Makale Başlıkları
Araç haciz talebi örneği, kesinleşen veya haciz aşamasına gelmiş bir icra takibinde borçlu adına kayıtlı motorlu aracın haczedilmesinin icra müdürlüğünden istenmesi amacıyla hazırlanan talep metnidir. Alacaklı, borçlunun araçlarının UYAP üzerinden sorgulanmasını ve tespit edilen araçların siciline haciz şerhi işlenmesini talep edebilir.
Araç haczi, alacaklının aracın mülkiyetini kazanması anlamına gelmez. Haciz, borçlunun malvarlığındaki aracın icra takibi kapsamında alacağın tahsiline özgülenmesini sağlar. Takibin devamında şartları oluşursa aracın muhafazası, kıymet takdiri ve satışı gündeme gelebilir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 78. maddesi uyarınca alacaklı, haciz aşamasına gelindiğinde UYAP üzerinden borçlunun mal, hak ve alacaklarını sorgulayabilir ve sistemde tespit edilen malvarlığı üzerine elektronik ortamda haciz talep edebilir. Resmî sicile kayıtlı malların haczi de İİK m.79 kapsamında sicile işlenmek suretiyle yapılabilir. Mevzuat
| Konu | Temel Kural |
|---|---|
| Araç haczinin dayanağı | İİK m.78 ve devamı |
| Haciz talebi | İcra dosyasına sunulur |
| Araç bilinmiyorsa | UYAP üzerinden sorgulama istenebilir |
| Plaka biliniyorsa | Plaka belirtilerek haciz istenebilir |
| Haciz isteme süresi | Kural olarak ödeme emri tebliğinden itibaren 1 yıl |
| Satış isteme süresi | Hacizden itibaren 1 yıl |
| Araç satış aşaması | Muhafaza, kıymet takdiri ve satış birlikte talep edilir |
| Satış giderleri | Peşin yatırılması gerekir |
Haciz işleminin genel yapısı hakkında daha ayrıntılı bilgi için genel haciz talebi nedir başlıklı içeriğimiz de incelenebilir.
Araç Haciz Talebi Nedir?
Araç haciz talebi, alacaklının devam eden icra takibinde borçlu adına kayıtlı motorlu kara taşıtlarının tespit edilerek haczedilmesini istemesidir. Talep doğrudan ilgili icra dosyasında yapılır.
Borçluya ait aracın plakası biliniyorsa talepte araç açıkça belirtilebilir. Araç bilinmiyorsa UYAP üzerinden borçlunun adına kayıtlı araçların sorgulanması ve tespit edilen araçların haczedilmesi istenebilir.
Araç Haczini Kim İsteyebilir?
Takipte haciz isteme yetkisine sahip alacaklı veya alacaklının vekili araç haczi talebinde bulunabilir.
İİK m.78’e göre ödeme emrindeki süre geçtikten ve varsa borçlunun itirazı ortadan kaldırıldıktan sonra alacaklı haciz isteyebilir. Kanun aynı zamanda UYAP üzerinden borçlunun mal, hak veya alacaklarının sorgulanmasına ve tespit edilen değerler üzerinde elektronik haciz talep edilmesine olanak tanımaktadır. Mevzuat
Araç haczine ilişkin daha ayrıntılı uygulama bilgileri için araç haciz talebi başlıklı içeriğimiz incelenebilir.
Araç Haczi Nereden İstenir?
Araç haczi, icra takibinin yürütüldüğü icra müdürlüğünden talep edilir. Resmî sicile kayıtlı araçların haczi, kaydına işlenmek suretiyle doğrudan gerçekleştirilebilir.
İİK m.79 uyarınca resmî sicile kayıtlı malların haczinin, takibin yürütüldüğü icra dairesince kaydına işletilerek yapılması mümkündür. Bu sistem sayesinde aracın fiilen icra müdürlüğünün bulunduğu yere getirilmesi, yalnızca sicil haczinin kurulması için zorunlu değildir. Adalet Bakanlığı
Araç Haczi Nasıl Talep Edilir?
Araç haczi talebinde öncelikle icra dosyasının haciz aşamasına gelip gelmediği kontrol edilmelidir. Borçlu ödeme emrine süresinde itiraz etmiş ve takip durmuşsa, itiraz ortadan kaldırılmadan kural olarak cebri haciz aşamasına geçilemez.
Takip kesinleşmişse borçlunun araçları sorgulanabilir ve dosya borcunu karşılayacak ölçüde haciz istenebilir.
Plaka Bilinmiyorsa Ne Yapılır?
Alacaklının borçluya ait aracın plakasını önceden bilmesi zorunlu değildir.
İİK m.78, UYAP ile entegre sistemler aracılığıyla borçlunun mal, hak ve alacaklarının sorgulanabilmesine imkân tanımaktadır. Sorgulama sonucunda tespit edilen araçlar için elektronik haciz talebinde bulunulabilir. Mevzuat
Talep örneğinde bu durumda şu ifade kullanılabilir:
“Borçlu adına kayıtlı motorlu taşıtların UYAP üzerinden sorgulanarak tespit edilecek araçlar üzerine dosya alacağını karşılayacak miktarla sınırlı olmak üzere haciz konulmasını talep ederim.”
Birden Fazla Araç Haczedilebilir mi?
Borçlunun birden fazla aracı bulunması, her aracın sınırsız biçimde haczedilebileceği anlamına gelmez.
İİK m.85’te temel ilke, borçlunun mallarından alacaklının ana para, faiz ve takip masrafları dahil alacağını karşılayacak miktarın haczedilmesidir. Kanun, bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılmamasını öngörmektedir.
Bu nedenle özellikle yüksek değerli araçlar ve düşük miktarlı icra borçlarında ölçülülük önem taşır. İcra müdürlüğünün alacaklı ile borçlunun menfaatlerini mümkün olduğunca bağdaştırması gerekir.
Araç Haciz Talebi Örneği
Aşağıdaki araç haciz talebi örneği, genel haciz yoluyla yürütülen bir icra takibinde kullanılabilecek temel taslaktır. Somut dosyanın takip türüne, kesinleşme durumuna ve talep edilen işlemlere göre uyarlanmalıdır.
Plakası Bilinen Araç Haciz Talebi
T.C.
……………… İCRA DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜNE
DOSYA NO: 2026/…… Esas
ALACAKLI:
Ad Soyad / Unvan
VEKİLİ:
Varsa avukat bilgileri
BORÇLU:
Ad Soyad / Unvan
KONU:
Borçlu adına kayıtlı motorlu aracın haczedilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
Yukarıda esas numarası belirtilen icra dosyasında borçlu hakkında yürütülen takip kesinleşmiş olup dosya borcu hâlen ödenmemiştir.
Borçlu adına kayıtlı olduğu tespit edilen …………… plaka sayılı aracın dosya borcunun tahsili amacıyla haczedilmesi gerekmektedir.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 78, 79 ve ilgili hükümleri uyarınca borçlu adına kayıtlı …………… plaka sayılı motorlu taşıtın kaydı üzerine, dosya alacağını karşılayacak miktarla sınırlı olmak üzere haciz şerhi işlenmesini talep ederiz.
SONUÇ VE TALEP:
Yukarıda açıklanan nedenlerle borçlu adına kayıtlı …………… plaka sayılı aracın trafik sicil kaydı üzerine dosya borcunu karşılayacak şekilde haciz konulmasına ve gerekli işlemlerin UYAP üzerinden gerçekleştirilmesine karar verilmesini saygıyla talep ederim.
Tarih
Alacaklı / Alacaklı Vekili
Ad Soyad
İmza
Plakası Bilinmeyen Araç Talebi
Borçlu adına kayıtlı aracın plakası bilinmiyorsa talep daha farklı hazırlanabilir:
T.C.
……………… İCRA DAİRESİ MÜDÜRLÜĞÜNE
DOSYA NO: 2026/…… Esas
ALACAKLI:
Ad Soyad / Unvan
BORÇLU:
Ad Soyad / Unvan
KONU:
Borçlunun araçlarının sorgulanması ve haczedilmesi talebidir.
TALEP:
Dosya borçlusu adına kayıtlı motorlu kara taşıtlarının UYAP ve ilgili sicil sistemleri üzerinden sorgulanmasını, borçlu adına kayıtlı araç bulunması hâlinde dosya alacağının ana para, faiz ve takip giderleriyle birlikte karşılanmasına yetecek miktarla sınırlı olmak üzere söz konusu araç veya araçların trafik sicili üzerine haciz şerhi işlenmesini talep ederim.
Tarih
Alacaklı / Alacaklı Vekili
Ad Soyad
İmza
Talebin yalnızca haciz mi yoksa aracın muhafazası ve satışı işlemlerini de kapsayıp kapsamadığı açıkça belirlenmelidir.
Araç Haczi Sonrası İşlemler
Araç üzerine haciz konulması ile aracın fiilen muhafaza altına alınması ve satılması aynı işlem değildir.
Sicile haciz şerhinin işlenmesi ilk aşamadır. Alacaklının alacağını aracın satış bedelinden tahsil etmek istemesi durumunda İİK m.106’daki satış prosedürünün takip edilmesi gerekir.
Araç Yakalama ve Muhafaza
Uygulamada “araca haciz koymak” ile “araca yakalama koymak” sıklıkla aynı kavram gibi kullanılmaktadır. Hukuken bunlar farklı aşamalardır.
Sicil haczi aracın kaydına işlenebilirken muhafaza, aracın fiilen ele geçirilerek yediemin veya ilgili muhafaza alanına alınmasını ifade eder.
Özellikle satış aşamasına geçilecek sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında 2021 yılında yapılan mevzuat değişikliği önemlidir.
İİK m.106’nın güncel sisteminde sicile kayıtlı motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması ve bunlara ilişkin giderlerin tamamının birlikte ve peşin yatırılması zorunludur. Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı da uygulamaya ilişkin resmi görüşlerinde bu kuralı açıkça belirtmektedir. Adalet Bakanlığı
Araç Satışı Nasıl İstenir?
Haciz konulduktan sonra alacaklı aracın paraya çevrilmesini istiyorsa satış talebinde bulunmalıdır.
İİK m.106’ya göre alacaklı veya borçlu hacizden itibaren bir yıl içinde haczedilen malın satışını isteyebilir. Sicile kayıtlı motorlu araç bakımından satış talebi yapılırken muhafaza, kıymet takdiri ve satışın birlikte istenmesi gerekir. Adalet Bakanlığı
Gerekli giderlerin tamamının peşin yatırılmaması hâlinde satış talebi yapılmamış sayılabilir. Bu nedenle yalnızca “aracın satışını talep ediyorum” şeklinde dilekçe verilmesi her durumda yeterli değildir.
| İşlem | Ne Anlama Gelir |
|---|---|
| Araç sorgulama | Borçlunun araçlarının belirlenmesi |
| Sicil haczi | Araç kaydına haciz işlenmesi |
| Muhafaza | Aracın fiilen teslim alınması |
| Kıymet takdiri | Aracın değerinin belirlenmesi |
| Satış talebi | Aracın paraya çevrilmesinin istenmesi |
| Elektronik satış | Aracın açık artırmayla satılması |
UYAP’ın Elektronik Satış Portalı, icra kapsamında satışa çıkarılan malların elektronik açık artırma yöntemiyle satışı için kullanılmaktadır. Vatandaş UYAP
Araç Haczinde Süreler
Araç haczinde iki farklı bir yıllık sürenin birbirine karıştırılmaması gerekir. Bunlardan biri haciz isteme, diğeri haczedilmiş aracın satışını isteme süresidir.
Yanlış sürenin esas alınması haczin veya takipteki hakkın etkilenmesine neden olabilir.
Haciz Talebi Kaç Yıl İçinde?
İİK m.78 uyarınca haciz isteme hakkı kural olarak ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl geçmesiyle düşer.
Ancak borçlunun itirazı veya bu itiraz nedeniyle açılan dava bulunması hâlinde kanunda belirtilen dönemler bu hesabın dışında bırakılabilir. İcra dairesinde yapılan bazı taksit sözleşmeleri bakımından da özel düzenleme bulunmaktadır. Mevzuat
Kanuni süre içinde haciz istenmezse dosya işlemden kaldırılabilir. Bu durum alacağın kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez; ancak takibin yeniden işlem görmesi için kanundaki yenileme prosedürünün uygulanması gerekebilir.
Araç Satışı İçin Süre Nedir?
Araç haczedildikten sonra satış isteme süresi ayrıca başlar.
Güncel İİK m.106’ya göre hem taşınır hem de taşınmaz mallarda satış isteme süresi hacizden itibaren bir yıldır. Sicile kayıtlı motorlu araçlar bakımından da bu süre uygulanır. Adalet Bakanlığı
Eski internet içeriklerinde araç gibi taşınır mallar bakımından “altı ay içinde satış istenmelidir” bilgisine rastlanabilir. Bu kural 7343 sayılı Kanun ile değiştirilmiştir. Güncel sistemde hacizli mal bakımından bir yıllık süre esas alınmaktadır.
İhtiyati Haciz ve Araçlar
Araç üzerine haciz konulması ile ihtiyati haciz uygulanması da birbirinden farklıdır.
İhtiyati haciz, para alacağının gelecekte tahsil edilmesini güvence altına alan geçici hukuki korumadır. Henüz kesinleşmiş bir cebri icra haczi niteliğinde değildir.
İhtiyati Haciz Nasıl Uygulanır?
İhtiyati haciz kararı alınabilmesi için İcra ve İflas Kanunu’nun 257 ve devamı maddelerindeki şartların bulunması gerekir.
Mahkeme tarafından ihtiyati haciz kararı verilmesi hâlinde kararın icra dairesi aracılığıyla uygulanması gerekir. Borçlunun araçları da ihtiyati haczin konusu olabilir.
Şartlar, görevli mahkeme ve teminat konusu hakkında ayrıntılı bilgi için ihtiyati haciz nedir ve ihtiyati haciz kararı nasıl alınır başlıklı içeriğimiz incelenebilir.
İhtiyati Hacizde Yakalama İstenir mi?
Bu noktada normal kesin hacizden farklı bir düzenleme bulunmaktadır.
Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığının araçlarda ihtiyati haciz ve yakalama konusundaki resmi değerlendirmesinde, ihtiyati haczin geçici hukuki koruma niteliğine dikkat çekilmiştir. Sicile kayıtlı motorlu araçlarda satış aşamasındaki muhafaza, kıymet takdiri ve satış işlemlerinin birlikte yürütülmesine ilişkin İİK m.106 hükümleri de ayrıca değerlendirilmiştir. Adalet Bakanlığı
Bu nedenle ihtiyati haciz dosyasında yalnızca normal araç haczi prosedürüne bakılarak işlem yapılmamalıdır.
Araç Haczinde Masraflar
Yalnızca araç siciline haciz konulması ile aracın muhafaza edilerek satışa çıkarılması arasında masraf açısından önemli fark vardır.
Satış aşamasında kıymet takdiri, muhafaza ve satış giderleri ortaya çıkabilir. Bu giderlerin miktarı Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan tarifelere göre belirlenir.
Satış Avansı Ne Zaman Yatırılır?
İİK m.106 uyarınca satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin yatırılması gerekir.
Sicile kayıtlı motorlu araçlarda buna muhafaza gideri de eklenir. Dolayısıyla araç bakımından:
muhafaza + kıymet takdiri + satış talebi + ilgili giderler
birlikte değerlendirilmelidir. Adalet Bakanlığı
Satış işlemleri sırasında önceden yatırılan miktarın yetersiz olduğunun anlaşılması hâlinde icra müdürlüğünün eksik giderin tamamlanması için kanunda belirtilen süreyi vermesi mümkündür.
Haciz Borcu Aşabilir mi?
İİK m.85’in temel ilkesi haczin alacağı karşılayacak miktarla sınırlı olmasıdır.
Örneğin dosya borcunun oldukça düşük olmasına rağmen borçlunun çok sayıda yüksek değerli aracının tamamına haciz uygulanması ölçülülük bakımından uyuşmazlık yaratabilir.
Bu nedenle araç haciz talebi hazırlanırken “dosya borcunu karşılayacak miktarla sınırlı olmak üzere” ifadesinin kullanılması uygun olabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Araç Haciz Talebi Nasıl Yapılır?
Takibin yürütüldüğü icra müdürlüğüne talep sunulur. Borçlunun araçları UYAP üzerinden sorgulanarak tespit edilen araçların trafik siciline haciz şerhi konulması istenebilir.
Plaka Bilmeden Haciz İstenebilir mi?
Evet. Alacaklının plakayı önceden bilmesi zorunlu değildir. İİK m.78 kapsamında UYAP üzerinden borçlunun malvarlığı sorgulanabilir ve tespit edilen araçlar için elektronik haciz talep edilebilir. Mevzuat
Araç Haciz Talebi Süresi Kaç Yıl?
Haciz isteme hakkı kural olarak ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıldır. İtiraz, dava veya kanunda belirtilen bazı işlemler bu sürenin hesabını etkileyebilir.
Araç Haczi Kaç Günde Konulur?
İİK m.79’da icra dairesinin haciz talebinden itibaren en geç üç gün içinde haczi yapacağı düzenlenmiştir. Resmî sicile kayıtlı malların haczi sicile işletilerek doğrudan gerçekleştirilebilir. Adalet Bakanlığı
Araca Haciz Konunca Yakalanır mı?
Haciz şerhi ile fiilî muhafaza aynı işlem değildir. Araç siciline haciz konulmuş olması, aracın o anda fiziksel olarak ele geçirilmiş olduğu anlamına gelmez.
Hacizli Araç Satışa Çıkarılır mı?
Şartları oluştuğunda evet. Alacaklı veya borçlu hacizden itibaren bir yıl içerisinde satış talep edebilir. Motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satış talebinin birlikte yapılması gerekir. Adalet Bakanlığı
Araç Satış Talebi Kaç Yıl?
Güncel İİK m.106 uyarınca haczedilmiş araç için satış isteme süresi haciz tarihinden itibaren bir yıldır.
Araç Haczinde Satış Masrafını Kim Yatırır?
Satışı isteyen taraf gerekli giderleri peşin yatırmalıdır. Sicile kayıtlı motorlu araçlarda muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderleri birlikte önem taşır.
Araç Üzerinde Birden Fazla Haciz Olabilir mi?
Evet. Aynı araç üzerinde farklı icra dosyalarından haciz bulunabilir. Böyle bir durumda haciz tarihleri, varsa rehinler ve alacakların sıra ve öncelikleri satış bedelinin paylaşımında ayrıca değerlendirilir.
Borç Ödenince Araç Haczi Kalkar mı?
Dosya borcunun tamamen ödenmesi ve gerekli dosya işlemlerinin gerçekleştirilmesi sonrasında haczin kaldırılması gündeme gelir. Sicildeki kaydın güncellenmesi için ilgili icra dosyasında haciz fek işleminin tamamlanması gerekir.
Araç Haciz Talebi UYAP’tan Yapılır mı?
UYAP sistemi icra dosyalarının elektronik ortamda takip edilmesini ve yetkiye göre çeşitli işlemlerin gerçekleştirilmesini sağlar. Adalet Bakanlığı, vatandaşların UYAP üzerinden icra takiplerini ve dosya safahatını görüntüleyebildiğini; avukatların ise elektronik ortamda icra takibi ve dosya işlemleri yapabildiğini belirtmektedir. UYAP Bilişim Sistemi
Araç Haczinde Dikkat Edilecekler
Araç haciz talebi örneği hazırlanırken öncelikle takibin gerçekten haciz aşamasına gelip gelmediği kontrol edilmelidir. Ödeme emrine süresinde itiraz edilerek takip durmuşsa itiraz ortadan kaldırılmadan haciz istenmesi mümkün olmayabilir.
Takip kesinleşmişse borçlunun plakası bilinmese dahi UYAP üzerinden araç sorgulaması yapılması talep edilebilir. Araç tespit edildiğinde trafik sicili üzerine haciz şerhi işlenebilir. Genel haciz sürecindeki diğer malvarlığı değerlerinin araştırılması da gerektiğinde genel haciz talebi kapsamında yapılabilir.
Haciz konulduktan sonra alacaklının amacı aracı sattırarak alacağını tahsil etmekse yalnız haciz şerhiyle yetinilmemelidir. İİK m.106 uyarınca hacizden itibaren bir yıllık satış süresinin takip edilmesi gerekir. Motorlu kara araçlarında muhafaza, kıymet takdiri ve satışın birlikte talep edilmesi ve ilgili giderlerin peşin yatırılması güncel sistemin önemli özelliklerinden biridir. Adalet Bakanlığı
Ayrıca araç üzerindeki haczin miktarı dosya borcuyla orantılı olmalıdır. Borçlunun çok sayıda aracı bulunduğunda İİK m.85’teki ölçülülük ilkesi göz önünde bulundurulmalı ve ana para, faiz ve takip giderlerini karşılamaya yetecek malvarlığı üzerinde haciz kurulmalıdır.
Araç haczi, ihtiyati haciz ve satış işlemleri birbirinden ayrılmalıdır. Özellikle henüz kesinleşmemiş bir alacak için güvence sağlanmak isteniyorsa ihtiyati haciz şartlarının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Kaynaklar
Adalet Bakanlığı UYAP – 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu
Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı – Kanun ve Yönetmelikler
Adalet Bakanlığı – Sicile Kayıtlı Motorlu Araçlarda İİK 106 Uygulaması



