Makale Başlıkları
Ticari uyuşmazlıklarda izlenecek yol; alacağın niteliğine, tarafların tacir olup olmamasına ve delil durumuna göre değişir. Para alacağına ilişkin ticari davalarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır; ticari davalarda asliye ticaret mahkemesi görevlidir.
Ticari Uyuşmazlık Nedir?
Ticari uyuşmazlık, taraflardan en az birinin ticari işletmesiyle ilgili işlemlerinden doğan hukuki anlaşmazlıktır. Ticari davaların kapsamı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 4. maddesinde düzenlenmiştir. Genel çerçeve için ticaret hukuku sayfamıza göz atabilirsiniz.
Çözüm Yolları
| Yol | Ne zaman gündeme gelir? | Dayanak |
|---|---|---|
| Arabuluculuk | Para alacağı, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava şartıdır | TTK m. 5/A |
| İlamsız icra takibi | Ticari alacağın genel haciz yoluyla tahsili istenirse | İcra ve İflas Kanunu |
| Kambiyo senetlerine özgü takip | Alacak çek, bono veya poliçeye dayanıyorsa | İcra ve İflas Kanunu |
| İtirazın iptali davası | Borçlu takibe itiraz etmişse | İcra ve İflas Kanunu m. 67 |
| Menfi tespit / istirdat | Borçlu olunmadığının tespiti veya ödenenin geri alınması istenirse | İcra ve İflas Kanunu m. 72 |
| İhtiyati haciz / tedbir | Alacağın tahsilinin tehlikeye girdiği hallerde | İcra ve İflas Kanunu m. 257, HMK |
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Ticari davalarda dava konusunun değerine bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi görevlidir; asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bu sıfatla davaya bakar. Yetki ise 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine göre belirlenir: genel olarak davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir, sözleşmeden doğan davalarda ifa yeri mahkemesinde de dava açılabilir. Ankara’da ticari davalar Ankara adliyesindeki asliye ticaret mahkemelerinde görülür.
Dava Öncesinde Arabuluculuk
Para alacağına ilişkin ticari davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. Arabulucu başvuruyu altı hafta içinde sonuçlandırır; süre zorunlu hallerde en fazla iki hafta uzatılabilir. Sisteme ilişkin resmî bilgiler için Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı sayfasına bakabilirsiniz.
İcra Takibi ve İtiraz
Ticari alacaklar 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre takibe konulabilir. Borçlu, ödeme emrine yedi gün içinde itiraz ederse takip durur; alacaklı bu durumda itirazın iptali davası açabilir. Alacak tahsilinin genel çerçevesi için ödeme yapmayan müşteriden alacağın tahsili yazımıza ve icra ve iflas hukuku sayfamıza başvurabilirsiniz. Takip ve dava işlemleri UYAP üzerinden yürütülür.
Ticari Sözleşmeler ve Haksız Rekabet
Birçok ticari uyuşmazlık sözleşmenin yorumundan veya ifa edilmemesinden doğar. Sözleşme hükümlerinin nasıl yorumlanacağı için sözleşmeler hukuku, ticari itibara ve müşteri ilişkilerine yönelik haksız fiiller için haksız rekabet ve rekabet hukuku sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Ticari uyuşmazlıkta ilk adım nedir?
Uyuşmazlığın niteliğine göre değişir. Konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Diğer durumlarda doğrudan icra takibi veya dava yoluna gidilebilir.
Ticari davalar hangi mahkemede açılır?
Ticari davalarda dava konusunun değerine bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre genel olarak davalının yerleşim yeri mahkemesidir; sözleşmeden doğan davalarda sözleşmenin ifa yeri mahkemesinde de dava açılabilir.
Ticari alacak için icra takibi yapılabilir mi?
Evet. Ticari alacaklar için genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi yapılabilir. Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayalı alacaklar için ise kambiyo senetlerine özgü takip yolu vardır. Borçlunun takibe itirazı halinde takip durur.
Takibe itiraz edilirse ne olur?
İcra ve İflas Kanunu’nun 62. maddesine göre borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir. İtiraz halinde alacaklı, itirazın iptali davası açarak takibin devamını isteyebilir; bu dava İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesinde düzenlenmiştir.
Arabuluculuk anlaşmayla sonuçlanmazsa ne yapılır?
Arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşma sağlanamazsa dava şartı yerine getirilmiş sayılır ve dava açılabilir. Arabulucu, başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; bu süre zorunlu hallerde en fazla iki hafta uzatılabilir.
Alacağın tahsili tehlikeye girerse ne yapılabilir?
İcra ve İflas Kanunu’nda öngörülen şartların varlığı halinde ihtiyati haciz talep edilebilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında ihtiyati tedbir de gündeme gelebilir. Bu tür taleplerde şartların ve sürelerin somut olaya göre değerlendirilmesi gerekir.
Kaynaklar
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
- Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı
Bu yazıdaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Somut olayınız için bir hukukçuya danışmanız gerekir. Diğer yazılarımız için makaleler sayfasına göz atabilirsiniz.
