenecek Ankara’daki bir idare mahkemesinde dava açma hakkı doğacaktır. Hangi mahkemenin görevli olduğu henüz belirlenmemiştir. KHK İle İhraç Edilenlerin Başvuru Hakkı

KHK ile yapılan kısıtlama, lisans, ruhsat iptalleri gibi durumlarda dava açmanın ön koşulu olarak başvuru yapmış olmanın kabul edilmesi muhtemeldir. Çünkü KHK ile tesis edilen işlemlerin incelenmesi amacıyla oluşturulan OHAL İnceleme Komisyonu’na başvuru yapmayan kişilerin hak kaybı iddialarını yargıya taşımaları mümkün değildi. İlgili kuruma yapılacak başvurunun tesis edilmiş işleme karşı dava açmak için ön şart olarak kabul edilmesi durumunda ise başvuru süresi kısa tutulduğu için hak kayıpları doğabilecektir. Kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından tahliye edilmesi, silah ruhsatlarının, gemi adamlığına ilişkin belgelerin, pilot lisanslarının ve pasaportların iptal edilmesi gibi KHK ile getirilen kısıtlamalar ve ihraçlara karşı yargı yolunun yeni açılması ve 3 aya sıkışmış bir başvuru süresi tanınması hakkaniyetli olmasa da ileride hak kaybı yaşamamak adına KHK ile kısıtlama veya lisans iptallerine maruz kalmış herkesin ilgili kuruma başvurması, sonrasındaki süreçte ret cevabı alınması üzerine yargıya başvurulabilmesi adına önem arz etmektedir.

Ret Kararına Karşı Dava Açma Süreci

Eski düzenlemede OHAL İnceleme Komisyonu kararlarına karşı bir itiraz yolu öngörülmemiştir, direkt olarak dava açılması gerekmektedir. 7075 Sayılı Kanun Komisyon kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenecek Ankara İdare Mahkemelerinde başvurucuya ret kararı veren kurum veya kuruluş aleyhine iptal davası açılabilir. Bu davalarda ayrıca Cumhurbaşkanlığına ve Komisyona husumet yöneltilemez şeklinde düzenlemeye yer vermiştir. Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından Ankara 19, 20, 21, 22, 23, 24 ve 25. İdare Mahkemeleri yetkilendirilmiştir. OHAL İnceleme Komisyonu tarafından verilen ret kararına karşı genel dava açma süresi içerisinde (60 gün) Ankara 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. İdare Mahkemelerinde, başvuruyu reddeden kurum aleyhine iptal davası açılması gerekmektedir.

OHAL Komisyonuna karşı dava açma süreci bu şekilde idi. Yeni getirilen düzenleme ile başvuruların artık işlemi tesis eden kuruma yapılması gerekmektedir. Kurum 6 ay içerisinde yapılan başvuruyu inceleyecek ve karara bağlayacaktır. Kurumdan başvurunun reddi kararı verilmesi halinde ise dava açma sürecinin OHAL komisyonuna karşı dava açma süreci ile benzer olacağı kanaatindeyiz. Başvuru yapılan kurumdan yanıt alındıktan sonra dava açma süresi olan 60 gün içerisinde Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenecek Ankara İdare Mahkemelerinde iptal davası açılacaktır. KHK İle İhraç Edilenlerin Başvuru Hakkı