- +90 (312) 911 1168
- info@mdmhukuk.com
Asker ve polis hukuku; Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet Teşkilatı mensuplarının hukuki statüsünü, görev ve yetkilerini, atama, terfi ve disiplin süreçlerini, görevden ilişik kesilmesini ve bu kurumlara giriş şartlarına ilişkin uyuşmazlıkları düzenleyen hukuk dalıdır. Bu alanda çalışan personelin hukuki durumu, genel memurluk hukukundan farklı olarak kurumsal hiyerarşi, disiplin ve hizmetin özelliği nedeniyle özel kurallara tabidir.
Asker ve polis hukuku, idare hukuku ve ceza hukuku ile yakından ilişkilidir. Personelin atama, sicil, terfi, ilişik kesme ve disiplin cezaları gibi işlemleri idari işlem niteliğinde olduğundan idari yargıda dava konusu edilebilir. Askeri suçlar ve görevle bağlantılı suçlar ise ceza hukuku kapsamında değerlendirilir. Bu iki alanın kesişimi nedeniyle, bir uyuşmazlıkta hem idari hem de cezai sürecin birlikte yürütülmesi gerekebilir.
MDM Hukuk ve Danışmanlık Bürosu, Ankara merkezli olarak asker ve polis personeline ve bu kurumlara girmek isteyen adaylara yönelik hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır. Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir olayda değerlendirme, ilgili idari işlem ve belgeler incelendikten sonra yapılabilir.
Büromuz, asker ve polis hukuku alanındaki uyuşmazlıklarda ve danışmanlık süreçlerinde aşağıdaki başlıklarda hizmet vermektedir.
Askeri personel ve polis memurları hakkında yürütülen disiplin soruşturmalarında savunma ve itiraz süreçleri.
Kurumla ilişiğin kesilmesi, sicil ve mesleğe elverişsizlik gerekçeli işlemlere karşı iptal davaları.
Kamu görevi veya kurumlara giriş sürecinde olumsuz güvenlik soruşturması sonuçlarına karşı dava.
Sağlık kurulu raporları, boy-kilo ve fiziki şartlar nedeniyle elenen adaylar için itiraz ve dava.
Atama, tayin, terfi, sicil ve değerlendirme işlemlerine karşı idari başvuru ve iptal davaları.
Yoklama kaçağı, bakaya, bedelli askerlik ve tecil süreçlerine ilişkin hukuki destek.
Kurumun işlemi veya hizmet kusuru nedeniyle oluşan maddi ve manevi zararların tazmini.
Görevle bağlantılı suçlarda ve askeri suçlarda soruşturma ve kovuşturma savunması.
Asker ve polis hukukunun kaynakları, personelin bağlı olduğu kurumun kanunlarında ve disiplin düzenlemelerinde yer alır. Türk Silahlı Kuvvetleri personeli için personel ve disiplin kanunları, emniyet mensupları için ise Emniyet Teşkilatı Kanunu ve ilgili disiplin düzenlemeleri uygulanır. İdari işlemlere karşı dava yolları İdari Yargılama Usulü Kanunu’nda düzenlenmiştir.
| Mevzuat | Düzenlediği Başlıca Konular |
|---|---|
| 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu | Subay, astsubay ve uzman erbaşların hizmet şartları, atama, terfi, sicil ve ilişik kesme |
| 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu | Askeri disiplin suç ve cezaları, disiplin kurulları ve itiraz yolları |
| 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu | Emniyet mensuplarının statüsü, atama, terfi ve disiplin hükümleri |
| 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu | Polisin görev ve yetkileri, zor kullanma ve önleme tedbirleri |
| 1111 sayılı Askeralma Kanunu | Askerlik yükümlülüğü, yoklama, bakaya, celp ve sevk işlemleri |
| 1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu | Askeri suçlar ve yaptırımlar |
| 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu | İptal ve tam yargı davaları, dava açma süreleri ve yürütmenin durdurulması |
Türk Silahlı Kuvvetleri personeli subay, astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli er ve erbaş ile askeri öğrencilerden oluşur. Emniyet Teşkilatında ise polis memurları, komiser yardımcıları ve amirler görev yapar. Bu personelin atanması, terfisi, tayini, sicili ve görevden uzaklaştırılması, bağlı olduğu kurumun kanun ve yönetmeliklerinde düzenlenir. Hizmetin gerektirdiği hiyerarşi ve disiplin nedeniyle, bu personelin hak ve yükümlülükleri genel memurluk hukukundan ayrılır.
Personelin kurumla ilişkisi idari nitelik taşıdığından, atama, terfi ve sicil gibi işlemlere karşı idari yargıda iptal davası açılabilir. Personelin şartlarının kaybı nedeniyle ilişiğinin kesilmesi, sağlık durumu, meslekte kalma şartlarının sağlanmaması gibi hâllerde ise idarenin takdir yetkisini kullanırken kamu yararı, eşitlik ve ölçülülük ilkelerine uyması gerekir. Memurluk hukukunun genel esasları için memur hukuku, idari işlemlerin yargısal denetimi için idare hukuku sayfalarımıza bakılabilir.
Personelin sicil değerlendirmesi, terfi ve atama işlemleri, hizmetin gereklerine ve objektif ölçütlere göre yapılmalıdır. Sicil notunun yetersiz olması, terfide beklenmeyi veya ilişik kesilmesini doğurabileceğinden, sicil işlemlerine karşı zamanında itiraz edilmesi önem taşır. Atama ve tayin işlemlerinde idarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte, bu yetki keyfi biçimde kullanılamaz; kamu yararı ve hizmet gereklerine uygunluk aranır. Personelin eş durumu, sağlık mazereti veya aile birliği gibi haklı gerekçeleri, tayin taleplerinde değerlendirilebilecek unsurlardır. Bu tür işlemlerin tebliğ tarihinden itibaren idari yargı süresinin işlediği unutulmamalıdır. İdari işlemin iptali hâlinde, işlemin sonuçları ortadan kaldırılarak personelin hukuki durumu işlemden önceki hâline getirilir.
Disiplin hukuku, asker ve polis personelinin hizmet düzenine ve kurum itibarına aykırı davranışlarının yaptırıma bağlanmasına ilişkin kuralları kapsar. Disiplin cezası verilmeden önce ilgilinin savunma hakkının tanınması, disiplin hukukunun temel güvencesidir. Savunma alınmadan verilen disiplin cezaları, şekil yönünden hukuka aykırıdır ve iptal edilebilir. Disiplin cezasına konu fiilin somut olarak belirlenmesi, delillere dayanması ve cezanın fiile orantılı olması gerekir.
| Kurum | Disiplin Yaptırımı Örnekleri | Başvuru Yolu |
|---|---|---|
| Türk Silahlı Kuvvetleri | Uyarı, kınama, hizmet dışı izin, meslekten çıkarma, ilişik kesme | Kanunda öngörülen üst mercie başvuru; ardından idari yargı |
| Emniyet Teşkilatı | Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması, meslekten çıkarma | Disiplin kurulu kararlarına karşı idari yargı |
| Jandarma ve Sahil Güvenlik | Kurumun disiplin mevzuatında belirtilen yaptırımlar | İlgili disiplin mercii ve idari yargı |
Polis disiplin cezaları ve soruşturma usulü için polis disiplin cezaları nelerdir, polis disiplin mevzuatı ve Emniyet Disiplin Tüzüğü yazıları incelenebilir. Genel disiplin soruşturması usulü için memur disiplin soruşturması usul ve esasları yazısına da bakılabilir. Askeri personel hakkında geçici görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin bilgi için asker kişiler hakkında geçici görevden uzaklaştırma tedbiri yazısına başvurulabilir. Disiplin cezasına konu fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa, ceza yargılamasının sonucu disiplin sürecini etkileyebilir.
Personelin kurumla ilişiğinin kesilmesi, hukuki sonuçları en ağır olan işlemlerden biridir. İlişik kesme; disiplin cezası, mesleğe elverişsizlik, sicil notu yetersizliği, sağlık durumu veya kanunda öngörülen diğer sebeplere dayanabilir. İdarenin bu tür işlemlerinde, gerekçeyi somut olarak ortaya koyması, ilgiliye savunma hakkı tanıması ve kanunda öngörülen usule uyması gerekir. Gerekçesiz veya usulüne aykırı olarak tesis edilen işlemler hukuka aykırıdır.
İlişik kesme işlemlerine karşı, işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde idari yargıda iptal davası açılabilir. Dava sonunda işlemin iptal edilmesi hâlinde idare, kararın gereğini yerine getirmek zorundadır; bu, ilgili personelin göreve iadesi ve özlük haklarının yeniden düzenlenmesini de kapsayabilir. Gerekli hâllerde işlemin uygulanmasının durdurulması (yürütmenin durdurulması) da talep edilebilir. İdari yargı süreçlerinin başlangıcı ve süreleri hakkında ayrıntı için idare hukuku sayfasına bakılabilir.
Süre uyarısı: İptal davası, idari işlemin yazılı bildirim tarihinden itibaren altmış gün içinde açılmalıdır. İdari başvuru yolu kullanılırsa sürenin işleyişi buna göre değişebilir; bu nedenle sürelerin doğru tespit edilmesi gerekir.
Harp okulları, polis akademisi, uzman erbaş, astsubay ve jandarma alımları gibi kurumlara giriş süreçleri, kanun ve yönetmeliklerde belirlenen şartlara bağlıdır. Yaş, öğrenim durumu, boy ve kilo ölçüleri, sağlık şartları ve fiziki yeterlilik bu şartlar arasındadır. Bu şartların hukuka uygun biçimde uygulanması ve adayların eşit değerlendirilmesi gerekir. Sağlık raporlarına ilişkin itirazlar, ilgili kurumlarda ikinci incelemeler ve idari yargıdaki iptal davaları yoluyla ileri sürülebilir. Polislik için sağlık şartlarına ilişkin genel bilgi için polislik için sağlık şartları, jandarma alımları için jandarma uzman erbaş alımı şartları yazıları incelenebilir.
Kamu görevlerine ve özellikle asker ve polis alımlarına girişte, adayın güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılır. Sonuç olumsuz çıkarsa aday, göreve başlatılmayabilir veya ilişik kesilebilir. Güvenlik soruşturmasının kişinin kendi fiillerine değil, yakınlarına ait olaylara dayanması, işlemin hukuka uygunluğu bakımından ayrıca değerlendirilir. Bu tür işlemlere karşı, işlemin gerekçesi ve dayanağı öğrenilerek idari yargıda dava açılabilir. Ayrıntılı bilgi için güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması kapsamında güncel değişiklikler, güvenlik soruşturması ahlaki durum nedir ve yakının cezası nedeniyle güvenlik soruşturması olumsuz olanlar yazıları incelenebilir.
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi gibi kurumların yeterlilik sınavları ve giriş sınavları, adayların eşit muamele görmesi ilkesi çerçevesinde yürütülür. Sınav sonuçlarına ve puanlamaya ilişkin işlemler, idari yargıda iptal davasına konu edilebilir. Bu konuda Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi yeterlilik sınavı iptal davası yazısına bakılabilir. Uzman erbaşların astsubaylığa geçiş şartları için uzman erbaşlıktan astsubaylığa nasıl geçilir yazısı da incelenebilir.
Askerlik, vatandaşların kanunla belirlenen yükümlülüğüdür. Askerlik çağına gelen erkekler yoklama, celp ve sevk işlemlerine tabidir. Yoklamaya katılmayan kişi yoklama kaçağı, celp edildiği hâlde silah altına gelmeyen kişi ise bakaya olarak adlandırılır. Bu durumlar idari para cezası ve hapis cezası gibi yaptırımlara yol açabilir. Ayrıntılı bilgi için yoklama kaçağı nedir yazısına bakılabilir.
Belirli şartları taşıyan yükümlüler, kanunda öngörülen bedeli ödeyerek kısa süreli askerlik yapma imkânından yararlanabilir. Yurt dışında yaşayanlar için ayrıca dövizle askerlik düzenlemesi bulunur. Bu konulara ilişkin ayrıntılar için dövizle askerlik ve bedelli askerlik yazısına bakılabilir. Askerlik nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesi hâlinde işçinin haklarına ilişkin bilgi için askerlik nedeniyle işten ayrılma ve bedelli askerlik ücretsiz izin dilekçe örneği yazıları incelenebilir.
Asker ve polis personeli, görevleri sırasında işledikleri fiillerden dolayı hem disiplin hem de ceza hukuku sorumluluğu altındadır. Görev sırasında ölçüsüz güç kullanılması, yetkinin kötüye kullanılması veya görevin ihmali gibi fiiller suç oluşturabilir. Polisin zor kullanma yetkisi, kanunda belirtilen şartlarda ve ölçülülük ilkesine uygun kullanılabilir. Kamu görevlilerinin görevle bağlantılı suçlarında soruşturma, kural olarak ilgili kanunda öngörülen izin sistemine bağlı olabilir. Askeri suçlar ise Askeri Ceza Kanunu kapsamında değerlendirilir. Ceza hukuku esasları için ceza hukuku sayfamıza bakılabilir.
İdarenin işlemleri veya hizmet kusuru nedeniyle personel ya da üçüncü kişiler zarara uğrayabilir. Bu durumda tam yargı davası açılabilir. Tam yargı davasından önce, kural olarak idareye başvurulması ve verilen cevap veya zımni ret üzerine dava açılması gerekir. Hizmet kusuru nedeniyle idarenin sorumluluğu, kusurun varlığı, zarar ve nedensellik bağı ile belirlenir. Tazminata ilişkin genel esaslar için tazminat hukuku sayfasına bakılabilir.
| Konu | Süre | Açıklama |
|---|---|---|
| İdari işleme karşı iptal davası | 60 gün | İşlemin yazılı bildirim tarihinden itibaren |
| Tam yargı davası (idareye başvuru) | 1 yıl | Zararı doğuran işlemin öğrenilmesinden itibaren idareye başvuru |
| İdare mahkemesi kararına istinaf | 30 gün | Kararın tebliğinden itibaren |
| Disiplin savunması | 7 gün (kural olarak) | Savunma bildirimi tebliğinden itibaren; süre mevzuata göre değişebilir |
Asker ve polis hukuku, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet Teşkilatı personelinin hukuki statüsünü, disiplin sürecini, ilişik kesilmesini ve kurumlara giriş uyuşmazlıklarını düzenleyen hukuk dalıdır.
Disiplin cezasına karşı önce ilgili kurumun mevzuatında öngörülen üst mercie başvuru yapılır. Bu yolun sonunda veya doğrudan, idari işlemin tebliğinden itibaren altmış gün içinde idari yargıda iptal davası açılabilir.
Evet. Disiplin cezası verilmeden önce ilgilinin savunmasının alınması zorunludur. Savunma alınmadan verilen disiplin cezası şekil yönünden hukuka aykırıdır.
Meslekten çıkarma veya ilişik kesme işlemlerine karşı altmış gün içinde idari yargıda iptal davası açılabilir. Gerekli hâllerde yürütmenin durdurulması da talep edilebilir.
İşlemin gerekçesi ve dayanağı öğrenilerek idari yargıda iptal davası açılabilir. Bu tür işlemlerde kişinin kendi fiillerinin mi yoksa yakınlarına ait olayların mı esas alındığı ayrıca incelenir.
Aday, sağlık kurulu raporuna karşı ilgili kurumda ikinci inceleme talep edebilir ve gerekirse idari yargıda iptal davası açabilir. Raporun dayanağı ve uygulanan ölçülerin mevzuata uygunluğu değerlendirilir.
Askerlik çağına gelip yoklamaya katılmayan kişi yoklama kaçağıdır. Bu durum idari para cezası ve kanunda öngörülen diğer yaptırımlara yol açabilir.
Kanunda belirlenen şartları taşıyan yükümlüler, öngörülen bedeli ödeyerek kısa süreli askerlik yapma imkânından yararlanabilir. Başvuru usulü ve tutar mevzuatla belirlenir.
Polis, kanunda belirtilen şartlarda ve ölçülülük ilkesine uygun olarak zor kullanabilir. Ölçüsüz veya hukuka aykırı zor kullanma, disiplin ve ceza sorumluluğuna yol açabilir.
Kamu görevlilerinin görevle bağlantılı suçlarında soruşturma, ilgili kanundaki izin sistemine bağlı olabilir. Askeri suçlar ise Askeri Ceza Kanunu kapsamında değerlendirilir.
Evet. İdarenin işlemi veya hizmet kusuru nedeniyle uğranılan zarar için tam yargı davası açılabilir. Dava öncesinde kural olarak idareye başvuru yapılması gerekir.
Evet. Kurumların giriş ve yeterlilik sınavı sonuçlarına ilişkin işlemler idari yargıda iptal davasına konu edilebilir. Başvuru sürelerine dikkat edilmelidir.
Uzman erbaşların astsubaylığa geçişi, ilgili kanun ve yönetmeliklerde belirlenen şartlara ve başvuru usulüne bağlıdır. Şartların güncel mevzuata göre kontrol edilmesi gerekir.
Disiplin soruşturması başladığında, ilişik kesme veya meslekten çıkarma işlemiyle karşılaşıldığında, güvenlik soruşturması olumsuz çıktığında ve sınav veya sağlık şartlarından elendiğinde, sürelerin kısa olması nedeniyle hukuki destek alınması önem taşır.
Disiplin soruşturması, ilişik kesme, güvenlik soruşturması ve giriş şartlarına ilişkin belgeleriniz için büromuzla iletişime geçebilirsiniz. İdari yargı sürelerinin kısa olması nedeniyle, başvurunun gecikmeden yapılması önemlidir.
Bu sayfada yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı içtihatları değişebileceğinden, somut bir uyuşmazlıkta güncel mevzuata ve ilgili belgelere göre değerlendirme yapılmalıdır. Son güncelleme: Eylül 2026.