Makale Başlıkları
Belirsiz Alacak Davası ve Kısmi Dava, Türk hukuk sisteminde özellikle alacakların tahsili konusunda başvurulan iki farklı dava türüdür. Her iki dava türü de alacaklılara hukuki koruma sağlamak amacıyla kullanılmaktadır ve alacak miktarının tam olarak belirlenemediği veya kısmen talep edildiği durumlar için düzenlenmiştir.
Belirsiz Alacak Davası Nedir?
Belirsiz Alacak Davası, alacak miktarının dava açıldığı anda tam olarak belirlenemediği durumlarda açılan dava türüdür. HMK’nın 107. maddesi uyarınca düzenlenen bu dava, alacaklının dava sürecinde talep edeceği miktarı sonradan belirlemesine olanak tanır. Alacak miktarı netleştikçe davacı, talep sonucunu artırarak davanın kapsamını genişletebilir.
Özellikleri:
- Alacak miktarının dava açılırken belirlenememesi.
- Talep edilen asgari bir miktarın belirtilmesi.
- Yargılama sırasında alacağın tam ve kesin hale geldiğinde artırılabilir olması.
Hangi Hallerde Belirsiz Alacak Davası Açılamaz?
Belirsiz Alacak Davasında Faiz Ne Zaman Başlar?
Belirsiz alacak davasında faiz başlangıcı, davanın açıldığı tarihe bağlıdır. HMK’nın 107. maddesine göre, belirsiz alacak davasında faiz şu şekilde işler:
- Davanın Açıldığı Tarih:
Belirsiz alacak davasında, alacak miktarı belirsiz olsa bile, davanın açıldığı tarih itibarıyla faiz işlemeye başlar. Yani dava açıldığı anda alacak belirli olmasa dahi, faiz bu tarihten itibaren hesaplanır. - Taleple Belirlenen Kısım İçin Faiz:
Davacı dava sırasında alacak miktarını kesinleştirdiğinde, faiz, kesinleşen tutar üzerinden yine davanın açıldığı tarihten itibaren işlemeye devam eder.
Bu durum, alacaklının belirsiz bir alacağı ileri sürdüğü hallerde hak kaybını önlemek için getirilmiş bir düzenlemedir.
Belirsiz Alacak Davası Kaç Kez Bedel Artırımı Yapılabilir?
Belirsiz alacak davasında bedel artırımı, davanın görülmesi sırasında alacak miktarının belirlenmesiyle yapılabilir. Ancak bedel artırımı, yasal olarak belirlenmiş bir sınıra tabi değildir. Dava süreci boyunca alacak miktarı belirgin hale geldikçe, alacaklı talebini artırabilir. Belirsiz alacak davasının önemli avantajlarından biri de, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmadan alacak miktarının artırılabilmesidir. Alacak miktarı tam olarak belirlenene kadar, bu artırımlar yapılabilir. Ancak bu artırımlar, mahkeme tarafından kabul edilebilir sınırlar içinde ve makul bir zamanda yapılmalıdır.
Belirsiz Alacak Davasında Miktar Belirtmek Zorunlu mu?
Belirsiz alacak davasında, talep edilen alacak miktarının tamamının belirtilmesi zorunlu değildir. Davacı, dava açarken asgari bir miktar belirlemek zorundadır. Bu asgari miktar, dava açılırken talep edilen minimum tutarı temsil eder ve dava sürecinde alacak miktarı belirginleştikçe artırılabilir. HMK 107. maddeye göre, davacının alacak miktarını kesin olarak belirleyemediği durumlarda bu dava açılabilir ve miktar ilerleyen süreçte artırılabilir.
Belirsiz Alacak Davası Bittikten Sonra Ek Dava Açılabilir mi?
Belirsiz alacak davasında, dava süreci sırasında alacak miktarı belirlendiği için, davanın sonucunda genellikle ek bir dava açılması gerekmez. Ancak, eğer belirsiz alacak davası sırasında talep edilmeyen veya tespit edilemeyen başka bir alacak ortaya çıkarsa, ek bir dava açılması mümkündür.
Özetle, belirsiz alacak davası tamamlandıktan sonra davacının başka bir talebi varsa, ek dava açabilir. Ancak alacak miktarı belirgin hale geldikten sonra o davanın sınırları içinde kalınarak çözüm sağlanması tercih edilir.
Hangi İşçilik Alacakları Belirsiz Alacak Davası Olarak Açılabilir?
Belirsiz alacak davası, alacak miktarının dava açıldığı sırada tam olarak belirlenemediği durumlarda açılabilir. İşçilik alacaklarında, işçinin talep ettiği bazı hakların tam miktarı başta net şekilde belirlenemeyebilir. Bu durumda, şu işçilik alacakları belirsiz alacak davası olarak açılabilir:
- Kıdem tazminatı: İşçinin çalışma süresine ve ücretine bağlı olarak hesaplanan kıdem tazminatı, kesin hesaplanamıyorsa belirsiz alacak davası olarak açılabilir.
- İhbar tazminatı: İşten çıkarılma şartlarına göre işçinin ihbar tazminatı miktarı başta kesin olmayabilir.
- Fazla mesai ücreti: İşçinin fazla mesai çalışmaları tam olarak belirlenemiyorsa, bu alacak belirsiz alacak davası ile talep edilebilir.
- Yıllık izin ücreti: İşçinin kullanmadığı yıllık izin süresine ilişkin ücretin kesin belirlenememesi halinde belirsiz alacak davası açılabilir.
- Hafta tatili ve genel tatil ücretleri: İşçinin bu alacaklarına yönelik miktarların hesaplanması net değilse, belirsiz alacak davası tercih edilebilir.
Belirsiz Alacak Davası Islah mı Talep Artırımı mı?
Belirsiz alacak davasında, talep artırımı yapılır, ıslah yapılmaz. Bu dava türünde, dava süreci içinde alacak miktarı belirginleştikçe talep artırımı yapılabilir. Islah, davanın başında talep edilmeyen veya yanlış belirtilen taleplerin düzeltilmesi için yapılırken, belirsiz alacak davasında talep artırımı, alacağın tam miktarının belirlenmesiyle dava devam ederken gerçekleştirilir. Dolayısıyla belirsiz alacak davası, ıslaha gerek kalmaksızın talep artırımı yoluyla yürütülür.
Belirsiz Alacak Davasında Zamanaşımı Ne Zaman Kesilir?
Belirsiz alacak davasında zamanaşımı, dava açıldığı anda kesilir. HMK 107. maddeye göre, davanın açılmasıyla birlikte, alacağın tam miktarı belirlenemese bile zamanaşımı kesilir. Dava sürecinde alacak miktarı tespit edildikten sonra, belirli hale gelen alacağın tamamı dava içine dahil edilerek zamanaşımı kesintisiz devam eder. Bu, alacaklıya ek bir koruma sağlar, çünkü belirsiz alacak davası açıldığında zamanaşımı alacağın tümü için kesilmiş olur.
Belirsiz Alacak Davası Yerine Kısmi Dava Açılabilir mi?
Evet, belirsiz alacak davası yerine kısmi dava açılabilir. Ancak, her iki dava türü farklı hukuki sonuçlar doğurur. Kısmi dava, alacağın bir kısmının talep edildiği davadır ve alacağın geri kalan kısmı daha sonra talep edilebilir. Kısmi davada sadece talep edilen kısım için zamanaşımı kesilir. Buna karşılık, belirsiz alacak davasında, dava sırasında belirlenen tüm alacak için zamanaşımı kesilmiş olur. Bu nedenle, belirsiz alacak davası alacağın tamamını korumak açısından daha avantajlıdır.
Kısmi Dava Nedir?
Kısmi Dava, alacağın bir kısmının dava yoluyla talep edilmesi anlamına gelir. Davacı, alacağının yalnızca belirli bir kısmını dava ederken geri kalan kısmı saklı tutar ve ileride talep edebilir. HMK’nın 109. maddesi bu davayı düzenler.
Özellikleri:
- Alacağın bölünebilir nitelikte olması gerekir.
- Davacı, alacağının bir kısmını dava edebilir, geri kalanı daha sonra talep edebilir.
- Alacağın miktarının belirli olması kısmi dava açılmasına engel değildir.
Farklılıkları:
- Belirsiz Alacak Davası, alacak miktarının dava açılırken kesin olarak bilinmediği durumlarda açılırken, Kısmi Dava alacak miktarı bilindiği ancak yalnızca bir kısmının talep edildiği durumlar için açılır.
- Belirsiz alacak davasında, alacak kesinleştiğinde talep artırılabilir ve zamanaşımı kesilir. Kısmi davada ise, dava edilen kısım için zamanaşımı durur; geri kalan kısım için dava açılmazsa zamanaşımı işlemeye devam eder.
Hangi Durumda Hangisi Daha Avantajlıdır?
Alacak miktarı tam olarak belirlenemiyorsa belirsiz alacak davası açmak avantajlıdır. Çünkü yargılama sırasında miktarın belirlenmesi ile davaya ilave edilebilir. Ancak alacak belirli ise, kısmi dava ile alacağın bir kısmı talep edilerek, geri kalan kısım için daha sonra dava açılabilir.
Her iki dava türü de, zamanaşımı riski, dava masrafları ve alacaklının çıkarları açısından dikkatlice değerlendirilmelidir.
